ભારતના ભૌગોલિક સંકેત (GI) ઉત્પાદનોના સમૃદ્ધ વારસાની આર્થિક ક્ષમતાને અનલોક કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરતા, સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગ મંત્રાલય તથા વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના ઉદ્યોગ સંવર્ધન અને આંતરિક વ્યાપાર વિભાગ (DPIIT) દ્વારા 05 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ વાણિજ્ય ભવન, નવી દિલ્હી ખાતે સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. બંને સંસ્થાઓના વરિષ્ઠ અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિમાં MSME મંત્રાલયના નિયામક મોહમ્મદ સાલિક પરવેઝ અને DPIITના IPR વિભાગના નિયામક શ્રી કરણ થાપર દ્વારા આ MoU પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

DPIITએ ભૌગોલિક સંકેત માલ (નોંધણી અને સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1999 હેઠળ ભારતમાં ભૌગોલિક સંકેતોની નોંધણી અને કાનૂની સંરક્ષણ માટે એક નોડલ વિભાગ છે, જ્યારે MSME મંત્રાલય દેશભરમાં સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો, પરંપરાગત ઉદ્યોગો અને કારીગરોના વિકાસ, નાણાકીય સ્વાસ્થ્ય તેમજ એકંદર વિકાસને સંચાલિત કરવા માટેનું નોડલ મંત્રાલય છે. બંને પક્ષો સ્વીકારે છે કે જ્યારે GIની કાનૂની નોંધણી પ્રાદેશિક ઓળખનું રક્ષણ કરે છે, ત્યારે તેમના આર્થિક મૂલ્યને મહત્તમ કરવા માટે આ ઉત્પાદનોને સ્થાનિક કળામાંથી સ્કેલેબલ, વ્યવસાયિક રીતે સક્ષમ અને નિકાસ-તૈયાર સાહસોમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે સંકલિત પ્રયાસોની જરૂર છે. આ MoU તદનુસાર ભારતીય GI ઉત્પાદનોના વ્યવસાયીકરણ, ગુણવત્તાનું માનકીકરણ અને બજારમાં પહોંચને ઝડપી બનાવવા માટે એક સહયોગી માળખું સ્થાપિત કરે છે, જેનાથી સ્વદેશી કારીગરો, વણકરો અને ઉત્પાદકોની આજીવિકામાં સુધારો થશે, સાથે સાથે દેશમાં વન ડિસ્ટ્રિક્ટ વન પ્રોડક્ટ (ODOP) ઇકોસિસ્ટમને પણ મજબૂત બનાવશે.

સંયુક્ત પહેલ તરીકે, બંને સંસ્થાઓ તેમની યોજનાઓની ડિઝાઇન અને હસ્તક્ષેપોમાં ODOP ને સંકલિત કરવા, "ભારત GI" બેનર હેઠળ ઓપન નેટવર્ક ફોર ડિજિટલ કોમર્સ (ONDC) અને ગવર્નમેન્ટ ઈ-માર્કેટપ્લેસ (GeM) પર GI મંડળીઓ અને અધિકૃત વપરાશકર્તાઓને ઓનબોર્ડ કરવા માટે સંયુક્ત રીતે સુવિધા પૂરી પાડવા અને GI ઉત્પાદનોના સ્થાનિક અને વૈશ્વિક માર્કેટિંગ માટે રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર એક્સ્પો, ખરીદનાર-વેચનાર બેઠકો અને પ્રદર્શનોમાં સમર્પિત GI પેવેલિયનને સહ-પ્રાયોજિત કરવા તરફ કામ કરશે.

આ MoU ઉદ્યોગ સંવર્ધન અને આંતરિક વ્યાપાર વિભાગ (DPIIT)ના બૌદ્ધિક સંપદા સંરક્ષણના જનાદેશને સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગ મંત્રાલય (MSME)ના એન્ટરપ્રાઇઝ ડેવલપમેન્ટના જનાદેશ સાથે જોડવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે. આ સહયોગથી કારીગરો, વણકરો અને ઉત્પાદક મંડળીઓ માટે ક્ષમતા નિર્માણ, ડિજિટલ સક્ષમતા અને બજાર પહોંચમાં સુધારો કરીને ભારતની ભૌગોલિક સંકેત (GI) ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવાની અપેક્ષા છે. તે પ્રીમિયમ સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો સાથે GI ઉત્પાદનોના સંકલનને વધુ ટેકો આપશે, જે આત્મનિર્ભર ભારત અને વોકલ ફોર લોકલના વિઝનમાં યોગદાન આપશે.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com