ભારતના દરિયાઈ ક્ષેત્ર માટે એક નોંધપાત્ર સિદ્ધિમાં, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય હેઠળના મુખ્ય બંદરોએ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન સામૂહિક રીતે 915.17 મિલિયન ટન (MT) કાર્ગોનું વહન (Handling) કર્યું છે, જે 904 MT ના વાર્ષિક લક્ષ્યાંકને વટાવી ગયો છે. આ 7.06% ની વર્ષ-દર-વર્ષ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે, જે આ ક્ષેત્રની મજબૂત રિકવરી, ઉન્નત કાર્યક્ષમતા અને સતત વૃદ્ધિના માર્ગની પુષ્ટિ કરે છે. આ સીમાચિહ્ન બંદર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને આધુનિક બનાવવા, લોજિસ્ટિક્સ કાર્યક્ષમતા વધારવા અને મેરિટાઇમ અમૃતકાળ વિઝન 2047 હેઠળ અગ્રણી દરિયાઈ રાષ્ટ્ર તરીકે ભારતની સ્થિતિને મજબૂત કરવા માટે ભારત સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા પરિવર્તનકારી સુધારાઓ અને વ્યૂહાત્મક રોકાણોની અસરને રેખાંકિત કરે છે.

કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી શ્રી સર્વાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે, “અમારા મુખ્ય બંદરો દ્વારા 915 મિલિયન ટનથી વધુના વિક્રમી કાર્ગો હેન્ડલિંગ એ ભારતના દરિયાઈ ક્ષેત્રને મજબૂત કરવા માટે સરકારની અટલ પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રમાણ છે. માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીના વિઝન દ્વારા માર્ગદર્શિત, અમે ભારતની વધતી જતી અર્થવ્યવસ્થાને ટેકો આપવા માટે વિશ્વ કક્ષાનું બંદર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવી રહ્યા છીએ, કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરી રહ્યા છીએ અને સીમલેસ લોજિસ્ટિક્સ સક્ષમ કરી રહ્યા છીએ. આ સિદ્ધિ મેરિટાઇમ અમૃતકાળ વિઝન 2047 હેઠળ ભારતને વૈશ્વિક દરિયાઈ પાવરહાઉસ તરીકે સ્થાપિત કરવાના અમારા સંકલ્પને વધુ મજબૂત બનાવે છે.”

આ કામગીરી મુખ્ય બંદરો પર સતત વૃદ્ધિને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જેમાં દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી 160.11 MT સાથે ટોચના પ્રદર્શનકર્તા તરીકે ઉભરી આવી છે, ત્યારબાદ પારાદીપ પોર્ટ ઓથોરિટી 156.45 MT અને જવાહરલાલ નેહરુ પોર્ટ ઓથોરિટી (JNPA) 102.01 MT સાથે આવે છે. વિશાખાપટ્ટનમ પોર્ટ ઓથોરિટી, મુંબઈ પોર્ટ ઓથોરિટી, ચેન્નાઈ પોર્ટ ઓથોરિટી અને ન્યુ મેંગલોર પોર્ટ ઓથોરિટી સહિતના અન્ય મુખ્ય બંદરોએ પણ મજબૂત પ્રદર્શન નોંધાવ્યું હતું, જેણે કુલ માલસામાનની હેરફેરના જથ્થા (Cargo Throughput) માં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું હતું. વૃદ્ધિ દરની દ્રષ્ટિએ, મોર્મુગાઓ પોર્ટ ઓથોરિટીએ 15.91% સાથે સૌથી વધુ વધારો નોંધાવ્યો હતો, ત્યારબાદ કોલકાતા ડોક સિસ્ટમ 14.28% અને JNPA 10.74% સાથે છે, જે સુધારેલી કાર્યક્ષમતા અને વધતા કાર્ગો વોલ્યુમને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

કાર્ગો હેન્ડલિંગમાં સતત વૃદ્ધિ ક્ષમતામાં વધારો અને બંદર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના આધુનિકીકરણ, મજબૂત મલ્ટિમોડલ કનેક્ટિવિટી અને સીમલેસ હિંટરલેન્ડ લિંકેજ, ડિજિટલ અને સ્માર્ટ પોર્ટ પહેલને અપનાવવા, કોલસો, ક્રૂડ ઓઈલ, કન્ટેનર, ખાતરો અને POL સહિતની મુખ્ય ચીજવસ્તુઓના હેન્ડલિંગમાં વધારો, તેમજ બંદરો પર ટર્નઅરાઉન્ડ સમયમાં સુધારો અને વ્યવસાય કરવાની સરળતા (ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ) દ્વારા સંચાલિત છે. બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય બંદર-સંચાલિત વિકાસ, લોજિસ્ટિક્સ સંકલન અને ટકાઉપણું પર કેન્દ્રિત એક વ્યાપક દરિયાઈ વ્યૂહરચના આગળ વધારવાનું ચાલુ રાખે છે.

નાણાકીય વર્ષ 2025–26માં આ વિક્રમી કામગીરી વધતા જતા વ્યાપારિક વિશ્વાસ અને કામગીરીની કાર્યક્ષમતા (operational efficiency) તથા ક્ષમતાના ઉપયોગ (capacity utilization) ને વધારવાના ઉદ્દેશ્યવાળા નીતિગત પગલાંની અસરકારકતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. સતત નીતિગત ગતિ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રોકાણો સાથે, ભારતના મુખ્ય બંદરો નવા સીમાચિહ્નો સર કરવા અને રાષ્ટ્રની આર્થિક વૃદ્ધિ અને વૈશ્વિક વેપાર નેતૃત્વમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપવા માટે સારી રીતે તૈયાર છે.

SM/NP/JD