ബഹുമാനപ്പെട്ട പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ക്ഷണപ്രകാരം ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ജർമ്മനിയുടെ ഫെഡറൽ ചാൻസലർ ആദരണീയനായ ഫ്രീഡ്രിഷ് മെർസ് 2026 ജനുവരി 12 മുതൽ 13 വരെ ഇന്ത്യയിൽ ഔദ്യോഗിക സന്ദർശനം നടത്തി. 23 പ്രമുഖ ജർമ്മൻ സിഇഒമാരും വ്യവസായ പ്രമുഖരും ഉൾപ്പെടുന്ന ഉന്നതതല പ്രതിനിധി സംഘം ചാൻസലറെ അനുഗമിച്ചു.

ചാൻസലർ മെർസിന്റെ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള ആദ്യ ഔദ്യോഗിക സന്ദർശനവും ഫെഡറൽ ചാൻസലർ എന്ന നിലയിൽ ഏഷ്യയിലേക്കുള്ള ആദ്യ സന്ദർശനവുമായിരുന്നു ഇത്. ഇന്തോ-പസഫിക് മേഖലയിലെ ഒരു നിർണ്ണായക തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളി എന്ന നിലയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ജർമ്മനി നൽകുന്ന ഉയർന്ന മുൻഗണനയെ ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. 2024 ഒക്ടോബർ 25-ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടന്ന വിജയകരമായ ഏഴാമത് ഇന്ത്യ-ജർമ്മനി ഇന്റർ-ഗവൺമെന്റൽ കൺസൾട്ടേഷനുകളെ (IGC) പിന്നാലെയാണ് ഈ സന്ദർശനം. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങളുടെ യാത്രയിലെ ഒരു സുപ്രധാന ഘട്ടത്തിലാണ് ഇത്. 2025 ൽ ഇന്ത്യ-ജർമ്മനി തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ 25 വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയും 2026 ൽ നയതന്ത്ര ബന്ധത്തിന്റെ 75-ാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗവൺമെന്റ്, ബിസിനസ്സ്, പൗരസമൂഹം, അക്കാദമിക് മേഖലകളിൽ ഉഭയകക്ഷി ഇടപെടലുകളിൽ ഉണ്ടായ പുതിയ ഉണർവ് തന്ത്രപ്രധാനമായ പങ്കാളിത്തം ആഴത്തിലാക്കുന്നതിൽ വഹിച്ച പങ്കിനെ ഇരു നേതാക്കളും ആത്മാർത്ഥമായി അഭിനന്ദിച്ചു.

അഹമ്മദാബാദിൽ ചാൻസലർ മെർസിനെ പ്രധാനമന്ത്രി മോദി സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇരു നേതാക്കളും സബർമതി ആശ്രമത്തിലെ മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ പ്രതിമയിൽ പുഷ്പാർച്ചന നടത്തുകയും പ്രശസ്തമായ പട്ടം പറത്തൽ മഹോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇരു നേതാക്കളും ഇന്ത്യ-ജർമ്മനി സിഇഒ ഫോറത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു. ഇന്ത്യയും ജർമ്മനിയും തമ്മിലുള്ള ബിസിനസ്സ്, സാങ്കേതിക സഹകരണം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പരിപാടികളുമായി ചാൻസലർ മെർസ് ബെം​ഗളൂരുവും സന്ദർശിക്കും.

പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും ചാൻസലർ മെർസും 2026 ജനുവരി 12-ന് അഹമ്മദാബാദിൽ നിയന്ത്രിതവും പ്രതിനിധി തലത്തിലുള്ളതുമായ ചർച്ചകൾ നടത്തി. പങ്കിട്ട ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങൾ, നിയമാധിഷ്ഠിത അന്താരാഷ്ട്ര ക്രമത്തോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത, തന്ത്രപ്രധാനമായ പങ്കാളിത്തത്തിന് അടിവരയിടുന്ന പരസ്പര ബഹുമാനം എന്നിവ അവർ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. ഇരു നേതാക്കളും ഉഭയകക്ഷി ബന്ധം അവലോകനം ചെയ്യുകയും പ്രാദേശികവും ആഗോളവുമായ സംഭവവികാസങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

പ്രതിരോധവും സുരക്ഷയും

പ്രതിരോധ, സുരക്ഷാ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രതിബദ്ധത നേതാക്കൾ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണലൈസ്ഡ് സർവീസ് സ്റ്റാഫ് ടോക്കുകളും സർവീസ് ചീഫ്മാരുടെ സന്ദർശനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഉഭയകക്ഷി പ്രതിരോധ സഹകരണം കൂടുതൽ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2025 നവംബറിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടന്ന ഉന്നത പ്രതിരോധ സമിതി യോഗത്തിന്റെ ഫലങ്ങളെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സംയുക്ത അഭ്യാസങ്ങൾ, പരിശീലനം, മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കൈമാറ്റം എന്നിവയിലൂടെ സൈനിക സഹകരണം ആഴത്തിലാക്കാനുള്ള ഇരുപക്ഷത്തിന്റെയും പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത നേതാക്കൾ അംഗീകരിച്ചു. ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും നാവിക കപ്പലുകൾ പതിവായി പരസ്പരം തുറമുഖങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുന്നതിൽ അവർ സംതൃപ്തി രേഖപ്പെടുത്തി. ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ പുതിയ ട്രാക്ക് 1.5 വിദേശനയ സുരക്ഷാ സംവാദം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു.

നാവിക അഭ്യാസമായ മിലാൻ (MILAN), 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമത് ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യൻ നേവൽ സിംപോസിയം (IONS) കോൺക്ലേവ് ഓഫ് ചീഫ്‌സ്, 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ നടക്കുന്ന വ്യോമ പോരാട്ട അഭ്യാസമായ തരംഗ് ശക്തി എന്നിവയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള ജർമ്മനിയുടെ താൽപ്പര്യത്തെയും ഇൻഫർമേഷൻ ഫ്യൂഷൻ സെന്റർ - ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യൻ റീജിയണിൽ (IFC-IOR) ഒരു ലെയ്‌സൺ ഓഫീസറെ വിന്യസിക്കാനുള്ള ജർമ്മനിയുടെ തീരുമാനത്തെയും പ്രധാനമന്ത്രി മോദി സ്വാഗതം ചെയ്തു. യൂറോഡ്രോൺ MALE UAV പ്രോഗ്രാമിനായി ഡിഫൻസ് റിസർച്ച് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഓർഗനൈസേഷനും (DRDO) ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ ജോയിന്റ് ആർമമെന്റ് കോപ്പറേഷനും (OCCAR) തമ്മിലുള്ള നിലവിലുള്ള സഹകരണത്തിൽ ഇരുപക്ഷവും സംതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഇത് ഇന്ത്യയെ നൂതന സൈനിക സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനും യൂറോപ്പുമായുള്ള തന്ത്രപ്രധാന പ്രതിരോധ ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും പ്രാപ്തമാക്കും.

സാങ്കേതിക പങ്കാളിത്തം, പ്രതിരോധ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെയും ഉപകരണങ്ങളുടെയും സഹ-വികസനം, സഹ-ഉൽപ്പാദനം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ദീർഘകാല വ്യവസായ തലത്തിലുള്ള സഹകരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഒരു പ്രതിരോധ വ്യവസായ സഹകരണ രൂപരേഖ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ഒപ്പിട്ടതിനെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു. പ്രതിരോധ ഉപകരണങ്ങളുടെ കയറ്റുമതി അനുമതികൾ വേഗത്തിലാക്കാനുള്ള ജർമ്മനിയുടെ ശ്രമങ്ങളെ ഇന്ത്യ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ബെർലിനിലും ന്യൂഡൽഹിയിലും നടന്ന ഡിഫൻസ് റൗണ്ട് ടേബിളുകളിലൂടെയും സെമിനാറുകളിലൂടെയും ഇന്ത്യൻ, ജർമ്മൻ പ്രതിരോധ ബിസിനസുകൾ തമ്മിലുള്ള വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഇടപെടലിനെ നേതാക്കൾ അഭിനന്ദിക്കുകയും ഈ മേഖലയിലെ പതിവ് കൈമാറ്റങ്ങളെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അന്തർവാഹിനികൾ, ഹെലികോപ്റ്ററുകൾക്കുള്ള തടസ്സം ഒഴിവാക്കൽ സംവിധാനം, കൗണ്ടർ അൺമാൻഡ് ഏരിയൽ സിസ്റ്റംസ് (C-UAS) എന്നിവയിലെ തുടർച്ചയായ സഹകരണത്തെ ഇരു നേതാക്കളും പ്രശംസിക്കുകയും പങ്കിട്ട ലക്ഷ്യങ്ങളുടെയും ശക്തിയുടെ പരസ്പരപൂരകതയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള നൈപുണ്യമുള്ള തൊഴിൽ ശക്തി, മത്സര ചെലവുകൾ, ജർമ്മനിയിൽ നിന്നുള്ള ഉയർന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, നിക്ഷേപം എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിലൂടെ മെച്ചപ്പെട്ട പ്രതിരോധ വ്യാവസായിക സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.

പരിശീലനത്തിന്റെയും കൈമാറ്റത്തിന്റെയും മേഖലയിലെ സഹകരണത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഇരുരാജ്യങ്ങളിലെയും സ്ഥാപനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സമാധാന പരിപാലന പരിശീലനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണാപത്രം (MoU), സായുധ സേനകൾ തമ്മിലുള്ള പരസ്പര ലോജിസ്റ്റിക് സപ്പോർട്ട് കരാർ, ഡിആർഡിഒയും (DRDO) ജർമ്മൻ ഫെഡറൽ ഓഫീസ് ഓഫ് ബുണ്ടസ്‌വെർ എക്യുപ്‌മെന്റും (BAAINBw) തമ്മിലുള്ള പുതിയ പ്രതിരോധ സാങ്കേതികവിദ്യകളിലെ അറിവ് കൈമാറ്റം എന്നിവ പൂർത്തിയാക്കുന്നതിലേക്കുള്ള പുരോഗതിയെ ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു.

അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദം ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലുമുള്ള ഭീകരതയെയും അക്രമാസക്തമായ തീവ്രവാദത്തെയും ഇരു നേതാക്കളും അസന്ദിഗ്ധമായും ശക്തമായും അപലപിച്ചു. യുഎൻ ചാർട്ടറിനും അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങൾക്കും അനുസൃതമായി ഭീകരതയെ സമഗ്രവും സുസ്ഥിരവുമായ രീതിയിൽ നേരിടാൻ സംഘടിതമായ അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രമങ്ങൾക്ക് അവർ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. 2025 ഏപ്രിൽ 22-ന് ജമ്മു കശ്മീരിലെ പഹൽഗാമിലുണ്ടായ ഭീകരാക്രമണത്തെയും 2025 നവംബർ 10-ന് ഡൽഹിയിലുണ്ടായ ഭീകരാക്രമണത്തെയും അവർ ശക്തമായി അപലപിച്ചു. യുഎൻ 1267 ഉപരോധ സമിതിയുടെ പട്ടികയിലുള്ളവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഭീകരർക്കും ഭീകര സംഘടനകൾക്കും എതിരെ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ അവർ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരായി. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങൾക്കനുസൃതമായി ഭീകരവാദികളുടെ സുരക്ഷിത കേന്ദ്രങ്ങളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനും ഭീകര ശൃംഖലകളും ധനസഹായവും തടയുന്നതിനും എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും തുടർന്നും പ്രവർത്തിക്കണമെന്ന് ഇരുപക്ഷവും ആവശ്യപ്പെട്ടു. പരസ്പര നിയമ സഹായ ഉടമ്പടി അംഗീകരിച്ചതിനെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും ഭീകരവിരുദ്ധ ജോയിന്റ് വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പിന് കീഴിലുള്ള പുരോഗതി ശ്രദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു.

വ്യാപാരവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരത്തിലും നിക്ഷേപത്തിലുമുണ്ടായ സുസ്ഥിരമായ വളർച്ചയെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു. 2024-ൽ ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം റെക്കോർഡ് ഉയരത്തിലെത്തിയെന്നും 2025-ലും ഈ അനുകൂല പ്രവണത തുടരുന്നുവെന്നും നേതാക്കൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ചരക്കുകളിലും സേവനങ്ങളിലുമുള്ള ഇന്ത്യ-ജർമ്മനി ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം 2024-ൽ 50 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ കവിഞ്ഞു, ഇത് യൂറോപ്യൻ യൂണിയനുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ വ്യാപാരത്തിന്റെ 25%-ലധികം വരും. ഇന്ത്യയും ജർമ്മനിയും തമ്മിലുള്ള ശക്തമായ ഉഭയകക്ഷി നിക്ഷേപങ്ങളെയും ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലകളെ വൈവിധ്യവൽക്കരിക്കുന്നതിൽ ഇത്തരം നിക്ഷേപങ്ങൾ ചെലുത്തുന്ന നല്ല സ്വാധീനത്തെയും നേതാക്കൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ചെറുകിട ഇടത്തരം സംരംഭങ്ങൾ (SME), സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ, ഡിജിറ്റലൈസേഷൻ, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് (AI), നവീകരണാധിഷ്ഠിത സംരംഭങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ഉപയോഗിക്കപ്പെടാത്ത സാമ്പത്തിക സാധ്യതകൾ പൂർണ്ണമായി തിരിച്ചറിയാനുള്ള തങ്ങളുടെ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത അവർ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ ശക്തമായ സാമ്പത്തിക വളർച്ച, ബിസിനസ്സ് അനുകൂല അന്തരീക്ഷം, വൈദഗ്ധ്യമുള്ള വലിയ തൊഴിൽ ശക്തി, പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കാനുള്ള വലിയ അവസരങ്ങൾ എന്നിവ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഇന്ത്യയിൽ നിക്ഷേപം നടത്താനും ബിസിനസ്സ് വിപുലീകരിക്കാനും പ്രധാനമന്ത്രി മോദി ജർമ്മൻ കമ്പനികളെ ക്ഷണിച്ചു. ഇന്ത്യൻ കമ്പനികൾക്ക് നിക്ഷേപം നടത്താൻ അനുയോജ്യമായ സ്ഥലമായി ചാൻസലർ മെർസ് ജർമ്മനിയെ ശുപാർശ ചെയ്തു.

വരാനിരിക്കുന്ന യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ-ഇന്ത്യ ഉച്ചകോടിയുടെ പ്രധാന ഫലമായ ഇന്ത്യ-ഇയു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ ‌പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനുള്ള പിന്തുണ പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും ചാൻസലർ മെർസും ആവർത്തിച്ചു. ഇത് വ്യാപാര പ്രവാഹത്തെ സുഗമമാക്കുകയും ജർമ്മൻ-ഇന്ത്യൻ സാമ്പത്തിക ബന്ധത്തിന് കൂടുതൽ വേഗത പകരുകയും ചെയ്യും.

ജർമ്മൻ-ഇന്ത്യൻ സിഇഒ ഫോറത്തിലൂടെ ഉഭയകക്ഷി സാമ്പത്തിക സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ജർമ്മൻ ബിസിനസുകളുടെയും ജർമ്മനിയിലെ ഇന്ത്യൻ ബിസിനസുകളുടെയും ദീർഘകാല സാന്നിധ്യത്തിന്റെ പിന്തുണയോടെ ഇത് ബിസിനസ്സ്, വ്യവസായ സഹകരണം കൂടുതൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കും.

പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും ചാൻസലർ മെർസും സിഇഒ ഫോറം നടത്തുന്നത് സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും സാങ്കേതികവിദ്യ, ഓട്ടോമോട്ടീവ്, പ്രതിരോധം, കപ്പൽ നിർമ്മാണം, സ്മാർട്ട് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ, ഫാർമ, കെമിക്കൽസ്, ബയോ ടെക്നോളജി, ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എക്യുപ്‌മെന്റ് എൻജിനീയറിങ്, ഊർജ്ജം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കൂടുതൽ ബിസിനസ്സ് സഹകരണവും നിക്ഷേപവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഇരുവശത്തെയും പ്രമുഖ സിഇഒമാരുമായും വ്യവസായ പ്രമുഖരുമായും ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ചെയ്തു.

സാങ്കേതികവിദ്യ, നൂതനാശയം, ശാസ്ത്രം, ഗവേഷണം

സെമികണ്ടക്ടറുകൾ, നിർണ്ണായക ധാതുക്കൾ, ഡിജിറ്റലൈസേഷൻ, ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്, ആരോഗ്യം, ബയോ ഇക്കണോമി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള നിർണ്ണായകവും വളർന്നുവരുന്നതുമായ സാങ്കേതികവിദ്യകളിലെ സഹകരണത്തിലെ പുരോഗതിയെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇത് 'ഇന്നൊവേഷൻ ആൻഡ് ടെക്നോളജി പാർട്ണർഷിപ്പ് റോഡ്മാപ്പിനെ' ഏകീകരിക്കുന്നു.

സെമികണ്ടക്ടർ ഇക്കോസിസ്റ്റം പങ്കാളിത്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തിലൂടെ സെമികണ്ടക്ടർ മൂല്യശൃംഖലയിലുടനീളം ഒരു സ്ഥാപനപരമായ സംഭാഷണം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ഇരുപക്ഷത്തിന്റെയും ശക്തമായ സന്നദ്ധതയെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇന്ത്യൻ, ജർമ്മൻ സെമികണ്ടക്ടർ ഇക്കോസിസ്റ്റങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വർദ്ധിപ്പിച്ച ഗവേഷണ-വ്യവസായ സഹകരണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം അവർ അടിവരയിട്ടുപറഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ വർഷം മാർച്ചിൽ ഗിഫ്റ്റ് സിറ്റിയിൽ ജർമ്മൻ സാങ്കേതിക സംരംഭമായ ഇൻഫിനിയോൺ ഗ്ലോബൽ ക്യാപ്പബിലിറ്റി സെന്റർ (GCC) ആരംഭിച്ചതിനെ പ്രധാനമന്ത്രി മോദി സ്വാഗതം ചെയ്തു.

പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള വിതരണ ശൃംഖലകളുടെ പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, നിർണ്ണായക ധാതു സഹകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തിലൂടെ (JDoI) ഈ മേഖലയിലെ സഹകരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലെ പുരോഗതി നേതാക്കൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. നിർണ്ണായക ധാതുക്കളുടെ പര്യവേഷണം, ഗവേഷണ വികസനം (R&D), സംസ്കരണത്തിലൂടെയും പുനരുപയോഗത്തിലൂടെയും മൂല്യവർദ്ധനവ്, കൂടാതെ ഇരുരാജ്യങ്ങളിലും മൂന്നാം രാജ്യങ്ങളിലും നിർണ്ണായക ധാതു ആസ്തികൾ ഏറ്റെടുക്കലും വികസിപ്പിക്കലും എന്നീ മേഖലകളിൽ അവസരങ്ങൾ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാൻ ഇരുപക്ഷവും ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

ഇന്തോ-ജർമ്മൻ ഡിജിറ്റൽ സംവാദത്തെ സംബന്ധിച്ച്, 2026-27 കാലയളവിലെ അതിന്റെ കർമപദ്ധതി അന്തിമമാക്കിയത് നേതാക്കൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇന്റർനെറ്റ് ആൻഡ് ഡാറ്റ ഗവേണൻസ്, എഐ (AI), സെമികണ്ടക്ടറുകൾ, ഇൻഡസ്ട്രി 4.0, വളർന്നുവരുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ എന്നിവയിലെ സഹകരണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം അവർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ മേഖലയിലെ സഹകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചത് നേതാക്കൾ അംഗീകരിച്ചു.

ഇന്തോ-ജർമ്മൻ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി സെന്ററിന്റെ (IGSTC) കാലാവധി നീട്ടിയത് നേതാക്കൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. അഡ്വാൻസ്ഡ് മാനുഫാക്ചറിംഗ്, മെഡിക്കൽ ടെക്നോളജി, സുസ്ഥിര ഉൽപ്പാദനം, ബയോ ഇക്കണോമി, വേസ്റ്റ് ടു വെൽത്ത് സംരംഭങ്ങൾ, സുസ്ഥിരതയ്ക്കായുള്ള ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഉഭയകക്ഷി വ്യവസായ-അക്കാദമി തന്ത്രപ്രധാന ഗവേഷണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ IGSTC വഹിക്കുന്ന മുൻനിര പങ്കിൽ അവർ സംതൃപ്തി രേഖപ്പെടുത്തി. (2+2) വ്യവസായ-അക്കാദമി പ്രോജക്റ്റുകൾ, ശാസ്ത്ര-എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഗവേഷണത്തിലെ സ്ത്രീ പങ്കാളിത്തം (WISER) തുടങ്ങിയ ഐജിഎസ്ടിസിക്ക് കീഴിലുള്ള പരിപാടികളുടെ സംഭാവനയെ നേതാക്കൾ അംഗീകരിച്ചു.

ഡിജിറ്റൽ കൺവെർജൻസ്, ബാറ്ററി ടെക്നോളജി, ഗ്രീൻ ട്രാൻസ്‌പോർട്ടേഷൻ, ചെലവുകുറഞ്ഞ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന 'ഇന്തോ-ജർമ്മൻ സെന്റേഴ്സ് ഓഫ് എക്സലൻസ് ഓൺ ഇന്നൊവേഷൻ' (IG-CoE) സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള പുരോഗതിയെ ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു. ജീനോമിക്സ്, 3D ബയോപ്രിന്റിംഗ്, ബയോ മാനുഫാക്ചറിംഗ് എന്നിവയിൽ പരിവർത്തനാത്മകമായ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി ബയോ ഇക്കോണമിയിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി സഹകരണം ആരംഭിച്ചതിനെ നേതാക്കൾ അഭിനന്ദിച്ചു. ഫെസിലിറ്റി ഫോർ ആന്റിപ്രോട്ടോൺ ആൻഡ് അയോൺ റിസർച്ച് (FAIR), ഡച്ച് ഇലക്‌ട്രോണെൻ സിൻക്രോട്രോൺ (DESY) എന്നീ പ്രധാന സയൻസ് കേന്ദ്രങ്ങളിലെ ഇന്ത്യയുടെ പങ്കാളിത്തത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഇടപെടലിനെ നേതാക്കൾ അഭിനന്ദിച്ചു. പെട്ര-III (PETRA-III), ഡെസിയിലെ (DESY) ഫ്രീ-ഇലക്‌ട്രോൺ ലേസർ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയിലെ സഹകരണം തുടരുമെന്ന് അവർ ആത്മവിശ്വാസം പ്രകടിപ്പിച്ചു.

ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷനും (ISRO) ജർമ്മൻ സ്പേസ് ഏജൻസിയും (DLR) തമ്മിൽ ബഹിരാകാശ മേഖലയിലെ മെച്ചപ്പെട്ട സംഭാഷണം നേതാക്കൾ ശ്രദ്ധിക്കുകയും ഇരു ഏജൻസികളും തമ്മിലുള്ള സഹകരണം കൂടുതൽ വ്യാപിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതയെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ബഹിരാകാശ വ്യവസായ തലത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഇരുപക്ഷവും സമ്മതിച്ചു.

ചെലവുകുറഞ്ഞ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിനായി തെളിവുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതും ജനകേന്ദ്രീകൃതവുമായ പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്ര രീതികൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള തങ്ങളുടെ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത നേതാക്കൾ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ശാസ്ത്രീയ സഹകരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ആയുർവേദയും ജർമ്മനിയിലെ ചാരിറ്റി സർവ്വകലാശാലയും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രത്തെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു.

ഹരിത സുസ്ഥിര വികസന പങ്കാളിത്തം/പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം

ഹരിത സുസ്ഥിര വികസന പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ (GSDP) പ്രതിബദ്ധതാ കാലയളവിന്റെ പകുതി സമയം 2026-ൽ പൂർത്തിയാകുമെന്ന് നേതാക്കൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. സുസ്ഥിര വികസനത്തിലും കാലാവസ്ഥാ നടപടികളിലും ഉഭയകക്ഷി സഹകരണം തീവ്രമാക്കുകയും സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളോടും (SDG) പാരീസ് ഉടമ്പടി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനോടുമുള്ള ശക്തമായ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത ഇന്ത്യയും ജർമ്മനിയും തമ്മിലുള്ള ഈ മുൻനിര സംരംഭത്തിന്റെ നടത്തിപ്പിൽ അവർ സംതൃപ്തി രേഖപ്പെടുത്തി. 2030 വരെ ജർമ്മൻ ഗവൺമെന്റ് നൽകുന്ന ആകെ 10 ബില്യൺ യൂറോയുടെ പ്രതിബദ്ധതയിൽ (കൂടുതലും ഇളവുകളുള്ള വായ്പകൾ), ഏകദേശം 5 ബില്യൺ യൂറോ ഇതിനകം ഉപയോഗിക്കുകയോ കാലാവസ്ഥ ലഘൂകരണം, പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം, സുസ്ഥിര നഗരവികസനം, ഹരിത നഗര ഗതാഗതം, പ്രകൃതിവിഭവ പരിപാലനം, വനം, ജൈവവൈവിധ്യം, അഗ്രോക്കോളജി, സർക്കുലർ ഇക്കോണമി, നൈപുണ്യ വികസനം എന്നീ മേഖലകളിലെ പ്രോജക്റ്റുകൾക്കായി മാറ്റിവെക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അത്തരത്തിൽ, GSDP-ക്ക് കീഴിലുള്ള ഇന്തോ-ജർമ്മൻ സഹകരണം ഇന്ത്യാ ​ഗവൺമെന്റിന്റെ മുൻനിര പരിപാടികളായ പിഎം ഇ-ബസ് സേവ, സോളാർ റൂഫ്‌ടോപ്പ് പ്രോഗ്രാം, നാഷണൽ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ മിഷൻ, അഹമ്മദാബാദ്, സൂറത്ത്, ബെം​ഗളൂരു മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതികൾ, വാട്ടർ വിഷൻ 2047, തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധമുള്ള നഗര അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ബാറ്ററി സ്റ്റോറേജ് പ്രോജക്റ്റ്, അഗ്രോ-ഫോട്ടോവോൾട്ടായിക് മേഖലയിലെ പുതിയ സഹകരണം, പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം വിപുലീകരിക്കുന്നതിന് പൊതു ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള ധനസഹായം എന്നിവയ്ക്ക് സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജത്തിനായി ധനസഹായവും നിക്ഷേപവും സമാഹരിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം നേതാക്കൾ വീണ്ടും ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. 2025 ഒക്ടോബറിൽ സോളാർ എനർജി മാനുഫാക്ചറിംഗ്, വിൻഡ് എനർജി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ജോയിന്റ് വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പുകൾ ആരംഭിച്ചത് പോലെ, പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ നിക്ഷേപങ്ങൾക്കായുള്ള ഇന്ത്യ-ജർമ്മനി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന് കീഴിലുള്ള സംയുക്ത ശ്രമങ്ങളെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. പുതുതായി സ്ഥാപിതമായ ബാറ്ററി എനർജി സ്റ്റോറേജ് സൊല്യൂഷൻസ് ജോയിന്റ് വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പിനെയും അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഈ ജോയിന്റ് വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പുകൾ പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജത്തിനായുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ, മാനദണ്ഡങ്ങൾ, നിയന്ത്രണം, വിതരണ ശൃംഖലയുടെ പ്രതിരോധം എന്നിവയിൽ ഉഭയകക്ഷി സഹകരണം ആഴത്തിലാക്കുകയും ഇന്ത്യയിലെയും ജർമ്മനിയിലെയും കമ്പനികളുടെ കൈമാറ്റവും നിക്ഷേപവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

ഇന്തോ-ജർമ്മൻ എനർജി ഫോറത്തിനുള്ളിലെ സംയുക്ത റോഡ്‌മാപ്പിന് കീഴിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജനിലുള്ള നിലവിലുള്ള സഹകരണത്തിൽ നേതാക്കൾ സംതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു. ആഴത്തിലുള്ള സാങ്കേതിക, വാണിജ്യ, നിയന്ത്രണ സഹകരണത്തിലൂടെയും ബിസിനസ്സ്-ടു-ബിസിനസ് ബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെയും ഇന്ത്യയുടെ നാഷണൽ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ മിഷനും ജർമ്മനിയുടെ നാഷണൽ ഹൈഡ്രജൻ സ്ട്രാറ്റജിയും ഏകോപിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത അവർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയിൽ ഹൈഡ്രജൻ നിയന്ത്രണങ്ങളും മാനദണ്ഡങ്ങളും വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സഹകരണം കൂടുതൽ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിന്, പെട്രോളിയം ആൻഡ് നാച്ചുറൽ ഗ്യാസ് റെഗുലേറ്ററി ബോർഡും (PNGRB) ജർമ്മൻ ടെക്നിക്കൽ ആൻഡ് സയന്റിഫിക് അസോസിയേഷൻ ഫോർ ഗ്യാസ് ആൻഡ് വാട്ടർ ഇൻഡസ്ട്രീസും (DVGW) തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു. എഎം ഗ്രീനിൽ നിന്ന് യുണിപ്പർ ഗ്ലോബൽ കമ്മോഡിറ്റീസിലേക്ക് ഗ്രീൻ അമോണിയ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ഇന്ത്യയുടെ നാഷണൽ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ മിഷന് കീഴിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ 'ഓഫ്‌ടേക്ക് എഗ്രിമെന്റുകളിൽ' ഒപ്പുവെച്ചതിനെയും അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സ്വകാര്യ മേഖലയിലെ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരായ പങ്കാളികൾ ഇതുവരെ കൈവരിച്ച പുരോഗതിയെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു, പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഗ്രീൻ അമോണിയയ്ക്കായി അടുത്തിടെ ഒപ്പിട്ട വലിയ തോതിലുള്ള ഓഫ്‌ടേക്ക് കരാറിനെ അവർ പ്രത്യേകം പരാമർശിച്ചു.

ആഫ്രിക്കയിലെയും ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെയും ട്രയാംഗുലർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോപ്പറേഷൻ (TDC) പ്രോജക്റ്റുകളുടെ ഫലങ്ങളിൽ നേതാക്കൾ സംതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു. മൂന്നാം രാജ്യങ്ങളിൽ സുസ്ഥിരവും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ വികസനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി പരസ്പര പൂരകമായ കരുത്തുകളും കഴിവുകളും സമാഹരിക്കാനുള്ള ഇരുപക്ഷത്തിന്റെയും പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത അവർ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. ഘാന, കാമറൂൺ, മലാവി എന്നിവിടങ്ങളിൽ ടിഡിസി പ്രോജക്റ്റുകൾ വ്യാപിപ്പിക്കാനുള്ള തീരുമാനത്തെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു.

ഇന്തോ-പസഫിക്, കണക്റ്റിവിറ്റി, ആഗോള പ്രശ്നങ്ങൾ

സ്വതന്ത്രവും തുറന്നതുമായ ഇന്തോ-പസഫിക് മേഖലയോടുള്ള തങ്ങളുടെ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത നേതാക്കൾ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. UNCLOS ഉൾപ്പെടെയുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളോടുള്ള ബഹുമാനം അവർ ആവർത്തിക്കുകയും പുതിയ ഉഭയകക്ഷി ഇന്തോ-പസഫിക് കൺസൾട്ടേഷൻ സംവിധാനം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യയും ജർമ്മനിയും സംയുക്തമായി നയിക്കുന്ന ഇന്തോ-പസഫിക് ഓഷ്യൻസ് ഇനിഷ്യേറ്റീവിന് (IPOI) കീഴിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ഈ മേഖലയിൽ ജർമ്മനിയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഇടപെടലിനെ ഇന്ത്യ സ്വാഗതം ചെയ്തു.

ഇന്ത്യ-മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്-യൂറോപ്പ് ഇക്കണോമിക് കോറിഡോറിന് (IMEC) തങ്ങളുടെ ശക്തമായ പിന്തുണ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ആഗോള വാണിജ്യം, കണക്റ്റിവിറ്റി, സമൃദ്ധി എന്നിവ പുനർനിർമ്മിക്കുന്നതിലും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലും അതിനുള്ള പരിവർത്തന സാധ്യതയെ നേതാക്കൾ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ഈ സംരംഭം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് കൃത്യമായ നടപടികൾ കൈക്കൊള്ളുന്നതിനായി ആദ്യ ഐമെക് (IMEC) മന്ത്രിതല യോഗത്തിനായി അവർ കാത്തിരിക്കുന്നു.

സമകാലിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതിനായി സ്ഥിരവും അല്ലാത്തതുമായ അംഗത്വ വിഭാഗങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിലൂടെ ഐക്യരാഷ്ട്ര സുരക്ഷാ സമിതിയിൽ സമഗ്രമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ വരുത്തേണ്ടതിന്റെ അടിയന്തിര ആവശ്യകത ഇന്ത്യയും ജർമ്മനിയും ആവർത്തിച്ചു. ഇക്കാര്യത്തിൽ, ഐജിഎന്നിൽ (IGN) ടെക്സ്റ്റ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനായി മുന്നോട്ട് പോകാൻ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

യുക്രെയ്നിൽ തുടരുന്ന യുദ്ധത്തിൽ ഇരു നേതാക്കളും തങ്ങളുടെ ആശങ്ക ആവർത്തിച്ചു, ഇത് മനുഷ്യർക്ക് വലിയ ദുരിതങ്ങൾക്കും ആഗോളതലത്തിൽ ദോഷകരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങൾക്കും യുഎൻ ചാർട്ടറിന്റെ തത്വങ്ങൾക്കും അനുസൃതമായി യുക്രെയ്നിൽ സമഗ്രവും നീതിയുക്തവും ശാശ്വതവുമായ സമാധാനം കൈവരിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് അവർ പിന്തുണ അറിയിച്ചു.

ഗാസ സമാധാന പദ്ധതിയെ ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും ഗാസയിലെ സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ചുവടുവെപ്പായി 2025 നവംബർ 17-ലെ ഐക്യരാഷ്ട്ര സുരക്ഷാ സമിതി പ്രമേയം 2803 അംഗീകരിച്ചത് ശ്രദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ പ്രമേയം പൂർണ്ണമായും നടപ്പിലാക്കാൻ അവർ എല്ലാ കക്ഷികളെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ഗാസയിലേക്ക് തടസ്സമില്ലാത്തതും വലിയ തോതിലുള്ളതുമായ മാനുഷിക സഹായം എത്തിക്കേണ്ടതിന്റെയും മാനുഷിക സംഘടനകൾക്ക് തടസ്സമില്ലാത്ത പ്രവേശനം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെയും ആവശ്യകത അവർ അടിവരയിട്ടു പറഞ്ഞു. നീതിയുക്തവും ശാശ്വതവുമായ സമാധാനത്തിനായുള്ള ശ്രമങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനുള്ള സന്നദ്ധത അവർ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. ചർച്ചകളിലൂടെയുള്ള ദ്വിരാഷ്ട്ര പരിഹാരത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ സംഘർഷത്തിന് നീതിയുക്തവും ശാശ്വതവും സമഗ്രവുമായ പരിഹാരം വേണമെന്ന ആഹ്വാനം അവർ ആവർത്തിച്ചു.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിൽ ത്വരിതഗതിയിലുള്ള ആഗോള നടപടിയുടെ അടിയന്തര ആവശ്യകത നേതാക്കൾ ഊന്നിപ്പറയുകയും UNFCCC പ്രക്രിയയെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. പാരീസ് ഉടമ്പടിയുടെ പ്രാധാന്യവും ബെലേമിലെ COP 30-ന്റെ പുനഃസ്ഥാപനവും സമീപ വർഷങ്ങളിൽ അതിന് കീഴിൽ എടുത്ത തീരുമാനങ്ങളും അവർ എടുത്തുപറഞ്ഞു, പ്രത്യേകിച്ച് ഒരു 'ജസ്റ്റ് ട്രാൻസിഷൻ മെക്കാനിസവും' 'ടെക്നോളജി ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ പ്രോഗ്രാമും' സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഗ്ലോബൽ സ്റ്റോക്ക് ടേക്കിനായി അവർ കാത്തിരിക്കുന്നു. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ ഹരിതവും സുസ്ഥിരവുമായ ഊർജ്ജ സംവിധാനങ്ങളിലേക്കും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിലേക്കും നീതിയുക്തമായ രീതിയിൽ മാറുന്നതിനും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആഘാതങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിനും പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി കാലാവസ്ഥാ ധനകാര്യം, സാങ്കേതിക കൈമാറ്റം എന്നീ മേഖലകളിൽ ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിച്ച കാലാവസ്ഥാ നടപടികൾക്കും വർദ്ധിച്ച ശ്രമങ്ങൾക്കും അവർ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും ദാരിദ്ര്യം കുറയ്ക്കുന്നതിനും കൃത്യമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത കാലാവസ്ഥാ നടപടികൾക്കുള്ള സാധ്യതയെയും പരിവർത്തനത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനും ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിനും എല്ലാ പങ്കാളികളും കാലാവസ്ഥാ ധനസഹായം വർദ്ധിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെയും അവർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങൾ, കഠിനമായ കാലാവസ്ഥാ സംഭവങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഭീഷണികളും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, പാരിസ്ഥിതിക തകർച്ച, ജൈവവൈവിധ്യ നഷ്ടം എന്നിവയിൽ നിന്ന് സുരക്ഷയ്ക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളും അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

പകർച്ചവ്യാധി തയ്യാറെടുപ്പും പ്രതികരണവും, ആന്റിമൈക്രോബയൽ പ്രതിരോധത്തെ (AMR) ചെറുക്കുക, താങ്ങാനാവുന്ന വിലയിൽ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന്റെയും മരുന്നുകളുടെയും തുല്യമായ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കൽ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ആഗോള ആരോഗ്യ വെല്ലുവിളികളെ നേരിടുന്നതിൽ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ അവർ സമ്മതിച്ചു.

വിദ്യാഭ്യാസം, നൈപുണ്യ വികസനം, മൊബിലിറ്റി, സംസ്കാരം

ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ശക്തമായ ബന്ധം തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ സുപ്രധാന തൂണാണെന്ന് ഇരു നേതാക്കളും വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. വിദ്യാർത്ഥികൾ, ഗവേഷകർ, വൈദഗ്ധ്യമുള്ള പ്രൊഫഷണലുകൾ, കലാകാരന്മാർ, വിനോദസഞ്ചാരികൾ എന്നിവരുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന കൈമാറ്റത്തെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ജർമ്മനിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കും നവീനതയ്ക്കും സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിനും ഇന്ത്യൻ സമൂഹം നൽകുന്ന വിലയേറിയ സംഭാവനകളെ അവർ അംഗീകരിച്ചു. പരസ്പര ധാരണ വളർത്തുന്നതിനായി വിദ്യാഭ്യാസം, ഗവേഷണം, തൊഴിലധിഷ്ഠിത പരിശീലനം, സംസ്കാരം, യുവജന കൈമാറ്റം എന്നിവയിൽ വിപുലമായ സഹകരണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം അവർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ജർമ്മനി വഴി ട്രാൻസിറ്റ് ചെയ്യുന്ന ഇന്ത്യൻ പാസ്‌പോർട്ട് ഉടമകൾക്കായി വിസയില്ലാത്ത ട്രാൻസിറ്റ് സൗകര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് പ്രധാനമന്ത്രി മോദി ചാൻസലർ മെർസിന് നന്ദി പറഞ്ഞു. ഇത് ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാരുടെ യാത്ര സുഗമമാക്കുക മാത്രമല്ല, ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും. മൈഗ്രേഷൻ ആൻഡ് മൊബിലിറ്റി പാർട്ണർഷിപ്പ് എഗ്രിമെന്റിലെ (MMPA) വ്യവസ്ഥകൾ പൂർണ്ണമായും നടപ്പിലാക്കുന്നതിലൂടെ നിയമപരമായ കുടിയേറ്റം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും, രാജ്യം വിടേണ്ട വ്യക്തികളുടെ തിരിച്ചുവരവ്, ക്രമരഹിതമായ കുടിയേറ്റം, മനുഷ്യക്കടത്ത്, രേഖകളിലെയും വിസയിലെയും ക്രമക്കേടുകൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഇരുപക്ഷവും സന്നദ്ധത പ്രകടിപ്പിച്ചു.

ജർമ്മനിയിലെ ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന എണ്ണവും ഉന്നതവിദ്യഭ്യാസ മേഖലയിലെ സംയുക്ത/ഇരട്ട ഡിഗ്രി പ്രോഗ്രാമുകളുടെയും സഹകരണ ഗവേഷണത്തിന്റെയും സ്ഥാപനപരമായ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെയും വിപുലീകരിക്കുന്ന ശൃംഖലയും നേതാക്കൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ തൊഴിൽ വിപണിയിൽ ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥികളെയും ബിരുദധാരികളെയും സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിന് പിന്തുണ നൽകുന്നതിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത പ്രോജക്റ്റുകളിൽ ഈ ആഴത്തിലുള്ള കൈമാറ്റങ്ങൾ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജികളും ജർമ്മനിയിലെ ടെക്നിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റികളും തമ്മിലുള്ള സ്ഥാപനപരമായ ബന്ധങ്ങളെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സ്ഥാപനപരമായ ബന്ധങ്ങൾ ആഴത്തിലാക്കുന്നതിനായി ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇന്ത്യ-ജർമ്മനി സമഗ്ര രൂപരേഖ രൂപീകരിച്ചതിനെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. പുതിയ വിദ്യാഭ്യാസ നയത്തിന് കീഴിൽ ഇന്ത്യയിൽ ക്യാമ്പസുകൾ തുറക്കാൻ പ്രമുഖ ജർമ്മൻ സർവ്വകലാശാലകളെ പ്രധാനമന്ത്രി മോദി ക്ഷണിച്ചു.

മൈഗ്രേഷൻ ആൻഡ് മൊബിലിറ്റി പാർട്ണർഷിപ്പ് കരാറിന് കീഴിൽ നൈപുണ്യമുള്ളവരുടെ കുടിയേറ്റത്തിൽ നടക്കുന്ന സഹകരണത്തിൽ നേതാക്കൾ സംതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഈ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധതയ്ക്കും ജർമ്മൻ സ്കിൽഡ് ലേബർ സ്ട്രാറ്റജിക്കും അനുസൃതമായി, ചൂഷണത്തിനെതിരെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കുകയും അന്താരാഷ്ട്ര തൊഴിൽ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് എല്ലാ കക്ഷികൾക്കും പ്രയോജനപ്പെടുന്ന രീതിയിൽ വൈദഗ്ധ്യമുള്ള തൊഴിലാളികളുടെ മൊബിലിറ്റി സുഗമമാക്കാൻ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ലക്ഷ്യമിടുന്നു. വൈദഗ്ധ്യമുള്ളവരുടെ കുടിയേറ്റത്തിനായി ധാർമ്മികവും സുസ്ഥിരവുമായ ഒരു ചട്ടക്കൂട് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന 'ഗ്ലോബൽ സ്കിൽസ് പാർട്ണർഷിപ്പ്' സംബന്ധിച്ച സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തിൽ (JDI) ഒപ്പിട്ടതിനെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കായി ജർമ്മനിയിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യം പരിഹരിക്കുകയും തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങളും ക്ഷേമവും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും. പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ മേഖലയിലെ നൈപുണ്യത്തിനായി ഒരു ഇൻഡോ-ജർമ്മൻ സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ജെഡിഐയിൽ ഒപ്പിട്ടതിനെയും നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇത് ഇന്ത്യൻ, ജർമ്മൻ തൊഴിൽ വിപണിക്കായുള്ള പാഠ്യപദ്ധതി വികസനം, ജർമ്മൻ, ഇന്ത്യൻ വ്യവസായങ്ങളുമായുള്ള സഹകരണം, പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ മേഖലയിലെ ട്രെയിനർമാരുടെ പരിശീലനം എന്നിവയിൽ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തും. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകൾ, സർവ്വകലാശാലകൾ, തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിൽ ജർമ്മൻ ഭാഷാ പഠനം വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിൽ ഇരുപക്ഷവും പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരായി തുടരുന്നു.

ഇന്ത്യയും ജർമ്മനിയും ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ ശക്തമായ ബന്ധങ്ങൾ പങ്കിടുന്നു. ബ്രെമർഹാവനിലെ ജർമ്മൻ മാരിടൈം മ്യൂസിയം - ലെബ്നിസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മാരിടൈം ഹിസ്റ്ററിയും (DSM) ലോത്തലിലെ നാഷണൽ മാരിടൈം ഹെറിറ്റേജ് കോംപ്ലക്സും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രത്തെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇത് സമുദ്ര പൈതൃകത്തിലുള്ള സഹകരണം ആഴത്തിലാക്കുകയും സമുദ്ര ചരിത്രത്തിലെ പങ്കിട്ട ഘടകങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ മ്യൂസിയം സഹകരണങ്ങളിൽ പുതിയ താൽപ്പര്യം ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. കായിക പരിശീലനം, കായിക ഭരണവ്യവസ്ഥ, സത്യസന്ധത, കായികതാരങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ, കായിക ശാസ്ത്രത്തിലെ ഗവേഷണം എന്നിവയിൽ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന കായിക മേഖലയിലെ സഹകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനം (JDoI) അന്തിമമാക്കിയതിനെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു.

തനിക്കും തന്റെ പ്രതിനിധി സംഘത്തിനും നൽകിയ ഊഷ്മളമായ സ്വീകരണത്തിന് ചാൻസലർ മെർസ് പ്രധാനമന്ത്രി മോദിക്ക് നന്ദി പറഞ്ഞു. അടുത്ത ഇന്ത്യ-ജർമ്മനി ഇന്റർ-ഗവൺമെന്റ് കൺസൾട്ടേഷൻസ് 2026 അവസാനത്തോടെ ജർമ്മനിയിൽ വെച്ച് നടത്താൻ ഇരു നേതാക്കളും സമ്മതിക്കുകയും തന്ത്രപ്രധാനമായ പങ്കാളിത്തം കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കാനുള്ള തങ്ങളുടെ പങ്കിട്ട പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

*** 

NK