સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય
azadi ka amrit mahotsav

કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલયે ફ્રન્ટલાઈન આરોગ્ય સંભાળ વિતરણને મજબૂત બનાવવા માટે એક સંકલિત, યોગ્યતા-આધારિત માળખા હેઠળ પ્રાથમિક આરોગ્ય સંભાળ ટીમો માટે સંકલિત તાલીમ શરૂ કરી


આ સંકલિત તાલીમ મોડેલ સમુદાય-આધારિત કાર્યબળની કરુણાપૂર્ણ, જવાબદાર અને ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળી સંભાળ પૂરી પાડવાની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવશે

આ પહેલ મહિલાઓને સશક્ત બનાવે છે, જે પ્રાથમિક આરોગ્યસંભાળ કાર્યબળ (આશા, એએનએમ અને સીએચઓ સહિત)ના 70%થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે અને આમ પ્રધાનમંત્રીના 'નારી શક્તિ'ના વિઝનને આગળ ધપાવે છે

તે છેવાડાના વ્યક્તિ સુધી આરોગ્યસંભાળ પહોંચાડવામાં સુધારો કરે છે, ફ્રન્ટલાઈન આરોગ્યસંભાળ કાર્યકરોની ક્ષમતાનું નિર્માણ કરે છે અને 'વિકસિત ભારત @ 2047'ના વિઝનને સાકાર કરવા તરફ આગળ વધે છે

પોસ્ટેડ ઓન: 08 MAY 2026 12:19PM by PIB Ahmedabad

વ્યાપક પ્રાથમિક સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને સુદૃઢ કરવા અને ફ્રન્ટલાઈન હેલ્થકેર પ્રોવાઈડર્સની ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવાના હેતુથી, કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રી શ્રી જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ તાજેતરમાં સંપન્ન થયેલી 10મી નેશનલ સમિટ ઇનોવેશન એન્ડ ઇન્ક્લુઝિવિટી: બેસ્ટ પ્રેક્ટિસિસ શેપિંગ ઇન્ડિયાઝ હેલ્થ ફ્યુચર દરમિયાન ઇન્ટિગ્રેટેડ ટ્રેનિંગ ફોર પ્રાયમરી હેલ્થકેર ટીમ લોન્ચ કરી હતી.

ઇન્ટિગ્રેટેડ ટ્રેનિંગ ફોર પ્રાયમરી હેલ્થકેર ટીમ્સ એ ખંડિત ક્ષમતા નિર્માણથી એક સિંગલ, સંરચિત અને યોગ્યતા-સંચાલિત ફ્રેમવર્ક તરફ નિર્ણાયક પરિવર્તન દર્શાવે છે. તે ભારતના ફ્રન્ટલાઈન હેલ્થ વર્કફોર્સને અંતિમ છેવાડાના વ્યક્તિ સુધી વ્યાપક, લોકો-કેન્દ્રિત સંભાળના આત્મવિશ્વાસુ પ્રદાતાઓમાં પરિવર્તિત કરશે.

ભારત તેના સ્વાસ્થ્ય પ્રણાલીના સુદૃઢીકરણના રોકાણોમાં સમય કરતાં ઘણું આગળ છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, વ્યાપક પ્રાથમિક આરોગ્ય સંભાળ અને સામુદાયિક જોડાણ પર મજબૂત ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે, જે દેશની એ માન્યતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે કે આરોગ્યસંભાળ ન્યાયી અને લોકો જ્યાં રહે છે તેની નજીક સુલભ હોવી જોઈએ. આ પ્રવાસમાં એક મુખ્ય સીમાચિહ્નરૂપ આયુષ્માન ભારત કાર્યક્રમની શરૂઆત હતી, જે અંતર્ગત આયુષ્માન આરોગ્ય મંદિરોને નિવારક, પ્રોત્સાહક અને ઉપચારાત્મક સંભાળના મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે કલ્પના કરવામાં આવી હતી. આ અભિગમની નિર્ણાયક શક્તિ જન આરોગ્ય સમિતિઓ, મહિલા આરોગ્ય સમિતિઓ, ગ્રામ્ય આરોગ્ય અને સ્વચ્છતા સમિતિઓ અને AAM  શિબિરો જેવા પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા ઊંડા સામુદાયિક જોડાણમાં રહી છે.

જેમ જેમ ભારત સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ ગોલ્સ હાંસલ કરવાની નજીક પહોંચી રહ્યું છે અને વધુ અદ્યતન ભવિષ્ય તરફ આગળ વધવા માટે તૈયાર થઈ રહ્યું છે, તેમ તેમ એવી આરોગ્યસંભાળની જરૂરિયાત વધી રહી છે જે માત્ર સુલભ જ નહીં પરંતુ પ્રતિભાવશીલ અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી પણ હોય. સમગ્ર દેશમાં, હજારો પ્રાથમિક આરોગ્ય સંભાળ ટીમો સમર્પણ સાથે સમુદાયોની સેવા કરે છે, ઘણીવાર પડકારજનક વાતાવરણમાં, જ્યાં તેમની સમયસર અને અસરકારક સંભાળ પૂરી પાડવાની ક્ષમતા માત્ર માળખાગત સુવિધાઓ પર જ નહીં, પરંતુ સમાન રીતે તેઓ તેમના કાર્યમાં જે જ્ઞાન, કૌશલ્ય અને આત્મવિશ્વાસ લાવે છે તેના પર નિર્ભર છે.

આરોગ્ય સંભાળની ગુણવત્તા સુધારવા, ઉચ્ચ સ્તરની સુવિધાઓ પરનો બોજ ઘટાડવા અને આરોગ્ય પ્રણાલીમાં લોકોનો વિશ્વાસ મજબૂત કરવા માટે એક સુશિક્ષિત અને આત્મવિશ્વાસુ પ્રાથમિક આરોગ્ય સંભાળ કાર્યબળ આવશ્યક છે. તે નિવારક અને પ્રોત્સાહક આરોગ્યસંભાળ—એક સ્વસ્થ અને વધુ ઉત્પાદક રાષ્ટ્રના નિર્માણ માટેના મુખ્ય સ્તંભો—પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને વધુ મજબૂત બનાવશે અને માનનીય પ્રધાનમંત્રીના વિકસિત ભારત @2047ના વિઝનમાં યોગદાન આપશે.

લોકો-કેન્દ્રિત આરોગ્યસંભાળના આ વિઝનને મજબૂત બનાવતા, માનનીય પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે, “સાચી પ્રગતિ લોકો-કેન્દ્રિત છે. તબીબી વિજ્ઞાનમાં ગમે તેટલી પ્રગતિ કરવામાં આવે, પરંતુ અંતિમ છેવાડાના વ્યક્તિ સુધી પહોંચની ખાતરી હોવી જોઈએ."

ઇન્ટિગ્રેટેડ ટ્રેનિંગ ફોર પ્રાયમરી હેલ્થકેર ટીમ્સ આ પાયાને મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. બહુવિધ કાર્યક્રમ-આધારિત તાલીમોને સિંગલ, સંરચિત અને યોગ્યતા-સંચાલિત ફ્રેમવર્કમાં એકસાથે લાવીને, આ પહેલ શિક્ષણને સરળ બનાવે છે અને ફ્રન્ટલાઈન પ્રદાતાઓની ક્ષમતાઓમાં વધારો કરે છે. તે તેમને નિવારણ અને વહેલી તપાસથી લઈને સારવાર અને ફોલો-અપ સુધીની વ્યાપક સંભાળ પહોંચાડવા માટે સજ્જ કરે છે—એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે લોકોને તેમના ઘરની નજીક, યોગ્ય સમયે, યોગ્ય સંભાળ મળે. ભારતની તકનીકી પ્રગતિને અનુરૂપ, iGOT Karmayogi જેવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ સતત શિક્ષણને સક્ષમ બનાવશે, જે કાર્યબળને વધુ અનુકૂળ અને ભવિષ્ય માટે સજ્જ બનાવશે.

આ પહેલ બે મહત્વની રીતે અનન્ય છે. પ્રથમ, તે સામુદાયિક કાર્યબળની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે જેથી તેઓ સહાનુભૂતિપૂર્ણ, પ્રતિભાવશીલ અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાની સંભાળ પૂરી પાડી શકે. બીજું, તે મહિલાઓને સશક્ત બનાવે છે જે પ્રાથમિક આરોગ્ય સંભાળની કરોડરજ્જુ સમાન છે—આ કાર્યબળના 70%થી વધુ હિસ્સો, જેમાં આશા (ASHAs), ANMs અને CHOsનો સમાવેશ થાય છે. માનનીય પ્રધાનમંત્રીએ સતત નારી શક્તિના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો છે અને આ પહેલ તે વિઝનનું મજબૂત પ્રતિક છે. ફ્રન્ટલાઈન પર મહિલાઓમાં રોકાણ કરીને, ભારત સમુદાયોમાં પરિવર્તનકારી ફેરફારો લાવી રહ્યું છે.

ઇન્ટિગ્રેટેડ ટ્રેનિંગ મોડ્યુલ્સ પ્રાથમિક આરોગ્ય સંભાળ ટીમોને સર્વગ્રાહી, લોકો-કેન્દ્રિત સંભાળ પહોંચાડવા માટે સક્ષમ બનાવશે અને સમુદાયો અને આરોગ્ય પ્રણાલી વચ્ચે વિશ્વાસને મજબૂત કરશે. આ માત્ર તાલીમ સુધારણા નથી—તે ભારતમાં જાહેર આરોગ્યના ભવિષ્યમાં વ્યૂહાત્મક રોકાણ છે.

 

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad   Image result for facebook icon /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com


(રીલીઝ આઈડી: 2258979) મુલાકાતી સંખ્યા : 15