ફિલ્મો રાતોરાત દુનિયા બદલી ન શકે, પરંતુ તે મન ખોલી શકે છે, સંવાદને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે અને લોકોને તેમની આસપાસની દુનિયા પર ચિંતન કરવા માટે પ્રેરણા આપી શકે છે, એમ 57મા ભારતીય આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવની ઉદ્ઘાટક ફિલ્મ ફાધરલેન્ડના પ્રખ્યાત પોલિશ ફિલ્મ નિર્માતા સુશ્રી ઈવા પુશ્ચિંસ્કાએ જણાવ્યું હતું.
IFFI ખાતે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સને સંબોધતા, તેમણે વાતચીતને પ્રોત્સાહન આપીને અને વૈવિધ્યસભર દ્રષ્ટિકોણોની સમજ કેળવીને લોકોને નજીક લાવવામાં સિનેમાની ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો. “આપણે આપણી ફિલ્મો દ્વારા લોકો સાથે વાત કરવી પડશે. આપણે લોકોના મનને જીવનના અન્ય પાસાઓ, દુનિયાના અન્ય પાસાઓ પ્રત્યે ખોલવા પડશે,” એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.

સમકાલીન સમાજોમાં વિભાજન પર ચિંતન કરતા, સુશ્રી પુશ્ચિંસ્કાએ અવલોકન કર્યું કે કોઈ પણ એક કથન કે કાર્યસૂચિ એકમાત્ર માન્ય દ્રષ્ટિકોણનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાનો દાવો કરી શકે નહીં. તેમણે નોંધ્યું કે લોકો એકબીજાને સાંભળવાને બદલે પોતાના જ કથનોને વળગી રહેવાનું વલણ વધુને વધુ ધરાવે છે. “એવો કોઈ એક કાર્યસૂચિ નથી, એવું કોઈ એક કથન નથી જે સાચું હોય. એકબીજા સાથે વાત કરો, ચાલો આપણે સામાન્ય મુદ્દો શોધીએ,” એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.
ફાધરલેન્ડને અનેક સ્તરો ધરાવતી વાર્તા તરીકે વર્ણવતા, સુશ્રી પુશ્ચિંસ્કાએ પ્રકાશ પાડ્યો કે આ ફિલ્મ એવા વિષયોની શોધ કરે છે જે સમકાલીન વિશ્વમાં પડઘો પાડે છે. 1949 માં વિભાજિત યુરોપની પૃષ્ઠભૂમિમાં રચાયેલી આ ફિલ્મ, પૂર્વ-પશ્ચિમ વિભાજન અને આજે પણ સમાજોને આકાર આપતા વિભાજનોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ ફિલ્મ ઓળખ અને અસ્તિત્વના પ્રશ્નો પણ ઉઠાવે છે, ખાસ કરીને સ્થળાંતરથી ચિહ્નિત વિશ્વમાં. “તમારી માતૃભૂમિ ક્યાં છે? શું તે તમે જે દેશમાં રહો છો તે છે, કે પછી તમે જે ભાષા બોલો છો તે છે? શું તે એ છે જ્યાંથી તમારો ઇતિહાસ આવે છે, કે પછી તમે જે દેશમાં રહો છો તે છે?” એમ તેમણે પૂછ્યું, અને સમજાવ્યું કે ફિલ્મ વ્યક્તિઓ અને તેમની માતૃભૂમિ વચ્ચેના જટિલ સંબંધની કેવી રીતે તપાસ કરે છે.
_20261121140707_5116c2.jpeg)
પ્રખ્યાત જર્મન લેખક થોમસ માન અને તેમના પરિવારની વાર્તા દ્વારા, ફાધરલેન્ડ સંસ્કૃતિ અને સમાજ વચ્ચેના સંબંધની પણ શોધ કરે છે. સુશ્રી પુશ્ચિંસ્કાએ અવલોકન કર્યું કે સાહિત્ય અને સાંસ્કૃતિક વ્યક્તિત્વો લોકોને આદર્શ અને પ્રેરણાના સ્ત્રોતો પૂરા પાડી શકે છે. આ ફિલ્મ માતા-પિતા અને બાળકો, ભાઈ-બહેનો અને કલાકારો વચ્ચેના સંબંધો સહિત જટિલ કૌટુંબિક સંબંધોની પણ તપાસ કરે છે. તે પ્રખ્યાત કલાકારોના બાળકો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા પડકારો અને તેમના માતા-પિતાની સિદ્ધિઓ સાથે મેળ ખાવાની તેમની ક્ષમતાને લગતી અપેક્ષાઓની પણ શોધ કરે છે. વ્યાપક સ્તરે, ફિલ્મ તપાસ કરે છે કે મુખ્ય ઐતિહાસિક ઘટનાક્રમો વ્યક્તિઓના રોજિંદા જીવનને કેવી રીતે આકાર આપે છે.
ફિલ્મના દ્રશ્ય પ્રસ્તુતિને સમજાવતા, સુશ્રી પુશ્ચિંસ્કાએ કહ્યું કે ફાધરલેન્ડનું શૂટિંગ બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ અને 4:3 આસ્પેક્ટ રેશિયોમાં કરવામાં આવ્યું હતું, જે દિગ્દર્શક પાવેલ પાવલિકોવસ્કી સાથેના તેમના અગાઉના સહયોગ, ઇડા અને કોલ્ડ વોરમાં અપનાવવામાં આવેલા દ્રશ્ય અભિગમને અનુસરે છે. આ પસંદગીનો હેતુ ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવેલા સમયગાળાને પ્રામાણિકતા પ્રદાન કરવાનો હતો. “અમે ઈચ્છતા હતા કે ફિલ્મ અમે જે સમય વિશે વાત કરી રહ્યા હતા તેના માટે પ્રામાણિક દેખાય. ફાધરલેન્ડને ટ્રિલોજીની ત્રીજી ફિલ્મ તરીકે ગણી શકાય,” એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.

નિર્માણ પ્રક્રિયા વિશે વાત કરતા, તેમણે સમજાવ્યું કે ફાધરલેન્ડ એ પોલેન્ડ, જર્મની, ઇટાલી અને ફ્રાન્સને સાંકળતું આંતરરાષ્ટ્રીય સહ-નિર્માણ છે. વાર્તા જર્મનીની પૃષ્ઠભૂમિમાં રચાયેલી હોવા છતાં, ફિલ્મનું લગભગ 95 ટકા શૂટિંગ પોલેન્ડમાં કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સર્જનાત્મક અને તકનીકી ટીમોમાં મોટાભાગે પોલિશ વ્યાવસાયિકો સામેલ હતા. પોલેન્ડે એવા યોગ્ય સ્થાનો પૂરા પાડ્યા જે 1949 માં જર્મનીના દેખાવનું પુનઃનિર્માણ કરી શકે, જેમાં ખંડેર અને અવગણના પામેલી શેરીઓ, ઇમારતો અને નાના નગરોનો સમાવેશ થાય છે.
સુશ્રી પુશ્ચિંસ્કાએ ભારત અને પોલેન્ડના સહિયારા ઇતિહાસ પર આધારિત ફિલ્મની શક્યતા શોધવામાં પણ રસ વ્યક્ત કર્યો, ખાસ કરીને બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ભારતમાં આશ્રય મેળવનારા પોલિશ બાળકોની વાર્તા પર. IFFI ના ફેસ્ટિવલ ડિરેક્ટર શ્રી આશુતોષ ગોવારીકર સાથેની તેમની વાતચીતનો ઉલ્લેખ કરતા, જેમણે આ વિષય પર પહેલેથી જ સ્ક્રિપ્ટ લખી છે, તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે ચર્ચાઓ ચાલુ રહી શકે છે અને પ્રોજેક્ટને આગળ ધપાવવાની શક્યતા શોધી શકાય છે.
આ સત્રનું સંચાલન શ્રી સૈયદ રબીહશ્મી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.
IFFILOID અહીં વાંચો: https://www.pib.gov.in/iffi/57/iffiLoid.aspx?yr=2026&lang=1®=48
center">
SM/NP/JD