પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે ભારત સરકાર મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સજ્જતા અને સુગમ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે જરૂરી પગલાં લેવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. નીચેનું અપડેટ ખાણકામ, ઉર્જા પુરવઠો, દરિયાઈ કામગીરી અને આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાયના ક્ષેત્રોમાં લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની વિગતો આપે છે.

ખાણકામ ક્ષેત્રની અપડેટ્સ (Mining Sector Updates)

ખાણ મંત્રાલયે પશ્ચિમ એશિયા સંકટ વચ્ચેના પ્રશ્નો માટે મંત્રાલય દ્વારા લેવામાં આવતા સક્રિય પગલાંની રૂપરેખા આપી છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું કે:

• પશ્ચિમ એશિયાના ઘટનાક્રમ સંબંધિત મુદ્દાઓને ઓળખવા અને જરૂરી પગલાં લેવા માટે March 2026 માં રચાયેલા પેટ્રોલિયમ અને ઉર્જા સંબંધિત સશક્ત જૂથ (Empowered Group) માં ખાણ મંત્રાલય પ્રતિનિધિત્વ ધરાવે છે. આ જૂથના અધ્યક્ષ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના સચિવ છે.
• ઉદ્યોગના હિતધારકો પાસેથી તેમની જરૂરિયાતોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ઇનપુટ્સ માંગવામાં આવ્યા હતા. નોડલ અધિકારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી અને અસરકારક સંકલન માટે તેમની વિગતો ઉદ્યોગ સાથે શેર કરવામાં આવી હતી.
• વિવિધ ઇનપુટ સામગ્રીની જરૂરિયાત પર ચર્ચા કરવા માટે હિતધારકો સાથે ત્રણ બેઠકો યોજાઈ હતી.
  • પ્રથમ બેઠક 01st April, 2026 ના રોજ પ્રાથમિક અને ગૌણ એલ્યુમિનિયમ ઉત્પાદકો અને એલ્યુમિનિયમ એસોસિએશન સાથે યોજાઈ હતી.
  • બીજી બેઠક 02 April, 2026 ના રોજ કોપર ઉત્પાદકો અને એસોસિએશનો સાથે યોજાઈ હતી.
  • 09 April 2026 ના રોજ, ઉદ્યોગ સંગઠનો (FIMI, FICCI, CII, PHDCCI, ASSOCHAM વગેરે) સાથે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ઉદ્યોગ પાસેથી મળેલા ઇનપુટ્સ સંબંધિત મંત્રાલયો સાથે શેર કરવામાં આવ્યા છે.
• ત્યારબાદ, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે તારીખ 08 April, 2026 ના પત્ર દ્વારા ધાતુઓ (Metals) સહિતના કેટલાક જટિલ ક્ષેત્રો માટે LPG ની ખાતરીપૂર્વકની ફાળવણી જાહેર કરી હતી. પ્રશ્નોના નિરાકરણ માટે સરકારના સર્વગ્રાહી અભિગમ મુજબ ઉદ્યોગને જરૂરી સહાયની ખાતરી પણ આપવામાં આવી હતી.

ઉર્જા પુરવઠો અને બળતણની ઉપલબ્ધતા (Energy Supply and Fuel Availability)

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ને લગતી વર્તમાન પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં દેશભરમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા પગલાં લઈ રહ્યું છે. મંત્રાલય મુજબ:

જાહેર સલાહ અને નાગરિક જાગૃતિ

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ગભરાટમાં ખરીદી (panic purchase) કરવાનું ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખો.
• LPG ગ્રાહકોને ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા અને વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કુકટોપ જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• તમામ નાગરિકોને વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તેમના દૈનિક ઉપયોગમાં ઉર્જા બચાવવા માટે વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ઘરેલું LPG, ઘરેલું PNG અને CNG (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવે છે.
• વ્યાપારી LPG માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બીજ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, સ્થળાંતરિત મજૂરોને 5 Kg FTL નો પુરવઠો 2nd અને 3rd March 2026 ના સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ બંને બાજુએ ઘણા તર્કસંગત પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, બુકિંગ અંતરાલ શહેરી વિસ્તારોમાં 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી વધારવો અને પુરવઠા માટે ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• LPG ની માંગ પરનું દબાણ ઓછું કરવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે Coal India અને Singareni Collieries ને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાનો કોલસો સપ્લાય કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યવસાયિક ગ્રાહકો માટે નવા PNG જોડાણોની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ્સ

• રાજ્ય સરકારો આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 અને LPG કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠા પર દેખરેખ રાખવા અને સંગ્રહખોરી તથા કાળાબજાર સામે કાર્યવાહી કરવા માટે સત્તાધિકારીત છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને તેનું નિયમન કરવામાં રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની હોય છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને અનેક પત્રો અને VCs દ્વારા આ જ બાબતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા નાગરિકોને બળતણની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંવાદની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં) અને 06.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની સાથે I&B અને ગ્રાહક બાબતોના સચિવોની અધ્યક્ષતામાં) ના રોજ બેઠકો બોલાવવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ  કરવું અને નિયમિત જાહેર એડવાઇઝરી જારી કરવી.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતીને સક્રિયપણે મોનિટર કરવી અને તેનો સામનો કરવો.
  • જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ અભિયાનને વધુ તીવ્ર બનાવવું અને OMCs સાથે સંકલનમાં દરોડા અને તપાસ ચાલુ રાખવી.
  • તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વ્યાપારી LPG ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલ વધારાના SKO (સુપર કેરોસીન ઓઇલ) માટે ફાળવણી આદેશો જારી કરવા.
  • PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • LPG પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવી, ખાસ કરીને ઘરેલું જરૂરિયાતો માટે, અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 kg FTL સિલિન્ડરોના લક્ષિત વિતરણને અપનાવવું.
• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ સમિતિઓની સ્થાપના કરી છે.
• ઘણા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પ્રેસ બ્રીફિંગ જારી કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કામગીરી

• LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણ કામગીરી ચાલુ છે. 15.04.2026 ના રોજ, 2500 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.
• PSU ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ અચાનક તપાસ વધુ મજબૂત બનાવી છે અને ગઈકાલ સુધીમાં 238 LPG ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશીપ પર દંડ લાદ્યો છે અને 63 LPG ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશીપને સસ્પેન્ડ કરી છે.

LPG પુરવઠો (LPG Supply)

સ્થાનિક LPG પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે LPG પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ છે.
• સ્થાનિક ઘરોમાં LPG ના પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• LPG ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશીપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ્સ (સ્ટોક ખાલી થવા) ના અહેવાલ નથી.
• ગઈકાલે સમગ્ર ઉદ્યોગમાં ઓનલાઈન LPG બુકિંગ વધીને આશરે 98% થયું છે.
• ડાયવર્ઝન રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને આશરે 92% થઈ છે. DAC ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• બુકિંગ સામે સ્થાનિક LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી સામાન્ય રહી છે.

વ્યાપારી LPG પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• કુલ વ્યાપારી LPG ફાળવણી વધારીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% કરવામાં આવી છે, જેમાં 10% સુધારા-લિંક્ડ ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 06.04.2026 ના પત્ર દ્વારા જણાવ્યું છે કે દરેક રાજ્યમાં સ્થળાંતરિત મજૂરોને વિતરણ માટે ઉપલબ્ધ 5 Kg FTL સિલિન્ડરોની દૈનિક માત્રા 2nd-3rd March 2026 દરમિયાન સ્થળાંતરિત મજૂરોને સરેરાશ દૈનિક પુરવઠા (સિલિન્ડરોની સંખ્યા) ના આધારે બમણી કરવામાં આવી રહી છે, જે 21.03.2026 ના પત્રમાં ઉલ્લેખિત 20% ની મર્યાદાથી વધુ છે. આ 5 Kg FTL સિલિન્ડરો ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની મદદથી તેમના રાજ્યમાં માત્ર સ્થળાંતરિત મજૂરોને સપ્લાય કરવા માટે રાજ્ય સરકારના નિકાલ પર રહેશે.
• 3rd April 2026 થી, PSU OMCs એ 5 Kg FTL સિલિન્ડરો માટે 5600 થી વધુ જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 69,000 થી વધુ - 5Kg FTL સિલિન્ડરો પણ વેચાયા હતા. ગઈકાલે, 500 થી વધુ શિબિરો દ્વારા 8453 – 5 Kg FTL વેચાયા હતા.
• તાજેતરમાં, 14th April 2026 ના રોજ ખોપટ, મહારાષ્ટ્ર ખાતે BPCL દ્વારા આયોજિત 5 kg FTL જાગૃતિ શિબિરોમાંની એકમાં સારો પ્રતિસાદ જોવા મળ્યો હતો અને શિબિરમાં આશરે 400 - 5 Kg FTL સિલિન્ડર વેચાયા હતા.
• 23 March 2026 થી, આશરે 15.5 lakh 5-kg ફ્રી ટ્રેડ LPG સિલિન્ડરો વેચાયા છે.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વ્યાપારી LPG વિતરણની યોજના બનાવવા માટે રાજ્ય સત્તાધિકારીઓ અને ઉદ્યોગ મંડળો સાથે સંકલન કરી રહી છે.
• 15.04.2026 ના રોજ, 7930 MT વ્યાપારી LPG (4.17 Lakh થી વધુ - 19 Kg સિલિન્ડરની સમકક્ષ) વેચાયો હતો.
• 14th March 2026 થી કુલ 1,42,156 MT (74.8 Lakh થી વધુ 19 Kg LPG સિલિન્ડરની સમકક્ષ) વ્યાપારી LPG વેચાયો છે. આમાં 8400 MT થી વધુ Auto LPG નો સમાવેશ થાય છે.
• April-26 મહિનામાં (15.04.26 સુધી) PSU OMCs દ્વારા સરેરાશ Auto LPG વેચાણ Feb-26 દરમિયાન સરેરાશ 177 MT/day સામે આશરે 286 MT/day છે.
• Auto LPG વેચાણ ખાનગીથી PSU OMCs તરફ વળ્યું હોવાનું જણાયું છે. વધતી જતી માંગને પહોંચી વળવા માટે, PSU OMCs દ્વારા ઓટો LPG ના વેચાણમાં 62% નો વધારો થયો છે. મુખ્ય વધારો કર્ણાટક, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, રાજસ્થાન, પશ્ચિમ બંગાળ વગેરે રાજ્યોમાં જોવા મળ્યો છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ (Natural Gas Supply and PNG Expansion Initiatives)

• ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG-ટ્રાન્સપોર્ટ માટે 100% પુરવઠા સાથે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• ખાતર પ્લાન્ટમાં એકંદર ગેસ ફાળવણી વધારીને તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના અંદાજે 95% કરવામાં આવી છે.
• આ ઉપરાંત, અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો, જેમાં CGD નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠો સામેલ છે, તે 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• વ્યાપારી LPG ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે, CGD કંપનીઓને તેમની તમામ GAs માં હોટલ, રેસ્ટોરાં અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG જોડાણોને પ્રાથમિકતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ ઘરેલું અને વ્યવસાયિક PNG જોડાણો માટે પ્રોત્સાહન આપી રહી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વ્યાપારી LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.
• 21 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલ વધારાની વ્યાપારી LPG ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે તારીખ 24.03.26 ના પત્ર દ્વારા 3 મહિના માટે વિશેષ તરીકે CGD ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંબંધિત અરજીઓ પર પ્રાથમિકતાના ધોરણે પ્રક્રિયા કરવા માટે 'ઘટાડેલી સમયમર્યાદા સાથે CGD ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ત્વરિત મંજૂરી માળખું' અપનાવ્યું છે.
• ભારત સરકારે 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 હેઠળ 'નેચરલ ગેસ અને પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (પાઇપલાઇન અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026' સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયમર્યાદા ધરાવતું માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓમાં વિલંબ અને જમીનની પહોંચના પ્રશ્નોને સંબોધિત કરે છે, અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપવા, લાસ્ટ-માઇલ કનેક્ટિવિટી વધારવા અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના સંક્રમણને ટેકો આપવાની અપેક્ષા રાખે છે, જેનાથી ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત બને છે અને ભારતના ગેસ-આધારિત અર્થતંત્રને આગળ ધપાવે છે.
• PNGRB એ CGD કંપનીઓને D-PNG જોડાણો ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, PNG વિસ્તરણમાં વેગ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઈવ 2.0 ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• વધુ સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઉર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી તૈયાર કરી છે. મોડેલ પોલિસીનો હેતુ રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે તેમની પોતાની રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપવાનો છે. જે રાજ્યો આ પસંદ કરશે, તેમને વ્યાપારી LPG ની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• March 2026 થી, આશરે 4.58 lakh PNG જોડાણો ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે અને આશરે 5.1 lakh વધારાના ગ્રાહકોએ નવા જોડાણો માટે નોંધણી કરાવી છે.
• 15.04.26 સુધીમાં, આશરે 35,000 PNG ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના LPG જોડાણો સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી (Crude Position and Refinery Operations)

• તમામ રિફાઇનરીઓ પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું LPG ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.
• સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની રચના કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, ભારત સરકારે 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા ઓઇલ રિફાઇનરી કંપનીઓ સહિત પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સને સેન્ટર ફોર હાઇ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત જટિલ ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ (DCPC), ઉદ્યોગ અને આંતરિક વ્યાપાર પ્રમોશન વિભાગ (DPIIT) પાસેથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, ફાર્મા અને કેમિકલ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે LPG પૂલમાંથી 1000 MT/day ની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 9th April 2026 થી આશરે 2000 MT પ્રોપિલિન વેચાયું છે.

છૂટક ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના પગલાં (Retail Fuel Availability and pricing Measures)

• દેશભરમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• મધ્ય પૂર્વના સંકટને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જોકે, ગ્રાહકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ₹10 પ્રતિ લિટરનો ઘટાડો કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 11.04.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા ડીઝલ પર નિકાસ લેવી વધારીને Rs. 55.50 પ્રતિ લિટર અને ATF પર Rs. 42 પ્રતિ લિટર કરી છે, જેથી સ્થાનિક બજારમાં આ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
• પેટ્રોલ અને ડીઝલના નિયમિત છૂટક ભાવ યથાવત છે અને PSU OMCs ના રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કોઈ ભાવ વધારો થયો નથી.

કેરોસીનની ઉપલબ્ધતા અને વિતરણ પગલાં (Kerosene Availability and Distribution Measures)

• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
• 18 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત દર્શાવી નથી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી (Maritime Safety and Shipping Operations)

બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા આ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત ભારતીય જહાજો અને ખલાસીઓની સુરક્ષા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું કે:

• મંત્રાલય વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે જેથી દરિયાઈ મુસાફરોનું કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
• આ ક્ષેત્રમાં તમામ ભારતીય ખલાસીઓ સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 6,580 કોલ્સ અને 13,719 થી વધુ ઈમેઈલ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં 131 કોલ અને 276 ઈમેઈલ પ્રાપ્ત થયા છે.
• DG શિપિંગે અત્યાર સુધીમાં 2,417 થી વધુ ભારતીય ખલાસીઓના સુરક્ષિત પ્રત્યાવર્તનની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં અખાત ક્ષેત્રના વિવિધ સ્થળોએથી 80 ખલાસીઓનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારતભરમાં બંદર કામગીરી સામાન્ય છે અને કોઈ ભીડ (congestion) નોંધાઈ નથી.

આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા (Safety of Indian Nationals in the Region)

વિદેશ મંત્રાલય અખાત અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રના ઘટનાક્રમ પર નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. એવી માહિતી આપવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રાલયમાં સમર્પિત વિશેષ નિયંત્રણ કક્ષ કાર્યરત છે અને ભારતીય મિશન સાથે સંકલનમાં કામ કરી રહ્યા છે.
• વિદેશ મંત્રાલય માહિતીના આદાનપ્રદાન અને પ્રયાસોના બહેતર સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.
• ભારતીય મિશન અને પોસ્ટ્સ ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે અને ભારતીય નાગરિકોને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારો સાથે ગાઢ સંપર્કમાં છે.
• સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની પરિસ્થિતિઓ અને કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને અમારા સમુદાયને ટેકો આપવા માટે લેવામાં આવતા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં વિશેની માહિતી સહિત નિયમિતપણે અપડેટેડ એડવાઇઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે.
• ભારતીય મિશન આ ક્ષેત્રમાં વિવિધ સંગઠનો, સંસ્થાઓ, વ્યાવસાયિક જૂથો, ભારતીય કંપનીઓ અને અન્ય હિતધારકો સહિત ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે.
• અમારા મિશન સ્થાનિક સત્તાધિકારીઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન કરવા, કોન્સ્યુલર સહાય પૂરી પાડવા અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓની સુવિધા આપવા સહિત આ ક્ષેત્રના જહાજો પરના ભારતીય ક્રૂ સભ્યોને તમામ સહાય આપી રહ્યા છે.
• જે દેશોમાં એરસ્પેસ ખુલ્લી છે ત્યાંથી ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત છે. 28 February થી આ ક્ષેત્રમાંથી આશરે 10,10,000 મુસાફરો ભારત આવ્યા છે.
• UAE માં, એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સેફ્ટી કન્સિડરેશન્સના આધારે UAE અને ભારત વચ્ચે મર્યાદિત નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આજે UAE અને ભારત વચ્ચે આશરે 100 ફ્લાઇટ્સની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત છે.
• કતાર એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી હોવાથી, કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે લગભગ 10 ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરે તેવી અપેક્ષા છે.
• કુવૈત એરસ્પેસ બંધ છે. જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહી છે.
• બહેરીન એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારત માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ ઓપરેશનનું આયોજન કરી રહી છે અને હાલમાં સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ નોન-શેડ્યુલ્ડ ફ્લાઇટ્સ ચલાવી રહી છે.
• ઇરાક એરસ્પેસ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે પ્રદેશના સ્થળોએ મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે ખુલ્લી છે.
• તેહરાન સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે અત્યાર સુધીમાં ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને 2,348 ભારતીય નાગરિકોને ભારત આવવા માટે સુવિધા આપી છે, જેમાં 1,031 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને 657 ભારતીય માછીમારોનો સમાવેશ થાય છે.
• ઈઝરાયેલ એરસ્પેસ મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. ભારતીય નાગરિકોની ભારત મુસાફરી જોર્ડન અને ઇજિપ્ત દ્વારા ચાલુ રાખવામાં આવી છે.