ભારત-રવાન્ડા જોઈન્ટ ટ્રેડ કમિટી (JTC)ની પ્રથમ બેઠક 30 અને 31 જુલાઈ 2026ના રોજ નવી દિલ્હી ખાતે યોજાઈ હતી. ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ વાણિજ્ય વિભાગના જોઇન્ટ સેક્રેટરી શ્રી અમિત કુમારે કર્યું હતું, જ્યારે રવાન્ડાના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ રવાન્ડા પ્રજાસત્તાકના વિદેશ બાબતો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ મંત્રાલયના એશિયા, પેસિફિક અને મધ્ય પૂર્વ બાબતોના ડાયરેક્ટર જનરલ શ્રી વર્જિલ ર્વાન્યાગાતારે કર્યું હતું.

ઉદ્ઘાટન પ્રવચન આપતા, વાણિજ્ય વિભાગના એડિશનલ સેક્રેટરી શ્રી યશવીર સિંહે જણાવ્યું હતું કે આ ઉદ્ઘાટન સત્ર દ્વિપક્ષીય વાણિજ્યની સમીક્ષા કરવા, વેપાર બાસ્કેટમાં વૈવિધ્ય લાવવા, દ્વિપક્ષીય રોકાણને વિસ્તારવા અને લોજિસ્ટિકલ અવરોધોને દૂર કરવા માટે એક કાયમી, સંરચિત અને સમયાંતરે સર્વોચ્ચ તંત્રની સ્થાપના કરે છે.

બંને પક્ષોએ માલસામાન અને સેવાઓના દ્વિપક્ષીય વેપારની વર્તમાન પરિસ્થિતિની સમીક્ષા કરી હતી. રવાન્ડામાં ભારતની મુખ્ય નિકાસમાં દવાની ફોર્મ્યુલેશન અને બાયોલોજિકલ્સ, ટુ- અને થ્રી-વ્હીલર્સ, ઔદ્યોગિક અને ઇલેક્ટ્રિકલ મશીનરી, ઓઇલ મીલ્સ અને આયર્ન અને સ્ટીલ પ્રોડક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે રવાન્ડાની ભારતમાં નિકાસમાં સીસું (લેડ), મસાલા, એસેન્શિયલ ઓઇલ, તાંબુ, કિંમતી અને અર્ધ-કિંમતી પત્થરો, પ્રોસેસ્ડ કૃષિ પેદાશો અને ખનિજોનો સમાવેશ થાય છે. બંને પક્ષો દ્વિપક્ષીય વેપાર ટોપલીમાં વૈવિધ્ય લાવવા, બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ જોડાણને સુગમ બનાવવા અને બજાર પહોંચના મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે સંગઠિત પ્રયાસો કરવા સંમત થયા હતા.

ભારતે હેવી એન્જિનિયરિંગ સામાન, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને મેડિકલ ડિવાઇસ, રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ, ટેક્સટાઇલ્સ, મરીન પ્રોડક્ટ્સ, પ્લાસ્ટિક, સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સ અને રમકડાં, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી અને વૈજ્ઞાનિક સાધનોની નિકાસ વિસ્તારવાની સંભાવના પર ભાર મૂક્યો હતો. એ નોંધવામાં આવ્યું હતું કે ભારત રવાન્ડાના ફાર્માસ્યુટિકલ આયાતનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે, જે દેશની ફાર્માસ્યુટિકલ આયાતમાં આશરે 24.5 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. રવાન્ડાએ મરચાં, મેકાડેમિયા, ફ્રેન્ચ બીન્સ, એવોકાડો, એસેન્શિયલ ઓઇલ, ચા, કોફી, અન્ય બાગાયતી પેદાશો, ખનિજો અને કિંમતી પત્થરોને ભારતમાં પ્રાથમિકતા વાળી નિકાસ તરીકે ઓળખાવ્યા હતા. બંને પક્ષોએ બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ અને રવાન્ડા સ્ટાન્ડર્ડ્સ બોર્ડ વચ્ચે ક્ષમતા નિર્માણ સહિતના ધોરણોના સુમેળ (હાર્મોનાઇઝેશન) પર પણ ચર્ચા કરી હતી.

રોકાણ અંગે, રવાન્ડાએ નોંધ્યું હતું કે ભારત 2025 સુધીમાં તેનો બીજો સૌથી મોટો વિદેશી રોકાણકાર છે અને માઇનિંગ, એગ્રો-પ્રોસેસિંગ, એફોર્ડેબલ હાઉસિંગ, ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ કોમ્યુનિકેશન ટેકનોલોજી, મેન્યુફેક્ચરિંગ, હેલ્થકેર, ટૂરિઝમ અને ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીસમાં તકો પર ભાર મૂક્યો હતો. બંને પક્ષોએ ઇન્વેસ્ટ ઇન્ડિયા અને રવાન્ડા ડેવલપમેન્ટ બોર્ડને JTC માળખા હેઠળ રોકાણ માટેના મુખ્ય કેન્દ્રો તરીકે નિયુક્ત કર્યા અને ટ્રેડ ફેર, બિઝનેસ ફોરમ અને બાયર-સેલર મીટ્સના કેલેન્ડર્સની આપ-લે કરવા સંમત થયા. રવાન્ડાએ ઈસ્ટ આફ્રિકન કમ્યુનિટી (EAC), કોમન માર્કેટ ફોર ઈસ્ટર્ન એન્ડ સધર્ન આફ્રિકા (COMESA) અને આફ્રિકન કોન્ટિનેન્ટલ ફ્રી ટ્રેડ એરિયા (AfCFTA) ના પ્રવેશદ્વાર તરીકે તેના વ્યૂહાત્મક સ્થાન પર પણ ભાર મૂક્યો હતો, જે ભારતીય વ્યવસાયોને વિશાળ પ્રાદેશિક બજાર સુધી પહોંચ પ્રદાન કરે છે.

બંને પક્ષોએ ક્ષેત્રીય સહયોગ માટે કેટલાક પ્રાથમિકતા ધરાવતા ક્ષેત્રોની ઓળખ કરી હતી. ક્રિટિકલ મિનરલ્સમાં, ભારતે જીઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા અને રવાન્ડા માઇન્સ, પેટ્રોલિયમ એન્ડ ગેસ બોર્ડ વચ્ચે સંસ્થાકીય સહયોગ સહિત રવાન્ડાના ટીન, ટંગસ્ટન અને ટેન્ટાલમ સંસાધનો પર સહયોગ મજબૂત કરવામાં રસ દાખવ્યો હતો. ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને હેલ્થકેરમાં, બંને પક્ષોએ નોંધ્યું હતું કે બંને દેશોના આરોગ્ય સત્તાવાળાઓ વચ્ચેના મેમોરેન્ડમ ઓફ અંડરસ્ટેન્ડિંગ (MoU) સહી કરવા માટે આખરી તબક્કામાં છે. ભારતે ઇન્ડિયન ફાર્માકોપોઇયાની માન્યતા અને પરંપરાગત દવામાં વિસ્તૃત સહયોગનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો હતો.

આ ચર્ચામાં કૃષિ અને એગ્રો-પ્રોસેસિંગમાં સહયોગ, જેમાં એવોકાડો માટે બજાર પહોંચ; ટેક્સટાઇલ અને લેધર; ગ્રીન મોબિલિટી; ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર; ફિનટેક અને સાયબર સિક્યુરિટી; અને રિન્યુએબલ એનર્જીનો પણ સમાવેશ થતો હતો. ભારતે ઇન્ડિયન ટેકનિકલ એન્ડ ઇકોનોમિક કોઓપરેશન (ITEC) પ્રોગ્રામ, સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા ઇનિશિયેટિવ અને સ્કિલ ઇન્ડિયા મિશન દ્વારા સતત ક્ષમતા નિર્માણ સહાયની ઓફર કરી હતી, જેમાં રવાન્ડાના ટેકનિકલ એન્ડ વોકેશનલ એજ્યુકેશન એન્ડ ટ્રેનિંગ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા માટેના ટેકાનો સમાવેશ થાય છે.

આ ચર્ચાઓ સૌહાર્દપૂર્ણ અને રચનાત્મક વાતાવરણમાં યોજાઈ હતી. વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલે દ્વિપક્ષીય વ્યાપારી ભાગીદારીને આગળ ધપાવવા બદલ બંને પ્રતિનિધિ મંડળોને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા અને સંમત થયેલી મિનિટ્સમાં નોંધાયેલા પરિણામોની ચુસ્ત દેખરેખ અને સમયબદ્ધ અમલીકરણની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

31 જુલાઈ, 2026ના રોજ નવી દિલ્હીમાં બેઠકની સંમતિ નોંધ (Agreed Minutes) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. બંને પક્ષોએ રાજદ્વારી માધ્યમો દ્વારા પરસ્પર અનુકૂળ તારીખ નક્કી કરીને એક વર્ષ બાદ રવાન્ડામાં ભારત–રવાન્ડા સંયુક્ત વેપાર સમિતિ (JTC)ની બીજી બેઠક યોજવા સંમતિ વ્યક્ત કરી હતી.

IJ/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com