আজি হাৰিয়ানাৰ পঞ্চকুলাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শগুণ সজাগতা দিৱস ২০২৬ উদযাপন কৰা হয়। এই উপলক্ষে কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰী শ্ৰী ভূপেন্দৰ যাদৱে ‘সংকটৰ পৰা পুনৰুদ্ধাৰলৈ– ভাৰতৰ শগুণ সংৰক্ষণ’ শীৰ্ষক এখনি ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ কৰ্মশালা উদ্বোধন কৰে। এই অনুষ্ঠানত হাৰিয়ানাৰ পৰিৱেশ, বন আৰু বন্যপ্ৰাণী মন্ত্ৰী শ্ৰী ৰাও নৰবীৰ সিঙৰ উপৰি কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয় আৰু হাৰিয়ানা চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত থাকে।

বন আৰু বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ মন্ত্ৰালয়, কেন্দ্ৰীয় চিৰিয়াখানা কৰ্তৃপক্ষ, হাৰিয়ানা বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ, বম্বে প্ৰাকৃতিক ইতিহাস সমিতি আৰু জঁটায়ু সংৰক্ষণ প্ৰজনন কেন্দ্ৰ, পিঞ্জোৰৰ সহযোগত এই অনুষ্ঠান আয়োজিত কৰা হয়। ইয়াত জ্যেষ্ঠ বন বিষয়া, বিজ্ঞানী, পশু চিকিৎসক, চিৰিয়াখানা বিশেষজ্ঞ, সংৰক্ষণ কৰ্মী আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকলক একত্ৰিত কৰি ভাৰতত শগুন সংৰক্ষণৰ বাবে সহযোগিতামূলক প্ৰচেষ্টা শক্তিশালী কৰা হয়।

সমাৱেশত সম্বোধন কৰি শ্ৰী যাদৱে আলোকপাত কৰে যে প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ পন্থা এক সামগ্ৰিক পৰিৱেশতন্ত্ৰমুখী সংৰক্ষণ আৰ্হিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে আৰু ই কোনো বিশেষ প্ৰজাতিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়। মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে,  সেয়া বিগ কেট, স্লথ বীয়েৰ, গ্ৰেট ইণ্ডিয়ান বাষ্টাৰ্ড, ডলফিন, ঘঁৰিয়াল, বনৰীয়া পানীৰ ম’হ বা শগুণেই হওক, বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপত এই পদ্ধতি স্পষ্টভাৱে দেখা যায়। শগুণৰ বিষয়ে কওঁতে তেওঁ ব্যাখ্যা কৰে যে বৈচিত্ৰময় সম্প্ৰদায়ৰ বাসিন্দা আৰু পৰিভ্ৰমী শগুনৰ বাসস্থান ভাৰতে ইহঁতৰ সফল সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলাইছে, য’ত বগা ঠেং, দীঘল ঠোঁট, ধাৰাল ঠোঁট, ৰঙা মূৰ, ইজিপ্ত, হিমালয়ান গ্ৰীফন, ইউৰেছিয়ান গ্ৰীফন, চিনেৰিয়াছ, আৰু দাড়িযুক্ত শগুন আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

শ্ৰী যাদৱে প্ৰকৃতিৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ ক্ষেত্ৰত শগুণৰ ভূমিকাক আলোকপাত কৰি প্ৰকৃতিৰ নিজা চাফাই ব্যৱস্থা বুলি ইয়াক অভিহিত কৰে। দ্ৰুতগতিত প্ৰাণীৰ মৃতদেহ গ্ৰহণ কৰি শগুনে পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ পুনঃব্যৱহাৰত সহায় কৰে আৰু পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য বৰ্তাই ৰখাত সহায় কৰে। তেওঁ কয় যে বিশ্বই জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, মানুহ-জীৱ-জন্তুৰ সংঘাতৰ দৰে প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু ১৯৯০ চনৰ পৰা ভাৰতীয় শগুণৰ সংখ্যাৰ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পোৱা দেখা গৈছে মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য শৃংখলত ব্যাঘাত জন্মা আৰু শগুনে খোৱা জীৱ-জন্তুৰ বাবে বিষনাশক ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে।

শগুন সংৰক্ষণৰ বাবে নীতি প্ৰণয়নত "সমগ্ৰ চৰকাৰ" আৰু "সমগ্ৰ সমাজ"ৰ সমন্বিত প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে। তেওঁ শগুনৰ বাবে সুৰক্ষিত অঞ্চল সৃষ্টি, নিৰাপদ খাদ্যৰ উপলব্ধতা নিশ্চিত কৰা আৰু শগুনৰ পৰা সুৰক্ষিত পশু চিকিৎসা পদ্ধতিৰ জৰিয়তে বন্যপ্ৰাণীৰ সকলো প্ৰজাতি সংৰক্ষণক সহায় কৰিবলৈ কাৰিকৰী ক্ষমতা গঢ়ি তোলাৰ বাবে নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাবলৈ আহ্বান জনায়। মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে পশু চিকিৎসক, পশুপালক, স্থানীয় প্ৰশাসন আৰু জনগোষ্ঠীসমূহক শগুন সংৰক্ষণত সক্ৰিয়ভাৱে অৰিহণা যোগাবলৈ আৰু নিৰাপদ মৃতদেহ ব্যৱস্থাপনা পদ্ধতিক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈও আহ্বান জনায়।

ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে জেচিবিচি পিঞ্জোৰ ভ্ৰমণেৰে দিনটোৰ আৰম্ভণি কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰকল্পটো পৰিদৰ্শন কৰে, কেন্দ্ৰটোৰ এটা পৰ্যালোচনা কৰে আৰু শগুন সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত বিষয়াসকলৰ সৈতে মত বিনিময় কৰে। হাৰিয়ানা বন বিভাগ আৰু বিএনএইচএছৰ যৌথ পদক্ষেপ হিচাপে বিকশিত এই কেন্দ্ৰটোৱে বগা ঠেংযুক্ত, দীঘল ঠোঁটযুক্ত আৰু ধাৰাল ঠেংযুক্ত শগুনৰ সংৰক্ষণ প্ৰজননৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে।

জানিব পৰা মতে কেন্দ্ৰটোৱে বৈজ্ঞানিক প্ৰতিপালন, কৃত্ৰিম ইনকিউবেচন, পশু চিকিৎসা, প্ৰজনন আৰু জিনীয় ব্যৱস্থাপনা আদি প্ৰদান কৰে। ২০২৫–২৬ চনৰ ভিতৰত জেচিবিচিয়ে ৩৫৬টা শগুনক আশ্ৰয় দিয়াৰ লগতে ৩৫টা পোৱালি সফলতাৰে প্ৰজনন কৰে। ইয়াৰ উপৰি ই ৮৭টা শগুণক প্ৰাকৃতিক বাসস্থানলৈ মুকলি কৰি দিয়া বা পুনৰ্বাসনত অৰিহণা যোগাইছিল, ৯০টা চৰাইক অন্যান্য সংৰক্ষণ-প্ৰজনন প্ৰতিষ্ঠানলৈ স্থানান্তৰিত কৰিছিল আৰু ২২টা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ১২২২টা অংশগ্ৰহণকাৰীক প্ৰশিক্ষণ দিছিল, যাৰ ফলত শগুন সংৰক্ষণৰ বাবে কাৰিকৰী ক্ষমতা শক্তিশালী হৈছিল।

এই উপলক্ষে সভাত ভাষণ দি শ্ৰী ৰাও নৰবীৰ সিঙে পিঞ্জোৰ জঁটায়ু সংৰক্ষণ প্ৰজনন কেন্দ্ৰ (জেচিবিচি)ত চলি থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আৰু সফল শগুণ সংৰক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে। তেওঁ কয় যে সংৰক্ষণ প্ৰজননৰ সফলতা কেৱল জন্ম হোৱা প্ৰাণীৰ সংখ্যাৰ দ্বাৰা জুখিব নালাগে, বৰঞ্চ সুস্থ আৰু জিনীয়ভাৱে পৰিচালিত সংখ্যা প্ৰতিষ্ঠা, বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ প্ৰজন্ম, কাৰিকৰী ক্ষমতাৰ বিকাশ আৰু বন্যপ্ৰাণীত প্ৰজাতিৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ দিশত অৱদানৰ দ্বাৰা জুখিব লাগে।

উদ্বোধনী অধিৱেশনৰ সময়ত এই উপলক্ষে প্ৰকাশিত এখন কফি টেবুল বুক- 'জঁটায়ুৰ কাহিনী : ভাৰতৰ শগুণ সংৰক্ষণ'  মুকলি কৰা হয়। ইয়াত শগুণৰ সংখ্যা হ্ৰাস পোৱাৰ পৰা জেচিবিচি পিন্জোৰ স্থাপনৰ জৰিয়তে সফল প্ৰজনন সংৰক্ষণ কাৰ্যসূচীলৈকে ভাৰতৰ উল্লেখযোগ্য শগুন সংৰক্ষণ কাহিনী লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি শগুণ সংৰক্ষণৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত অনলাইন চিত্ৰাংকন প্ৰতিযোগিতা আৰু ডিজিটেল ফটোগ্ৰাফী প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে পুৰস্কাৰ বিতৰণ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰা হয়।

ভাৰতৰ ভূ-প্ৰকৃতিত শগুণ যাতে লাভৱান হৈ থাকে আৰু নিজৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱেশগত ভূমিকা পালন কৰে তাৰ বাবে নৱীকৃত প্ৰতিশ্ৰুতিৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শগুণ সজাগতা দিৱস ২০২৬ ৰাষ্ট্ৰীয় কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল।  ‘সংকটৰ পৰা পুনৰুদ্ধাৰলৈ’ যাত্ৰাই বিজ্ঞান, নীতি, সংৰক্ষণ প্ৰজনন, সুৰক্ষিত ভূ-প্ৰকৃতি আৰু সম্প্ৰদায়ৰ অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে শগুণ সংৰক্ষণৰ প্ৰতি ভাৰতৰ সামূহিক দায়বদ্ধতাক প্ৰতিফলিত কৰে।

*****

VM/KD