ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਅਥਾਰਿਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (FSSAI) ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ, ਐਸਿਟਾਮੀਪ੍ਰਿਡ ਅਤੇ ਇਮੀਡਾਕਲੋਪ੍ਰਿਡ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸੀਮਾਵਾਂ (MRLs) ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਡ੍ਰਾਫਟ ਸੋਧਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਸਬੰਧਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਪ੍ਰਤੀ FSSAI ਦੇ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

16 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖਰੜਾ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰ (ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਦਾਰਥ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ) ਸੋਧ ਨਿਯਮ, 2026, ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਐਸਿਟਾਮੀਪ੍ਰਿਡ ਲਈ 20 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (20 ਪੀਪੀਐੱਮ) ਅਤੇ ਇਮੀਡਾਕਲੋਪ੍ਰਿਡ ਲਈ 50 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (50 ਪੀਪੀਐੱਮ) ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸੀਮਾ (ਐੱਮਆਰਐਲ) ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਖਰੜਾ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਐਸਿਟਾਮੀਪ੍ਰਿਡ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ MRL 20 ppm ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ 30 ppm ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ 50 ppm ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਮੀਡਾਕਲੋਪ੍ਰਿਡ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਡੈਕਸ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਰਜੀਹਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਨਵੀਨਤਮ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਅਥਾਰਿਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (FSSAI) ਦੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਸੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ (ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਦਾਰਥ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ) ਸੋਧ ਨਿਯਮ, 2024, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ MRLs ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਵਾਲੇ 13 ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਢੁਕਵੇਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸੀਮਾਵਾਂ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਹ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਗਾੜੇਪਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਡੇਟਾ, ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਪਣਯੋਗ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਮਾਪਦੰਡ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ, ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਢੁਕਵੇਂ ਫਸਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪਹੁੰਚ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 0.5 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 2.38 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੱਧਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰੇਲੂ ਫਸਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸੀਮਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚਾਹ ਖੇਤਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਤਪਾਦਕਾਂ, ਪ੍ਰੋਸੈੱਸਰਾਂ, ਖੁਰਾਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ, ਟੈਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਮਾਪਦੰਡ ਇਕਸਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਚਾਹ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਅਥਾਰਿਟੀ ਦੇ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਨਿਯਮਨ, ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਢਾਂਚਾ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਰਜੀਹਾਂ ਅਤੇ ਚਾਹ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀਆਂ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਉਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਧਿਕਾਰਤ ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਇੱਥੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: https://egazette.gov.in/(S(i0tkolhyj5o3synuv0wkdfgn))/ViewPDF.aspx

****

ਐੱਸਆਰ/ਏਕੇ

( HFW / ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਅਥਾਰਿਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ) ਚਾਹ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਰਦੀ ਹੈ / 17 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 / 2