ભારત જ્યારે સ્થાનિક તેલીબિયાં ઉત્પાદનને વેગ આપવા અને ખાદ્ય તેલની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા પર કેન્દ્રિત ધ્યાન સાથે ખરીફ વાવણીની સીઝનમાં પ્રવેશી રહ્યું છે, ત્યારે ICAR-ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઓઇલસીડ્સ રિસર્ચ (ICAR-IIOR), હૈદરાબાદ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી વોટ્સએપ-આધારિત AI એડવાઇઝરી સેવા 'ઓઇલસીડ્સ કિસાન મિત્ર' (Oilseeds Kisaan Mitra) ખેડૂતોના મોબાઇલ ફોન પર ગમે ત્યારે અને તેમની પોતાની ભાષામાં તેલીબિયાંની ખેતી વિશે વિશ્વસનીય, સંશોધન આધારિત જ્ઞાન સીધું પહોંચાડવા માટે એક શક્તિશાળી સાધન તરીકે ઉભરી રહી છે.

આ સેવાની શરૂઆત સચિવ, DARE અને મહાનિર્દેશક, ICAR દ્વારા 6 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ નેશનલ ઓઇલસીડ્સ કોન્ફરન્સ, નવી દિલ્હી દરમિયાન કરવામાં આવી હતી, જે ખેડૂત સમુદાયના સીધા લાભ માટે ડિજિટલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની ICAR ની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે. આ પહેલ ભારતના કોઈપણ તેલીબિયાં પકવતા ખેડૂતને કોઈપણ વધારાની એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કર્યા વિના, લાખો ખેડૂતો માટે પહેલેથી જ પરિચિત એવા પ્લેટફોર્મ વોટ્સએપ (WhatsApp) દ્વારા સરળતાથી મફત, વિશ્વસનીય અને ત્વરિત પાક માર્ગદર્શન મેળવવા સક્ષમ બનાવે છે.

ખેડૂતો તેમના વોટ્સએપ પર +91 4024598180 નંબરને 'ઓઇલસીડ્સ કિસાન મિત્ર' તરીકે સેવ કરી શકે છે અને મગફળી, રાઈ-સરસવ, તલ, સૂર્યમુખી, સોયાબીન, ખુરસાણી (નાઇજર) અને અન્ય તેલીબિયાં પાકો વિશે કોઈપણ ભારતીય ભાષામાં પ્રશ્નો પૂછી શકે છે. આ AI-સંચાલિત ચેટબોટ પાકની વિવિધતા (જાત) ની પસંદગી, પાક વ્યવસ્થાપન, જંતુ અને રોગ નિયંત્રણ, સિંચાઈ અને લણણી પછીની પ્રથાઓ પર સંશોધન આધારિત માર્ગદર્શન સાથે દિવસના 24 કલાક, અઠવાડિયાના 7 દિવસ, વિના મૂલ્યે ત્વરિત પ્રતિભાવ આપે છે.

હૈદરાબાદ સ્થિત ICAR-ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઓઇલસીડ્સ રિસર્ચના નિયામક ડૉ. આર. કે. માથુરે જણાવ્યું હતું કે, 'ઓઇલસીડ્સ કિસાન મિત્ર' એ પ્રથમ એવી વ્યવસ્થા છે જેના દ્વારા ICAR નું સામૂહિક તેલીબિયાં સંશોધન દેશના દરેક ખેડૂત સુધી, તેમની પોતાની ભાષામાં, તેઓ પહેલેથી જ ઉપયોગ કરતા હોય તેવા પ્લેટફોર્મ પર પહોંચાડવામાં આવ્યું છે. ICAR-IIOR, NSRI, IIGR, IIRMR અને PC-યુનિટ (તલ અને ખુરસાણી) ના વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાનને વોટ્સએપ પર બહુભાષી AI એજન્ટ સાથે જોડીને, અમે પ્રયોગશાળા અને ખેડૂતના ખેતર વચ્ચેના અંતર, ભાષા અને ખર્ચના લાંબા સમયથી રહેલા અવરોધોને દૂર કર્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ખરીફ વાવણી શરૂ થઈ રહી હોવાથી, અમે તમામ તેલીબિયાં ખેડૂતો અને અન્ય હિતધારકોને 'કિસાન મિત્ર' નંબર સેવ કરવા અને તેમના પ્રશ્નો 24×7 પૂછવા માટે વિનંતી કરીએ છીએ.

ઓઇલસીડ્સ કિસાન મિત્રનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો

· પગલું 1: તમારા ફોનમાં +91 4024598180 નંબરને 'ઓઇલસીડ્સ કિસાન મિત્ર' તરીકે સેવ કરો.

· પગલું 2: વોટ્સએપ (WhatsApp) ઓપન કરો અને તમારી પસંદગીની ભારતીય ભાષામાં મેસેજ મોકલો.

· પગલું 3: તમારા તેલીબિયાંના પાક વિશે ત્વરિત, સંશોધન આધારિત માર્ગદર્શન વિના મૂલ્યે મેળવો, જે 24x7 ઉપલબ્ધ છે.

આ સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરે છે

અદ્યતન AI અને બહુવિધ ICAR સંસ્થાઓની સામૂહિક વૈજ્ઞાનિક કુશળતામાંથી વિકસિત મજબૂત જ્ઞાન આધાર (નોલેજ બેઝ) નો ઉપયોગ કરીને, 'ઓઇલસીડ્સ કિસાન મિત્ર' પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં ટાઇપ કરેલા અથવા મોકલેલા પ્રશ્નોને સમજે છે અને ચોક્કસ, પાક-વિશિષ્ટ જવાબો પ્રદાન કરે છે. ખેડૂતોને કોઈ ખાસ એપ્લિકેશન કે ઇન્ટરનેટ બ્રાઉઝરની જરૂર નથી; તેના માટે માત્ર પરિચિત વોટ્સએપ ઇન્ટરફેસ જ પૂરતું છે. આ ચેટબોટ પાકના સમગ્ર ચક્રને આવરી લે છે, જેમાં જાતોની પસંદગી, કૃષિ પદ્ધતિઓ, જંતુ અને રોગ વ્યવસ્થાપન, સિંચાઈનું સમયપત્રક, લણણી પછીનું માર્ગદર્શન અને બિયારણની ઉપલબ્ધતાનો સમાવેશ થાય છે.

આ નોલેજ બેઝ ICAR-નેશનલ સોયાબીન રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, ઇન્દોર (ICAR-NSRI), ICAR-ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ગ્રાઉન્ડનટ રિસર્ચ, જૂનાગઢ (ICAR-IIGR), ICAR-ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ રેપસીડ એન્ડ મસ્ટર્ડ રિસર્ચ, ભરતપુર (ICAR-IIRMR) અને PC-યુનિટ (તલ અને ખુરસાણી) ના સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જે ભારતના વિવિધ કૃષિ-આબોહવા ઝોનમાં તમામ મુખ્ય તેલીબિયાં પાકોનું વ્યાપક કવરેજ સુનિશ્ચિત કરે છે.

SM/IJ/JD