કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલ અને ન્યૂઝીલેન્ડના વેપાર અને રોકાણ મંત્રી, માનનીય ટોડ મેકક્લેએ આજે એક વર્ચ્યુઅલ કોન્ફરન્સ દ્વારા સંયુક્ત રીતે જાહેરાત કરી હતી કે વિજયાદશમીના પાવન પ્રસંગે, જે વિજય અને નવી શરૂઆતનું પ્રતીક છે, 20 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) અમલમાં આવશે.

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડે તેમના જોડાણને વધુ મજબૂત અને વિસ્તૃત કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. આ એફટીએ (FTA) વિકસિત ભારત 2047 ના વિઝન મુજબ, વિકસિત અર્થતંત્રો સાથે એવી ભાગીદારી રચવાની ભારતની કટિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે જે બજાર પહોંચ પૂરી પાડે છે, રોજગારીની તકો ઊભી કરે છે અને યુવાનો, મહિલાઓ તથા એમએસએમઈ (MSME) ને સશક્ત બનાવે છે.

આ પ્રસંગે બોલતા કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે, “આપણી ભાગીદારી મેદાન પર અને મેદાન બહાર બંને જગ્યાએ વિજયી ભાગીદારી છે. આ કરારની સફળતા તેના દ્વારા ઊભી થતી તકો અને તેનાથી ન્યૂઝીલેન્ડ અને ભારતના લોકોના જીવનમાં આવતા પરિવર્તન દ્વારા માપવામાં આવશે. ભારત માટે, ન્યૂઝીલેન્ડના બજારમાં 100% ડ્યુટી-ફ્રી પહોંચ આપણા નિકાસકારો, ખાસ કરીને એમએસએમઈ, કારીગરો, ખેડૂતો અને મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે નોંધપાત્ર નવી તકો ખોલે છે. આપણા ખેડૂતો માટે, આ કરાર યોગ્ય સુરક્ષાત્મક ઉપાયો સાથે નવી તકોને સાંકળે છે. સફરજન, કીવીફ્રૂટ અને મધ માટેની કાર્ય યોજનાઓ તથા સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સની સ્થાપના સાથેની કૃષિ ઉત્પાદકતા ભાગીદારી (Agricultural Productivity Partnership) બગીચાના વધુ સારા સંચાલનને પ્રોત્સાહન આપે છે, લણણી પછીના નુકસાનને ઘટાડે છે અને કૃષિ ઉત્પાદકતામાં સુધારો કરે છે, જેનાથી સમગ્ર દેશમાં ખેતીની આવકને મજબૂત સમર્થન મળે છે. આ કરાર આપણા માનનીય પ્રધાનમંત્રીના વિકસિત ભારત 2047 ના વિઝન એટલે કે જ્યારે ભારત આઝાદીના 100 વર્ષ ઉજવે ત્યારે સ્પર્ધાત્મકતા, નવીનતા, ઉત્પાદક ક્ષમતા અને સમાવેશી સમૃદ્ધિ પર આધારિત એક વિકસિત અને સમૃદ્ધ ભારત સાથે પણ સુસંગત છે.

ન્યૂઝીલેન્ડના વેપાર અને રોકાણ મંત્રી, માનનીય ટોડ મેકક્લેએ જણાવ્યું હતું કે, “ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ મુક્ત વેપાર કરારનો અમલ એ આપણા બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ છે. ન્યૂઝીલેન્ડના નિકાસકારો માટે, એફટીએ 1.4 બિલિયન ગ્રાહકો અને વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થતંત્રોમાંથી એકના દ્વાર ખોલે છે. ભારત ખાતે ન્યૂઝીલેન્ડની વર્તમાન નિકાસને ટેરિફ નાબૂદી અથવા નોંધપાત્ર ટેરિફ ઘટાડાનો લાભ મળશે. સાથે જ, તમામ ભારતીય સામાન ડ્યુટી-ફ્રી ન્યૂઝીલેન્ડમાં પ્રવેશ કરી શકશે, જે ભારતીય નિકાસકારો માટે નવી તકો ઊભી કરશે અને તેમને ન્યૂઝીલેન્ડના અન્ય એફટીએ ભાગીદારો સાથે સમાન તક પૂરી પાડશે. આ કરારની સફળતા આખરે તેના દ્વારા ઊભી થતી તકો અને આપણા વ્યવસાયો તેનો કયા હદ સુધી ઉપયોગ કરે છે તેના દ્વારા માપવામાં આવશે.”

વાણિજ્ય વિભાગના સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે, “એફટીએ દેશો વચ્ચે ગાઢ આર્થિક સંબંધો બનાવવાનો છે. એફટીએના ભાગરૂપે, આપણે આ ભાગીદારીને ભારતમાં ન્યૂઝીલેન્ડના મોટા રોકાણ તરફ દોરી જતી પણ જોઈએ છીએ. પેસિફિક આસપાસની અન્ય તમામ મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓનો ન્યૂઝીલેન્ડ સાથે વધુ ગાઢ વેપાર છે. આ એફટીએ એવી તક ખોલે છે કે આપણે પણ ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વેપારમાં મુખ્ય યોગદાનકર્તા બની શકીએ. હવે આ તકને આપણા લોકો માટે વાસ્તવિક લાભોમાં રૂપાંતરિત કરવાનું કામ છે. આ સંદેશ દેશભરના દરેક જિલ્લા સુધી પહોંચાડવા માટે અમે તમામ ઉદ્યોગો અને મંડળો સાથે કામ કરી રહ્યા છીએ.”

ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડના ઉદ્યોગોના પ્રતિનિધિઓએ પણ આ સમારોહમાં ભાગ લીધો હતો અને સેવાઓ, ફૂટવેર, એન્જિનિયરિંગ અને કૃષિ સહિતના તેમના સંબંધિત ક્ષેત્રો માટે કરાર દ્વારા ઊભી થયેલી તકો વિશે વાત કરી હતી.

આ પ્રસંગે, કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી દ્વારા ભારતથી ન્યૂઝીલેન્ડમાં પ્રથમવાર જેસીબી (JCB) મશીનની નિકાસને લીલી ઝંડી બતાવી રવાના કરવામાં આવી હતી. કરાર અમલમાં આવવાના દિવસે કૃષિ, રત્નો અને આભૂષણો (જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી), એન્જિનિયરિંગ, રમતગમતની વસ્તુઓ, ફૂટવેર અને ચામડાના ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદનોની શ્રેણીને લીલી ઝંડી આપવાનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ પહેલો ભારતીય ઉત્પાદકોના વિશ્વાસ અને દેશભરના નિકાસકારો માટે કરાર દ્વારા ઊભી થયેલી તકોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

ન્યૂઝીલેન્ડે ભારતીય નિકાસને આવરી લેતી તમામ ટેરિફ લાઈનો પરની કસ્ટમ ડ્યુટી નાબૂદ કરી છે, જેનાથી 10% સુધીના સર્વોચ્ચ ટેરિફ દૂર થયા છે. કાપડ, વસ્ત્રો, ચામડું, ફૂટવેર, રત્નો અને આભૂષણો, એન્જિનિયરિંગ સામાન, ઓટોમોબાઇલ્સ અને ઓટો ઘટકો, રસાયણો, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કૃષિ ઉત્પાદનો અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સને લાભ થવાની અપેક્ષા છે. લાકડાના લોગ, કોકિંગ કોલસો અને મેટલ વેસ્ટ તથા સ્ક્રેપ માટે ડ્યુટી-ફ્રી પહોંચ ઉત્પાદન અને એમએસએમઈ સપ્લાય ચેઇનને વધુ મજબૂત બનાવશે. ફાર્માસ્યુટિકલ અને મેડિકલ ડિવાઇસ ઉદ્યોગોને સુવ્યવસ્થિત નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓથી લાભ થશે.

ન્યૂઝીલેન્ડે અત્યાર સુધીના તેના કોઈપણ વેપાર કરારોમાં સેવાઓની શ્રેષ્ઠ ઓફર કરી છે, જેમાં આશરે 118 ક્ષેત્રોમાં બજાર પહોંચ અને આશરે 139 ઉપ-ક્ષેત્રોમાં મોસ્ટ-ફેવર્ડ-નેશન (MFN) કટિબદ્ધતાઓ સામેલ છે. પ્રથમ વખત, તેણે આયુર્વેદ, યોગ અને અન્ય આયુષ (AYUSH) પ્રણાલીઓને આવરી લેતી આરોગ્ય અને પરંપરાગત તબીબી સેવાઓમાં વિશિષ્ટ પહોંચ પણ પ્રદાન કરી છે.

ભારતીય યુવાનો અને વ્યાવસાયિકોને દર વર્ષે 5,000 અસ્થાયી રોજગાર પ્રવેશ (ટેમ્પરરી એમ્પ્લોયમેન્ટ એન્ટ્રી) વિઝા અને 1,000 વર્કિંગ હોલિડે વિઝાના ક્વોટાની પહોંચ મળશે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પર કોઈ સંખ્યાત્મક મર્યાદા રહેશે નહીં, સ્ટેમ (STEM) બેચલર્સ અને માસ્ટર્સ ગ્રેજ્યુએટ્સ માટે ત્રણ વર્ષ સુધી અને ડોક્ટરલ સ્કોલર્સ માટે ચાર વર્ષ સુધી અભ્યાસ પછી કામ કરવાના અધિકારો (પોસ્ટ-સ્ટડી વર્ક રાઇટ્સ) મળશે.

કૃષિ ઉત્પાદકતા ભાગીદારી (Agricultural Productivity Partnership) આ કરારનો એક મુખ્ય ઘટક છે, જે ભારતીય ખેડૂતો સુધી વૈશ્વિક ટેકનોલોજી, તાલીમ અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ પહોંચાડવા માટે ટેરિફ છૂટછાટોથી આગળ વધીને સહયોગનો વિસ્તાર કરે છે. તેમાં કીવીફ્રૂટ, સફરજન અને મધ માટે સમર્પિત કાર્ય યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં બાગાયત, વનસંવર્ધન, પશુપાલન અને મત્સ્યોદ્યોગ સુધી સહયોગ વિસ્તરે છે.

ન્યૂઝીલેન્ડ કીવીફ્રૂટ, સફરજન અને મધ માટે સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ સ્થાપવા માટે તકનીકી સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે. કીવીફ્રૂટ એક્શન પ્લાન હેઠળ, નાગાલેન્ડમાં ફુત્સેરો અને ઉત્તરાખંડમાં મગરા ખાતે પ્રથમ તબક્કાના સ્થળોની ઓળખ કરવામાં આવી છે. સફરજન માટે હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં વધુ બે સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ પ્રસ્તાવિત છે, જ્યારે હની (મધ) એક્શન પ્લાન ઉત્તર પ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સની વિભાવના કરે છે. આ પહેલોનો ઉદ્દેશ્ય ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર, સુધારેલી ખેતી પદ્ધતિઓ અને વધેલી ઉત્પાદકતા દ્વારા ખેડૂતોને સમર્થન આપવાનો છે.

હિમાચલ પ્રદેશ, નાગાલેન્ડ, ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ અને અરૂણાચલ પ્રદેશના પ્રતિનિધિઓ, ન્યૂઝીલેન્ડની સહયોગી સંસ્થાઓ સાથે આ કરારના અમલીકરણ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

સફરજન, કીવીફ્રૂટ અને માનુકા (Mānuka) મધ માટેના તમામ ટેરિફ રેટ ક્વોટા સંયુક્ત કૃષિ ઉત્પાદકતા પરિષદની દેખરેખ હેઠળ, એક્શન પ્લાનના અમલીકરણ સાથે ઔપચારિક રીતે જોડાયેલા છે. આ બાબત બજાર પહોંચને ખેડૂત કલ્યાણ સાથે જોડે છે.

ન્યૂઝીલેન્ડે ભારતમાં 20 બિલિયન યુએસ ડોલરના રોકાણને સુગમ બનાવવાની કટિબદ્ધતા દર્શાવી છે. આ રોકાણથી કૃષિ, ઉત્પાદન, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સ્ટાર્ટ-અપ્સને લાભ થવાની અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' વિઝન હેઠળ નવીનતા, સાહસિકતા અને રોજગાર સર્જનને સમર્થન મળવાની અપેક્ષા છે.

ખેડૂતો, ડેરી ઉત્પાદકો, માછીમારો અને ગ્રામીણ સમુદાયોનું રક્ષણ કરવા માટે, ડેરી, ખાંડ, ખાદ્ય તેલ અને મુખ્ય કૃષિ કોમોડિટી જેવા સંવેદનશીલ ઉત્પાદનોને છૂટછાટોમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે. મજબૂત રુલ્સ ઓફ ઓરિજિન (Rules of Origin), દ્વિપક્ષીય સેફગાર્ડ મિકેનિઝમ અને સખત એન્ટી-સરકમવેન્શન જોગવાઈઓ એ સુનિશ્ચિત કરશે કે આ લાભો માત્ર વાસ્તવિક ભારતીય નિકાસકારો સુધી જ પહોંચે.

આ કરાર ભારતના એમએસએમઈ (MSME), મહિલા સંચાલિત સાહસો, સ્ટાર્ટ-અપ્સ, કારીગરો અને પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિકો માટે એક અદ્યતન વિદેશી બજાર ખોલે છે. શૂન્ય ડ્યુટી અને ઝડપી કસ્ટમ્સ પ્રક્રિયાઓ પડતર ખર્ચ ઘટાડશે અને તેમના ગ્રાહક આધારને વિસ્તૃત કરશે. સંરચિત સહયોગ મહિલાઓ અને યુવાનોની માલિકીના સાહસો પર વિશિષ્ટ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, વેપાર-સંબંધિત માહિતી અને ન્યૂઝીલેન્ડના એસએમઈ (SME) ઇકોસિસ્ટમ સાથેના જોડાણોની સુધારેલી પહોંચ પ્રદાન કરશે.

ન્યૂઝીલેન્ડે ભારતીય ભૌગોલિક સંકેતો (Geographical Indications - GIs) ની નોંધણીને સુગમ બનાવવાની પણ કટિબદ્ધતા દર્શાવી છે, જેનાથી ગ્રામીણ કારીગરો અને પરંપરાગત ઉદ્યોગો સાથે જોડાયેલા ઉત્પાદનોના રક્ષણ માટેના માર્ગો ખુલશે.

ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ એફટીએ (FTA) એ એક લોકાભિમુખ અને સમાવેશી ભાગીદારી છે, જે વિકસિત ભારત 2047 ના વિઝન અને માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં આધારિત છે. તે ખેડૂતો, એમએસએમઈ, મહિલા સંચાલિત સાહસો, ઉદ્યોગસાહસિકો, કારીગરો, યુવાનો અને વ્યાવસાયિકોને સશક્ત બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

વાટાઘાટો 16 માર્ચ 2025 ના રોજ શરૂ થઈ હતી અને નવ મહિનાની અંદર 22 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ પૂર્ણ થઈ હતી. આ કરાર પર 27 એપ્રિલ 2026 ના રોજ હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. તે ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી: રોડમેપ ટુ 2030 ને સમર્થન આપે છે, જે 2030 સુધીમાં માલ અને સેવાઓમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને બમણો કરીને NZ$7 બિલિયન (₹35,000 કરોડ) કરવાનો આકાંક્ષી લક્ષ્યાંક નક્કી કરે છે.

ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ ફેક્ટશીટ માટે લિંક - https://www.commerce.gov.in/files/2026-04/final_0.pdf

પ્રશ્નોત્તરી (FAQs) માટે લિંક - https://www.commerce.gov.in/files/2026-04/FAQs%20-%20India-New%20Zealand%20FTA.pdf

ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ એફટીએ હસ્તાક્ષર માટે લિંક - https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2255914&reg=3&lang=1

અમલમાં આવવાની તારીખની જાહેરાત માટે લિંક - https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2313143&reg=48&lang=1

SM/IJ/JD