પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી જતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર નિયમિત અપડેટ્સ દ્વારા નાગરિકોને માહિતગાર રાખવાના તેના પ્રયાસો ચાલુ રાખે છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે મીડિયા બ્રીફિંગ યોજવામાં આવી હતી, જ્યાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઈંધણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ કામગીરી, આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાય અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે અપડેટ્સ આપ્યા હતા. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે ખાતરના સ્ટોકની સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધતા વિશે પણ મીડિયાને માહિતગાર કર્યા હતા. વધુમાં, વાણિજ્ય મંત્રાલયે નિકાસ અંગે અપડેટ આપ્યું હતું.

ખાતર સ્ટોકની સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધતા

દેશમાં ખાતરની એકંદર સ્ટોક સ્થિતિ

ખરીફ 2026 માટે, DA&FW દ્વારા ખાતરની જરૂરિયાત 390.54 LMT આંકવામાં આવી છે, જેની સામે આજની તારીખે સ્ટોક લગભગ 193.38 LMT (લગભગ 50%) છે, જે સામાન્ય સ્તરના આશરે 33% કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ સરકાર દ્વારા સુધારેલ આયોજન, અગાઉથી સ્ટોકિંગ અને કાર્યક્ષમ લોજિસ્ટિક્સ મેનેજમેન્ટને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

રાજ્યોમાં પુરવઠાની સ્થિતિ મજબૂત બની રહી છે. 1 એપ્રિલ 2026 થી 30 એપ્રિલ 2026 ના સમયગાળા માટે, ઉપલબ્ધતા જરૂરિયાત કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. યુરિયાની ઉપલબ્ધતા 22.91 LMT ની જરૂરિયાત સામે 73.81 LMT છે, DAP ની ઉપલબ્ધતા 7.44 LMT જરૂરિયાત સામે 23.47 LMT છે, MOP ની ઉપલબ્ધતા 2.18 LMT જરૂરિયાત સામે 8.54 LMT છે, NPK ની ઉપલબ્ધતા 9.40 LMT જરૂરિયાત સામે 54.04 LMT છે, અને SSP ની ઉપલબ્ધતા 4.16 LMT જરૂરિયાત સામે 26.20 LMT છે. આ ચાલુ ખરીફ સીઝન માટે મજબૂત શરૂઆતની સ્થિતિ સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે.

મુખ્ય ખાતરોની MRP – મુખ્ય ખાતરોની MRP માં કોઈ ફેરફાર નથી

કટોકટી પછી ખાતરનું ઘરેલું ઉત્પાદન અને આયાત

કટોકટીની સ્થિતિ પછી ઉપલબ્ધતામાં આશરે 78 LMT ખાતરો ઉમેરવામાં આવ્યા છે.

ચાલુ એપ્રિલ-26 માં, યુરિયા ઉત્પાદન લગભગ 20.8-21 LMT નું ઘરેલું ઉત્પાદન હાંસલ કરે છે જે એપ્રિલ-25 માં 21.89 LMT હતું.

• ગ્લોબલ યુરિયા ટેન્ડર – ભારતે ફેબ્રુઆરીના અંતથી અત્યાર સુધીમાં કુલ 38.07 LMT (13.07 RCF + 25 LMT IPL) મેળવ્યા છે.
• DAP, TSP અને એમોનિયમ સલ્ફેટ માટે વૈશ્વિક ટેન્ડર – ભારતીય ખાતર કંપનીઓએ શુક્રવારે એટલે કે 24.04.2026 ના રોજ 12 LMT DAP અને 4 LMT TSP અને 3 LMT એમોનિયમ સલ્ફેટની ખરીદી માટે સંયુક્ત વૈશ્વિક ટેન્ડર બહાર પાડ્યું છે. આ પીક સીઝન દરમિયાન પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરશે.
• ખાતરના ઉત્પાદન માટેના ઇનપુટ્સ એટલે કે યુરિયા અને P&K ખાતરોની ઉપલબ્ધતાની ખાતર વિભાગ દ્વારા નિયમિત સમીક્ષા કરવામાં આવે છે.
• ખાતરોની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે અત્યાર સુધીમાં EGoS ની 6 બેઠકો યોજાઈ છે અને ઉપલબ્ધતામાં મોટાભાગના પડકારોનો EGoS દ્વારા ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.
• ભારતની ખાતર સુરક્ષા મજબૂત, સ્થિર અને સુવ્યવસ્થિત છે, જેમાં તમામ મુખ્ય ખાતરોની ઉપલબ્ધતા જરૂરિયાત કરતા સતત વધુ રહે છે.

વાણિજ્ય મંત્રાલય તરફથી અપડેટ:

• એપ્રિલ – 2026 (01 – 21 એપ્રિલ) ના પ્રથમ ત્રણ અઠવાડિયા માટે વર્ષ-દર-વર્ષ (YoY) કુલ નિકાસમાં 20% થી વધુનો વધારો થયો છે.
• 01 થી 21 એપ્રિલ – 2026 ના સમયગાળા દરમિયાન જે મુખ્ય ઉત્પાદનોની નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે તે પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને ઇલેક્ટ્રોનિક સામાન છે.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઈંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે વર્તમાન ઈંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ અંગે અપડેટ આપ્યું હતું, જેમાં પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી જતી પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવતા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવી હતી. એ નોંધવામાં આવ્યું હતું કે:

જાહેર એડવાઇઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ગભરાટમાં આવીને ખરીદી (panic purchase) ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખો.
• LPG ગ્રાહકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે અને વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળે.
• નાગરિકોને PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કુકટોપ જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• તમામ નાગરિકોને વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તેમના દૈનિક ઉપયોગમાં ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક LPG, ડોમેસ્ટિક PNG અને CNG (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવે છે.
• કોમર્શિયલ LPG માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, સીડ, ખેતી વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, સ્થળાંતરિત મજૂરોને 5 કિલો FTL નો પુરવઠો 2જી અને 3જી માર્ચ 2026 ના રોજ સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ અનેક તર્કસંગત (rationalisation) પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવું અને પુરવઠા માટે ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• LPG ની માંગ પરનું દબાણ ઓછું કરવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઇન્ડિયા અને સિંગરેણી કોલિયરીઝને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાનો કોલસો સપ્લાય કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG કનેક્શનની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ્સ

• રાજ્ય સરકારો આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 અને LPG નિયંત્રણ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠાનું નિરીક્ષણ કરવા અને સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર વિરુદ્ધ પગલાં લેવા સત્તાવાર છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિ પર નજર રાખવા અને નિયમન કરવામાં પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની હોય છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને અનેક પત્રો અને વીસી (VC) દ્વારા આ જ બાબત પર ભાર મૂક્યો છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા નાગરિકોને ઈંધણની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંદેશાવ્યવહારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (સચિવ, MoPNG ના અધ્યક્ષસ્થાને) અને 06.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની સાથે I&B અને ગ્રાહક બાબતોના સચિવોના અધ્યક્ષસ્થાને) બેઠકો યોજાઈ હતી, જેમાં નીચેની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ બહાર પાડવા અને નિયમિત જાહેર એડવાઇઝરી જાહેર કરવી.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતીને સક્રિયપણે મોનિટર કરવી અને તેનો સામનો કરવો.
  • જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ અભિયાનો તેજ કરવા અને OMC સાથે સંકલનમાં દરોડા અને તપાસ ચાલુ રાખવી.
  • તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ LPG ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલા વધારાના SKO ફાળવણીના આદેશો જાહેર કરવા.
  • PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • LPG પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવી, ખાસ કરીને ઘરેલું જરૂરિયાતો માટે, અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોનું લક્ષિત વિતરણ અપનાવવું.
• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર રોકવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ સમિતિઓની સ્થાપના કરી છે.
• ઘણા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પ્રેસ બ્રીફિંગ બહાર પાડી રહ્યા છે/કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખના પગલાં

• LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કામગીરી ચાલુ છે. ગઈકાલે દેશભરમાં 2300 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.
• PSU OMC એ આકસ્મિક તપાસ મજબૂત અને ચાલુ રાખી છે અને 336 LPG ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશિપ પર દંડ લાદ્યો છે, અને ગઈકાલ સુધી 72 LPG ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશિપ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે.
• 29.04.2026 ના રોજ, 50 LPG વિતરકોને કારણ દર્શક નોટિસ ફટકારવામાં આવી હતી અને 11 ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશિપ પર દંડ લાદવામાં આવ્યો હતો.

LPG પુરવઠો

ડોમેસ્ટિક LPG પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે LPG પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ છે.
• ઘરેલું ઘરોમાં LPG ના પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• LPG ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશિપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (dry-outs) નોંધાયો નથી.
• ગઈકાલે ઉદ્યોગના ધોરણે ઓનલાઈન LPG સિલિન્ડર બુકિંગ વધીને 98% થયું છે.
• ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને 93% થી વધુ થઈ છે જેથી ડાયવર્ઝન અટકાવી શકાય. DAC ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• 29.04.2026 ના રોજ, લગભગ 43 લાખ LPG સિલિન્ડરના બુકિંગ સામે 47 લાખથી વધુ ઘરેલું LPG સિલિન્ડર પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા.

કોમર્શિયલ LPG પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• કુલ વ્યાપારી LPG ફાળવણી વધારીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% કરવામાં આવી છે, જેમાં 10% સુધારા-લિંક્ડ ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 06.04.2026 ના પત્ર દ્વારા જાણ કરી છે કે દરેક રાજ્યમાં સ્થળાંતરિત મજૂરોને વિતરણ માટે ઉપલબ્ધ 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરોની દૈનિક માત્રા 2-3 માર્ચ 2026 દરમિયાન સ્થળાંતરિત મજૂરોને આપવામાં આવેલા સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણી કરવામાં આવી રહી છે, જે 21.03.2026 ના પત્રમાં ઉલ્લેખિત 20% ની મર્યાદાથી વધુ છે. આ 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની સહાયથી માત્ર સ્થળાંતરિત મજૂરોને સપ્લાય કરવા માટે રાજ્ય સરકારના નિકાલ પર છે.
• ફેબ્રુઆરી-26 દરમિયાન વેચાયેલા 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોની કુલ સંખ્યા 21.7 લાખ હતી. જોકે, 1લી એપ્રિલ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં લગભગ 21.75 લાખ - 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા છે.
• ગઈકાલે લગભગ 70,000 – 5 કિલોના FTL સિલિન્ડર પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા.
• 3જી એપ્રિલ 2026 થી, PSU OMC એ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો માટે 9750 થી વધુ જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 1,64,000 થી વધુ - 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો પણ વેચાયા હતા.
• ગઈકાલે આશરે 190 શિબિરો દ્વારા 5663 – 5 કિલોના FTL વેચાયા હતા.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વ્યાપારી LPG વિતરણનું આયોજન કરવા માટે રાજ્ય સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે સંકલન કરી રહી છે.
• એપ્રિલ-26 મહિના દરમિયાન (29.04.26 સુધી), કુલ 1,92,532 MT (19 કિલોના 101.33 લાખથી વધુ LPG સિલિન્ડરની સમકક્ષ) વ્યાપારી LPG વેચવામાં આવ્યો છે.
• 29.04.2026 ના રોજ, 8489 MT વ્યાપારી LPG (4.46 લાખથી વધુ - 19 કિલોના સિલિન્ડરની સમકક્ષ) વેચવામાં આવ્યો હતો.
• એપ્રિલ-26 મહિના દરમિયાન (29.04.2026 સુધી), ઓટો LPG નું વેચાણ ફેબ્રુઆરી-26 દરમિયાન થયેલા આશરે 5000 MT વેચાણની સરખામણીમાં આશરે 10250 MT રહ્યું છે.
• એપ્રિલ-26 મહિનામાં (29.04.26 સુધી) PSU OMC દ્વારા સરેરાશ ઓટો LPG વેચાણ જાન્યુઆરી-26 અને ફેબ્રુઆરી-26 દરમિયાનના આશરે 177 MT/દિવસની સરેરાશ સામે આશરે 353 MT/દિવસ છે. આ PSU OMC દ્વારા ઓટો LPG ના વેચાણમાં લગભગ 100% નો વધારો દર્શાવે છે.

નેચરલ ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ

• ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG-ટ્રાન્સપોર્ટ માટે 100% પુરવઠા સાથે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• ખાતરના પ્લાન્ટ્સ માટે કુલ ગેસ ફાળવણી વધારીને તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના અંદાજે 95% કરવામાં આવી છે.
• વધારામાં, CGD નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• CGD એન્ટિટીઝને સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ વ્યાપારી LPG ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે તેમના તમામ GA માં હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શનને પ્રાથમિકતા આપે.
• IGL, MGL, GAIL ગેસ અને BPCL સહિતની CGD એન્ટિટીઝ ઘરેલું અને વ્યાપારી PNG કનેક્શન માટે પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વ્યાપારી LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.
• 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલી વધારાની વ્યાપારી LPG ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે તારીખ 24.03.26 ના પત્ર દ્વારા 3 મહિના માટે વિશેષ 'ઘટાડેલી સમયરેખા સાથે CGD ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે એક્સિલરેટેડ એપ્રૂવલ ફ્રેમવર્ક' અપનાવ્યું છે.
• ભારત સરકારે 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 હેઠળ નેચરલ ગેસ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો વિતરણ (પાઈપલાઈન અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, બાંધકામ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026 સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર રહેણાંક વિસ્તારો સહિત સમગ્ર દેશમાં પાઈપલાઈન નાખવા અને વિસ્તરણ માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે. તે PNG નેટવર્કની વૃદ્ધિને વેગ આપે, લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટી વધારશે, અને સ્વચ્છ ઈંધણ તરફના સંક્રમણને ટેકો આપે તેવી અપેક્ષા છે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે.
• PNGRB એ CGD એન્ટિટીઝને D-PNG કનેક્શન ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, PNG વિસ્તરણની ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઇવ 2.0 ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઊર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી વિકસાવી છે. આ મોડેલ પોલિસી રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે પોતાનું રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપશે. જે રાજ્યો આ પસંદ કરશે, તેમને વ્યાપારી LPG ની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• MoEFCC એ તારીખ 07.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા CPCB ને CGD નેટવર્ક/ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે 15 દિવસની અંદર સંમતિ (consent to establish/operate) આપવા માટે SPCB/PCC ને જરૂરી નિર્દેશો જારી કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• માર્ચ 2026 થી, લગભગ 5.78 લાખ PNG કનેક્શન ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે અને વધારાના 2.66 લાખ કનેક્શન માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવામાં આવ્યું છે, જે કુલ 8.44 લાખ કનેક્શન પર પહોંચ્યું છે. વધુમાં, નવા કનેક્શન માટે લગભગ 6.47 લાખ ગ્રાહકોએ નોંધણી કરાવી છે.
• 29.04.2026 સુધીમાં, 43,050 થી વધુ PNG ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના LPG કનેક્શન સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પૂરતા ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું LPG ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.
• સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની રચના કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, ભારત સરકારે 01.04.2026 ના આદેશ દ્વારા નિર્ણાયક ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, DCPC અને DPIIT તરફથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, ફાર્મા અને કેમિકલ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે LPG પૂલમાંથી 1000 MT/દિવસની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 9મી એપ્રિલ 2026 થી, મુંબઈ, કોચી, વિઝાગ, ચેન્નાઈ અને મથુરા રિફાઈનરીઓ દ્વારા કેમિકલ, ફાર્મા અને પેઈન્ટ ઉદ્યોગોને 9400 MT થી વધુ પ્રોપીલીન અને 1000 MT થી વધુ બ્યુટાઇલ એક્રીલેટ વેચવામાં આવ્યું છે.

રિટેલ ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમત નિર્ધારણના પગલાં

• તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ સમગ્ર દેશમાં સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• મિડલ ઈસ્ટ કટોકટીને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જોકે, ગ્રાહકોના રક્ષણ માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ ₹10 નો ઘટાડો કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 11.04.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા ઘરેલું બજારમાં આ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પર એક્સપોર્ટ લેવી વધારીને ₹55.50 પ્રતિ લિટર અને ATF પર ₹42 પ્રતિ લિટર કરી છે.
• અફવાઓને કારણે અમુક રિટેલ આઉટલેટ્સ પર ગભરાટમાં આવીને ખરીદી (Panic buying) જોવા મળી રહી છે. જાણ કરવામાં આવે છે કે દેશના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. PSU OMC રિટેલ આઉટલેટ્સ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલના નિયમિત છૂટક ભાવ યથાવત છે અને કિંમતમાં કોઈ વધારો થયો નથી.

કેરોસીન ઉપલબ્ધતા અને વિતરણ પગલાં

• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
• 18 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત હોવાનું જણાવ્યું નથી.

દરિયાઈ સલામતી અને શિપિંગ કામગીરી

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો મંત્રાલયે પર્શિયન ગલ્ફમાં પ્રવર્તમાન દરિયાઈ પરિસ્થિતિ અંગે અપડેટ આપ્યું હતું:

• બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો મંત્રાલય નાવિકોના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશનો અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.
• આ પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે, અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ અપડેટ: કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 8,155 કોલ્સ અને 17,399 થી વધુ ઇમેઇલ્સ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં 121 કોલ અને 285 ઈમેલ આવ્યા છે.
• મંત્રાલયે, ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ) દ્વારા, અત્યાર સુધીમાં 2,857 થી વધુ ભારતીય નાવિકોના સુરક્ષિત પ્રત્યાવર્તનની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં ગલ્ફ પ્રદેશના વિવિધ સ્થળોએથી 28 નાવિકોનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારતભરમાં પોર્ટ કામગીરી સામાન્ય છે, જેમાં કોઈ ભીડ (congestion) નોંધાઈ નથી.

આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રના વિકાસ પર નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આ પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે:

• મંત્રાલયમાં સમર્પિત વિશેષ કંટ્રોલ રૂમ ભારતીય નાગરિકો અને તેમના પરિવારોના પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે કાર્યરત છે.
• વિદેશ મંત્રાલય માહિતીની વહેંચણી અને પ્રયત્નોના બહેતર સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.
• ભારતીય દૂતાવાસ અને કોન્સ્યુલેટ સમયસર સહાય પૂરી પાડવા માટે ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે અને અમારા નાગરિકોને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારોના પણ ગાઢ સંપર્કમાં છે.
• સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની પરિસ્થિતિઓ, કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને સમુદાય માટે કરવામાં આવતા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં સંબંધિત માહિતી સહિત અપડેટ કરેલી એડવાઇઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે.
• ભારતીય મિશનો ત્યાં રહેતા ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે. તેઓ તેમની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, વ્યવસાયિક જૂથો અને ભારતીય કંપનીઓ સાથે નિયમિતપણે વાતચીત કરી રહ્યા છે.
• સરકાર આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાવિકોના કલ્યાણને ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. ભારતીય મિશનો તેમને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલન, કોન્સ્યુલર સહાય અને ભારત પરત ફરવા માટેની વિનંતીઓમાં મદદ કરવા સહિતની તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે.
• આ પ્રદેશમાંથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ વધારાની ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત હોવાથી ફ્લાઇટની એકંદર સ્થિતિમાં સુધારો થવાનું ચાલુ છે.
• UAE માં, એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સુરક્ષા બાબતોના આધારે UAE અને ભારત વચ્ચે મર્યાદિત વ્યાપારી ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આજે UAE અને ભારત વચ્ચે આશરે 110 ફ્લાઇટ્સની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત છે.
• કતારની હવાઈ સીમા આંશિક રીતે ખુલ્લી હોવાથી, કતાર એરવેઝ ભારતના વિવિધ સ્થળોએ ફ્લાઇટ્સ ચલાવી રહી છે. એર ઇન્ડિયા અને ઇન્ડિગો પણ ટૂંક સમયમાં કતારથી ભારત માટે ફ્લાઇટ કામગીરી ફરી શરૂ કરવાનું આયોજન કરી રહી છે.
• કુવૈતની હવાઈ સીમા ખુલ્લી છે. જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝે કુવૈતથી ભારત માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી ફરી શરૂ કરી છે.
• બહેરીનની હવાઈ સીમા ખુલ્લી છે. ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ ફ્લાઇટ્સ ચલાવી રહી છે. એર ઇન્ડિયા એક્સપ્રેસ અને ઇન્ડિગો પણ ટૂંક સમયમાં બહેરીનથી ભારત માટે ફ્લાઇટ કામગીરી ફરી શરૂ કરવાનું આયોજન કરી રહી છે.
• ઈરાકની હવાઈ સીમા પ્રદેશના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે ખુલ્લી છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.
• ઈરાનની હવાઈ સીમા કાર્ગો અને ચાર્ટર્ડ ફ્લાઇટ્સ માટે આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. ભારતીય નાગરિકોને ઈરાનની મુસાફરી ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે અને જેઓ ત્યાં પહેલેથી જ છે તેમને ભારતીય દૂતાવાસના સમર્થન સાથે જમીન સરહદ માર્ગો દ્વારા બહાર નીકળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે. અત્યાર સુધીમાં, તેહરાન સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે જમીન સરહદ માર્ગો દ્વારા 2,485 ભારતીય નાગરિકોને ઈરાનની બહાર જવાની સુવિધા આપી છે.
• ઈઝરાયેલની હવાઈ સીમા ખુલ્લી છે અને પ્રદેશના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઈટ કામગીરી ફરી શરૂ થઈ છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.

​​​​​​​SM/DK/JD