ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત અને પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના ગ્રામીણ પરિવર્તનના વિઝનને અનુરૂપ, 'રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ પરિષદ (RGVS) 2026' 29 જૂન, 2026ના રોજ પૂર્ણ થયું. આ પરિષદમાં કેન્દ્ર-રાજ્ય સહયોગ, સમુદાય-આગેવાની હેઠળના વિકાસ અને ટેકનોલોજી-આધારિત શાસન દ્વારા 'વિકસિત ગામડાઓ, વિકસિત ભારત' ના વિઝનને વેગ આપવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો. બે દિવસીય રાષ્ટ્રીય પરિષદે મુખ્ય ગ્રામીણ વિકાસ કાર્યક્રમોના અમલીકરણની સમીક્ષા કરવા, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો વચ્ચે શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓનું આદાન-પ્રદાન કરવા અને ગ્રામીણ પરિવર્તનના આગામી તબક્કા માટેના રોડમેપની ચર્ચા કરવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું.

આ સંમેલનનું ઉદ્ઘાટન માનનીય કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ અને કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રી, શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ દ્વારા, કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ અને સંચાર રાજ્ય મંત્રી, ડૉ. ચંદ્રશેખર પેમ્માસાની અને ગ્રામીણ વિકાસ રાજ્ય મંત્રી, શ્રી કમલેશ પાસવાનની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું. બે દિવસ દરમિયાન, આ કાર્યક્રમે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રીઓ, વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના નિષ્ણાતો, રાજ્ય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન (SRLMs) ના પ્રતિનિધિઓ અને વિકાસ ભાગીદારોને એકસાથે લાવ્યા હતા.

સંમેલનનું પ્રાથમિક ધ્યાન VB-GRAMG Act, 2025ના અસરકારક અમલીકરણ પર હતું. આ પ્લેટફોર્મે પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના-ગ્રામીણ, પ્રધાનમંત્રી ગ્રામ સડક યોજના, દીનદયાળ અંત્યોદય યોજના-રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન (DAY-NRLM), ગ્રામીણ કૌશલ્ય વિકાસ કાર્યક્રમો અને રાષ્ટ્રીય સામાજિક સહાય કાર્યક્રમ સહિતની મુખ્ય ગ્રામીણ વિકાસ પહેલોની વ્યાપક સમીક્ષાનું પણ આયોજન કર્યું હતું.

વિચારવિમર્શ ગ્રામીણ વિકાસ આયોજનને મજબૂત કરવા, ગ્રામ પંચાયતોને સશક્ત કરવા, મહિલાઓની આગેવાની હેઠળની આજીવિકાનો વિસ્તાર કરવા, ગ્રામીણ આવાસ અને કનેક્ટિવિટી વધારવા અને આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક આજીવિકાને પ્રોત્સાહન આપવા પર કેન્દ્રિત હતો. ચર્ચાઓએ 2029 સુધીમાં 6 કરોડ લખપતિ દીદીઓ બનાવવા તરફની પ્રગતિને વેગ આપવા માટેના ડિજિટલ હસ્તક્ષેપોનો રોડમેપ પણ તૈયાર કર્યો હતો. દેશભરમાં સંભવિત વ્યાપક પ્રતિકૃતિ માટે વિવિધ રાજ્યોના નવીન મોડલ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા.

આ મિશન હાલમાં સેલ્ફ-હેલ્પ ગ્રૂપ્સ (SHGs) માં સંગઠિત 10 કરોડથી વધુ મહિલાઓને સહયોગ આપે છે. મહિલાઓની આગેવાની હેઠળના સાહસોને મજબૂત કરવા માટે, DAY-NRLM હેઠળ એન્ટરપ્રાઇઝ ફાઇનાન્સિંગ, ડિજિટલ ઇનોવેશન, બ્રાન્ડિંગ અને માર્કેટ એક્સેસ પર સંવાદ કેન્દ્રિત હતો.

આ સંમેલને DAY-NRLM ની રાષ્ટ્રીય માર્કેટિંગ પહેલ, સરસ આજીવિકા (Saras Aajeevika) ના વધી રહેલા વ્યાપ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. 1999માં પ્રથમ સરસ મેળા (Saras Mela) થી શરૂ કરીને, આ પહેલ 25 થી વધુ રાજ્ય બ્રાન્ડ્સને સમાવીને અને વાર્ષિક મેળાના વ્યવસાયમાં ₹200 કરોડથી વધુની આવક મેળવીને દેશવ્યાપી માર્કેટિંગ ઇકોસિસ્ટમમાં વિકસિત થઈ છે.

આ કાર્યક્રમના ભાગરૂપે, મંત્રાલયે બ્રાન્ડની રાષ્ટ્રીય ઓળખને મજબૂત કરવા માટે SARAS શક્તિ કલેક્શન લોન્ચ કર્યું અને SARAS શક્તિ કોફી ટેબલ બુકનું અનાવરણ કર્યું. SARAS શક્તિ કલેક્શન દેશભરમાં મહિલા SHGs દ્વારા બનાવવામાં આવેલી પ્રીમિયમ પ્રોડક્ટ્સનું ક્યુરેટેડ પ્રદર્શન રજૂ કરે છે, જ્યારે કોફી ટેબલ બુક આ સાહસોની વિવિધતા, ગુણવત્તા અને બજારની ઉપસ્થિતિને દસ્તાવેજીકૃત કરે છે. બંને પહેલો બજારની પહોંચને વિસ્તારવા અને પ્રીમિયમ સંસ્થાકીય તેમજ વ્યાપક ઉપભોક્તા બજારોમાં ગ્રામીણ ઉત્પાદનોને સ્થાન આપવાના મંત્રાલયના પ્રયાસોને મજબૂત બનાવે છે.

ગુજરાત, ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ, મેઘાલય, બિહાર, કેરળ અને તેલંગાણા સહિતના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રીઓ અને પ્રતિનિધિઓએ સરસ આજીવિકા ગેલેરી (Saras Aajeevika Gallery) ની મુલાકાત લીધી હતી. ગેલેરીમાં હેન્ડલૂમ, ટેક્સટાઇલ, હોમ ડેકોર, વેલનેસ પ્રોડક્ટ્સ અને પરંપરાગત ખાદ્યપદાર્થોનું ક્યુરેટેડ કલેક્શન પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં પંજાબની ફુલકારી, જમ્મુ અને કાશ્મીરની પશ્મીના, તેલંગાણાના ઇકત અને તેલિયા ટેક્સટાઇલ અને મિઝોરમની પૌનચેઈ સહિતની પ્રાદેશિક કલાત્મકતા સાથે મીનાકારી, ડોકરા, બ્રાસવર્ક (પિત્તળકામ) અને વુડક્રાફ્ટ (કાષ્ટકળા) જેવી જટિલ હસ્તકલા દર્શાવવામાં આવી હતી. ગેલેરીમાં સફળ ગ્રામીણ સાહસોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી લખપતિ દીદીઓ પણ સામેલ હતી, જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે વ્યવસ્થિત બ્રાન્ડિંગ, પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટ અને માર્કેટ લિંકેજીસ મહિલા સાહસિકોને ટકાઉ વ્યવસાયો બનાવવામાં સક્ષમ બનાવે છે.

રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ સંમેલને સામુદાયિક સંસ્થાઓના નિર્માણ, ટકાઉ આજીવિકાનો વિસ્તાર કરવા અને વ્યાપક બજારની તકો ઊભી કરવા માટે મંત્રાલયની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. આ વિચારવિમર્શે વિકાસના લક્ષ્યોને સમાવેશી, આત્મનિર્ભર ગ્રામીણ આર્થિક વૃદ્ધિમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચેના સહયોગી પગલાંના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com