કેન્દ્રીય નાણાં અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે આજે નવી દિલ્હીમાં ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ (બેંક) [FCNR(B)] ડિપોઝિટ, એક્સ્ટર્નલ કોમર્શિયલ બોરોઇંગ્સ (ECBs) અને ઓવરસીઝ ફોરેન કરન્સી બોરોઇંગ્સ (OFCBs) સ્વેપ પહેલો પર જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (PSBs) અને જાહેર નાણાકીય સંસ્થાઓ (PFIs)ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર્સ (MDs) અને ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર્સ (CEOs) સાથે વાતચીત કરી.

નાણાકીય સેવાઓ વિભાગના સચિવો, આર્થિક બાબતોના વિભાગ અને મહેસૂલ વિભાગના સચિવો, મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ના ડેપ્યુટી ગવર્નર અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ આ વાતચીતમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

વાતચીત દરમિયાન, PSBs અને PFIsના MDs અને CEOs એ કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રીને FCNR(B) ડિપોઝિટ, ECBs અને OFCBs માટેની RBIની સ્વેપ સુવિધા યોજનાઓ હેઠળ થયેલી પ્રગતિથી માહિતગાર કર્યા.

એવું નોંધવામાં આવ્યું હતું કે આ પહેલોને વિદેશમાં વસતા ભારતીય સમુદાય તરફથી પ્રોત્સાહક પ્રતિસાદ મળ્યો છે, જેમાં FCNR(B), ECBs અને OFCBsમાં સારો રસ જોવા મળ્યો છે. MDs એ વધુમાં માહિતી આપી હતી કે યોજના હેઠળ નવી FCNR(B) ડિપોઝિટ પરના વ્યાજ દરની મર્યાદાના સસ્પેન્શન દ્વારા સમર્થિત, બેંકો પાંચ વર્ષની ડિપોઝિટ સહિત FCNR(B) ડિપોઝિટ પર આકર્ષક વળતર ઓફર કરી રહી છે.

MDs અને CEOs એ જણાવ્યું હતું કે સિંગાપોર, હોંગકોંગ, પશ્ચિમ એશિયા, યુનાઇટેડ કિંગડમ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને અન્ય વિદેશી અધિકારક્ષેત્રોમાં રહેતા NRI તરફથી નોંધપાત્ર રસ જોવા મળ્યો છે.

 MDs અને CEOs એ હકારાત્મક સેન્ટિમેન્ટનો લાભ ઉઠાવવા અને યોજનાના બાકીના સમયગાળા દરમિયાન ડિપોઝિટ ગતિશીલતાને ઝડપી બનાવવાની તેમની યોજનાઓની રૂપરેખા આપી હતી. તેમણે આત્મવિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે વર્તમાન નાણાકીય વર્ષના ત્રીજા ક્વાર્ટર (ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર 2026) દરમિયાન ECB ગતિશીલતા વધુ મજબૂત આકર્ષણ મેળવશે.

PSBએ પણ માહિતી આપી હતી કે તેઓએ પ્રવાસી ભારતીય (NRI) સમુદાય સાથે જોડાવા અને ડિપોઝિટ ગતિશીલતા વધારવા માટે ડિજિટલ ચેનલો સહિત કસ્ટમાઇઝ્ડ આઉટરીચ વ્યૂહરચનાઓ અમલમાં મૂકી છે. તેમણે વધુમાં નોંધ્યું હતું કે બેંકો દ્વારા ઓફર કરવામાં આવી રહેલા આકર્ષક વળતર દ્વારા સમર્થિત, FCNR(B) ડિપોઝિટ ગતિશીલતાએ સ્પષ્ટ પ્રવેગક વલણ દર્શાવ્યું છે.

 બેંકોએ વાતચીત દરમિયાન એ પણ માહિતી આપી હતી કે ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર (IFSC), ગિફ્ટ સિટી, ગુજરાત ખાતેની ઇન્ટરનેશનલ બેન્કિંગ યુનિટ્સ (IBUs) નો ઉપયોગ યુનાઇટેડ કિંગડમ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, પશ્ચિમ એશિયા, હોંગકોંગ, સિંગાપોર અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયા સહિતના બહુવિધ અધિકારક્ષેત્રોમાંથી ભંડોળની ગતિશીલતાનો લાભ લેવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે. શ્રીમતી સીતારમણે બેંકોને ગિફ્ટ સિટીમાં ઉપલબ્ધ નાણાકીય સેવાઓ અને સંસ્થાકીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવા પણ વિનંતી કરી હતી.

ચર્ચા દરમિયાન, RBIના ડેપ્યુટી ગવર્નરે ખાતરી આપી હતી કે કેન્દ્રીય બેંક થાપણો એકત્રિત કરવા અને યોગ્ય ધિરાણની સુવિધા આપવા માટે બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓને સક્રિયપણે સમર્થન આપી રહી છે. એ પણ નોંધવામાં આવ્યું હતું કે RBI દ્વારા સ્થાપિત મજબૂત દૈનિક રિપોર્ટિંગ માળખાએ સહભાગી સંસ્થાઓમાં પ્રગતિનું પારદર્શક, વાસ્તવિક સમયનું નિરીક્ષણ સક્ષમ બનાવ્યું છે.

વાતચીત દરમિયાન, કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રીએ પ્રોત્સાહક અને ઉત્સાહી પ્રારંભિક પ્રતિસાદની પ્રશંસા કરી અને બેંકોને NRI સમુદાય સુધી આઉટરીચને વધુ તીવ્ર બનાવવા, નવીન ડિપોઝિટ પ્રોડક્ટ્સ રજૂ કરવા અને યોજનાઓના બાકીના સમયગાળા દરમિયાન ગતિશીલતાની ગતિ જાળવી રાખવા હાકલ કરી.

જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો, ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકો અને જાહેર નાણાકીય સંસ્થાઓની સતત અને વ્યાપક ભાગીદારી વિદેશી હૂંડિયામણના પ્રવાહને એકત્રિત કરવા, ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણના ભંડારને મજબૂત કરવા અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે બાહ્ય ક્ષેત્રની સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવા માટે સ્વેપ સુવિધાઓની અસરકારકતાને રેખાંકિત કરે છે.

આ યોજનાઓ, જેની જાહેરાત RBI ગવર્નર દ્વારા 5 જૂન, 2026 ના રોજ મોનેટરી પોલિસી સ્ટેટમેન્ટમાં કરવામાં આવી હતી, તેમાં નવી FCNR(B) ડિપોઝિટ માટે સમકક્ષ યુએસ ડોલર-રૂપિયા ફોરેક્સ સ્વેપ સુવિધા અને પાત્ર ECBs અને OFCBs માટે રાહત દરની સ્વેપ સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી મૂડીને આકર્ષવાનો, ચૂકવણીની સંતુલનને મજબૂત કરવાનો અને મૂડીના પ્રવાહને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.

FCNR(B) ડિપોઝિટ આ યોજના હેઠળ 30 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધી પાત્ર છે, જ્યારે ECBs અને OFCBs 31 ડિસેમ્બર, 2026 સુધી પાત્ર છે.

SM/BS/JD