પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ પર નિયમિત આંતર-મંત્રાલય વાતચીતના સાતત્યમાં, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જલમાર્ગો અને વિદેશ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે મીડિયા સાથે વાતચીત કરી હતી. બ્રીફિંગમાં ઇંધણ પુરવઠો અને ઉપલબ્ધતા, પ્રદેશમાં દરિયાઈ કામગીરી અને ભારતીય નાગરિકો માટે ચાલી રહેલા સહાયક પગલાં જેવા મુખ્ય પાસાઓને આવરી લેતા વિકસતા વિકાસની અદ્યતન ઝાંખી પૂરી પાડવામાં આવી હતી. અધિકારીઓએ સ્થિરતા જાળવવા અને આ ક્ષેત્રોમાં અવિરત કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવતા પગલાંની રૂપરેખા પણ આપી હતી.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય દ્વારા બ્રીફિંગ દરમિયાન હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ થવાના પ્રકાશમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા જાળવવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં સાથે ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ વિશે અપડેટ આપવામાં આવી હતી. મંત્રાલયે નોંધ્યું:

ક્રૂડ અને રિફાઇનરીઓ

• તમામ રિફાઇનરીઓ પૂરતા ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે અને પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું LPG ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

રિટેલ આઉટલેટ્સ

• દેશભરમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• અફવાઓને કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં ગભરાટમાં ખરીદી (Panic buying) નોંધાઈ હતી, જેના પરિણામે અસાધારણ રીતે વધુ વેચાણ અને રિટેલ આઉટલેટ્સ પર ભારે ભીડ જોવા મળી હતી. જોકે, તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.
• સરકારે જનતાને અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવાની તેની સલાહનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.

કુદરતી ગેસ

• ડોમેસ્ટિક PNG અને CNG પરિવહનને 100% પુરવઠા સાથે અગ્રતા ફાળવણી ચાલુ છે, જ્યારે ગ્રીડ સાથે જોડાયેલા ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકોને સરેરાશ વપરાશના અંદાજે 80% પુરવઠો જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD) સંસ્થાઓને રેસ્ટોરન્ટ, હોટલ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શનને અગ્રતા આપવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ ઘરેલું અને વ્યાપારી PNG કનેક્શન માટે પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે.
• ભારત સરકારે રાજ્યો/UTs અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓમાં તેજી લાવવા વિનંતી કરી છે.
• ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને LPG થી PNGમાં સંક્રમણ સાથે જોડાયેલ વ્યાપારી LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે.
• કેટલાક રાજ્યો ઝડપી 'રાઈટ ઓફ યુઝ/રાઈટ ઓફ વે' (RoU/RoW) પરવાનગી, લાંબા કામકાજના કલાકો અને RoU/RoW ચાર્જના તર્કસંગતીકરણ માટેની નીતિઓ સાથે આવ્યા છે. દા.ત., દિલ્હીમાં DDA એ રોડ રિસ્ટોરેશન ચાર્જ માફ કર્યા છે અને 24x7 ધોરણે નવી PNG પાઇપલાઇન નાખવાની કામગીરીની પરવાનગી પણ આપી છે.
• પેટ્રોલિયમ એન્ડ એક્સપ્લોઝિવ સેફ્ટી ઓર્ગેનાઈઝેશન (PESO) એ તેની ઓફિસોને CGD અરજીઓ મળ્યાના 10 દિવસની અંદર અગ્રતાના ધોરણે નિકાલ કરવાની સલાહ આપી છે.
• પેટ્રોલિયમ એન્ડ નેચરલ ગેસ રેગ્યુલેટરી બોર્ડ (PNGRB) એ તેના 23.03.2026 ના આદેશ દ્વારા CGD સંસ્થાઓને જ્યાં પણ શક્ય હોય ત્યાં પાંચ દિવસની અંદર રહેણાંક શાળાઓ, કોલેજો, હોસ્ટેલ, સામુદાયિક રસોડા અને આંગણવાડી રસોડા માટે PNG કનેક્શનને અગ્રતા આપવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• ભારત સરકારે ગેઝેટ તારીખ 24.03.2026 દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 હેઠળ કુદરતી ગેસ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો વિતરણ (પાઈપલાઈન અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, બાંધકામ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) આદેશ, 2026 સૂચિત કર્યો છે. આ આદેશ દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ કરવા માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓ અને જમીન સુધીની પહોંચમાં થતા વિલંબને દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તેનાથી PNG નેટવર્કની વૃદ્ધિ ઝડપી બનવાની, છેવાડાના જોડાણમાં વધારો થવાની અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના સંક્રમણને ટેકો મળવાની અપેક્ષા છે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે.
• CGD સંસ્થાઓએ ગઈકાલે 110 ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં 9,046 PNG કનેક્શન (નવા અને ગેસ-ઇન) નોંધ્યા છે.

LPG

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય સ્થિતિને કારણે LPGના પુરવઠાને અસર થવાનું ચાલુ છે.
• LPG વિતરકો પાસે કોઈ ડ્રાય-આઉટ (સ્ટોક ખતમ થવો) નોંધાયું નથી.
• ઘરેલું LPG સિલિન્ડરોની ડિલિવરી સામાન્ય રીતે ચાલુ છે.
• સરકારે ગ્રાહકોને અંશતઃ વ્યાપારી LPG પુરવઠો (20%) પહેલેથી જ પુનઃસ્થાપિત કર્યો હતો. વધુમાં, ભારત સરકારે 18.03.2026ના પત્ર દ્વારા PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલ વધારાની 10% ફાળવણીનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.
• ભારત સરકારે 21.03.2026ના પત્ર દ્વારા રાજ્યોને વ્યાપારી LPGની અન્ય 20% ફાળવણીની મંજૂરી આપી છે, જે કુલ ફાળવણીને 50% પર લઈ જશે (PNG વિસ્તરણ માટે ઈઝ ઓફ ડુઈંગ રિફોર્મ્સ પર આધારિત 10% ફાળવણી સહિત). આ વધારાની 20% ફાળવણી રેસ્ટોરન્ટ, ઢાબા, હોટલ, ઔદ્યોગિક કેન્ટીન, ફૂડ પ્રોસેસિંગ/ડેરી, રાજ્ય સરકાર અથવા સ્થાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા ખોરાક માટે ચલાવવામાં આવતી સબસિડીવાળી કેન્ટીન/આઉટલેટ્સ, સામુદાયિક રસોડા, સ્થળાંતરિત મજૂરો માટે 5 કિલો FTL જેવા ક્ષેત્રોને અગ્રતાના ધોરણે આપવામાં આવશે.
• 26 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ બિન-ઘરેલું LPG માટે ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે બાકીના વિસ્તારોમાં જાહેર ક્ષેત્રની ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પુરવઠો પૂરો પાડી રહી છે. 14 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 22,268 મેટ્રિક ટન વ્યાપારી LPG ઉપાડવામાં આવ્યો છે.

કેરોસીન

• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને જિલ્લા સ્તરીય વિતરણ પોઈન્ટ ઓળખવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• 16 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ એ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત નથી તેમ જણાવ્યું છે. 16 રાજ્યો/UTs એ હજુ ફાળવણીના આદેશો જારી કરવાના બાકી છે.

રાજ્ય સરકારો / કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ની ભૂમિકા

• આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 અને LPG નિયંત્રણ આદેશ, 2000 હેઠળ, રાજ્ય સરકારો સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર સામે પગલાં લેવા માટે સશક્ત છે અને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ના પુરવઠાને નિયંત્રિત કરવામાં પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવે છે.
• ભારત સરકારે 13.03.2026 અને 18.03.2026 ના પત્રો દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને વિનંતી કરી છે:
  • સંગ્રહખોરી, કાળાબજાર અને ઘરેલું LPGના ડાયવર્ઝન (ગેરકાયદેસર વળાંક) ને રોકવા માટે કડક દેખરેખ રાખવા.
  • સંબંધિત કાનૂની જોગવાઈઓ હેઠળ કડક કાર્યવાહી કરવા.
  • વેપાર LPG માટે યોગ્ય વિતરણ મિકેનિઝમ વિકસાવવા.
  • ગભરાટમાં ખરીદી રોકવા અને સમજદારીપૂર્વક વપરાશને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જાહેર એડવાઈઝરી જારી કરવા.
• જિલ્લા કલેક્ટરો અને અન્ન તેમજ નાગરિક પુરવઠા અધિકારીઓ દૈનિક ધોરણે નિયમિત અમલીકરણની કાર્યવાહી કરી રહ્યા છે.
• મોટાભાગના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ એ કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ સમિતિઓની સ્થાપના કરી છે, જ્યારે બાકીનાને વહેલામાં વહેલી તકે આ મિકેનિઝમ્સ કાર્યરત કરવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• રાજ્યો/ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને ચોક્કસ માહિતીના પ્રસારની ખાતરી કરવા માટે દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ યોજવાની પણ સલાહ આપવામાં આવી છે.

અમલીકરણ કાર્યવાહી

• LPGની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં અમલીકરણ ડ્રાઈવ ચલાવવામાં આવી રહી છે. ગઈકાલે ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા અને છત્તીસગઢ વગેરે સહિતના રાજ્યોમાં 2,700થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા અને લગભગ 2,000 સિલિન્ડરો જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
• જાહેર ક્ષેત્રની ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ દેશભરમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ અને LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર 1,700થી વધુ ઓચિંતી તપાસ હાથ ધરી હતી.
• અત્યાર સુધીમાં 650થી વધુ FIR નોંધવામાં આવી છે અને અત્યાર સુધીમાં 155 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

સરકારના અન્ય પગલાં

• સરકાર હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ જેવા આવશ્યક ક્ષેત્રોની સાથે ઘરેલું LPG અને PNG પુરવઠાને સર્વોચ્ચ અગ્રતા આપવાનું ચાલુ રાખે છે.
• પગલાંમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદનમાં વધારો, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી અને પુરવઠાની અગ્રતા ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• LPGની માંગ ઘટાડવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
• કોલસા મંત્રાલયે નાના, મધ્યમ અને અન્ય ગ્રાહકોને કોલસાનું વિતરણ કરવા માટે રાજ્યોને વધુ જથ્થામાં કોલસો ફાળવવા કોલ ઇન્ડિયા અને સિંગરેણી કોલિયરીઝને આદેશ જારી કરી દીધો છે.
• રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG કનેક્શનની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

જાહેર એડવાઈઝરી

• સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે, અને નાગરિકોને ગભરાટમાં ખરીદી ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને માત્ર સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખવા અને અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
• LPG માટે, નાગરિકોને બુકિંગ માટે ડિજિટલ મોડનો ઉપયોગ કરવા અને LPG વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કૂકટોપ્સ જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક વપરાશમાં ઊર્જા બચાવવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

દરિયાઈ સલામતી અને શિપિંગ કામગીરી બંદરો, શિપિંગ અને જલમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા પર્શિયન ગલ્ફમાં પ્રવર્તતી દરિયાઈ પરિસ્થિતિ અને ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સલામતી અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે અપડેટ શેર કરવામાં આવી હતી. મંત્રાલયે જણાવ્યું કે:

• હાલમાં પ્રદેશમાં હાજર તમામ ભારતીય ખલાસીઓ સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ શિપિંગ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• પશ્ચિમ પર્શિયન ગલ્ફ પ્રદેશમાં આશરે 540 ભારતીય ખલાસીઓ સાથેના 20 ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો છે. ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ) જહાજ માલિકો, RPSL એજન્સીઓ અને ભારતીય મિશન સાથે સંકલનમાં સતત દેખરેખ રાખે છે.
• ·ડીજી શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ 24×7 કાર્યરત રહે છે અને સક્રિય થયા પછી નાવિકો, તેમના પરિવારો અને દરિયાઈ હિસ્સેદારો તરફથી 4,108 ફોન કોલ્સ અને 7,909 ઇમેઇલ્સ હેન્ડલ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 187 કોલ્સ અને 462 ઇમેઇલ્સનો સમાવેશ થાય છે.
• DG શિપિંગે એરપોર્ટ અને વિવિધ પ્રાદેશિક સ્થળોએથી છેલ્લા 24 કલાકમાં 50 સહિત અત્યાર સુધીમાં 635 થી વધુ ભારતીય ખલાસીઓના સુરક્ષિત સ્વદેશ વાપસીની સુવિધા આપી છે.
• ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કેરળમ, આંધ્રપ્રદેશ અને પુડુચેરી સહિતના સ્ટેટ મેરીટાઇમ બોર્ડ દ્વારા પુષ્ટિ કરવામાં આવ્યા મુજબ, ભારતના દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં બંદરો પર કોઈ ભીડ નોંધાઈ નથી અને કામગીરી સરળ રીતે ચાલી રહી છે.
• બંદરો જહાજોની હિલચાલ અને કાર્ગો કામગીરી પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહ્યા છે, જેમાં જવાહરલાલ નેહરુ પોર્ટ ઓથોરિટી (JNPA), V.O. ચિદમ્બરનાર પોર્ટ ઓથોરિટી (VOCPA), વિશાખાપટ્ટનમ પોર્ટ, મુંદ્રા, દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી (DPA), ન્યુ મેંગલોર પોર્ટ ઓથોરિટી (NMPA), કોચીન પોર્ટ ઓથોરિટી (CoPA), ચેન્નાઈ પોર્ટ ઓથોરિટી (ChPA) અને કામરાજાર પોર્ટ લિમિટેડ (KPL) જેવા મુખ્ય બંદરો પર સરળ કાર્ગો હેન્ડલિંગ સુનિશ્ચિત કરવા માટે વધારાની જગ્યા પહેલેથી જ બનાવવામાં આવી છે.
• વધુમાં, મુંદ્રા પોર્ટે મધ્ય પૂર્વ તરફ જતા નિકાસ કન્ટેનર માટે 15 દિવસ મફત સ્ટોરેજ, રિફર પ્લગ-ઇન ચાર્જ પર 80% માફી, લિફ્ટ-ઓન/લિફ્ટ-ઓફ ચાર્જ, શટઆઉટ ચાર્જ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન ચાર્જની માફી, તેમજ બેક-ટુ-ટાઉન કન્ટેનર માટે 15 દિવસ મફત સ્ટોરેજ સહિત વધારાની સુવિધાના પગલાં પૂરા પાડ્યા છે.
• બંદરો, શિપિંગ અને જલમાર્ગ મંત્રાલય પશ્ચિમ એશિયામાં વિકસતી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને શિપિંગ હિલચાલ, પોર્ટ કામગીરી, ભારતીય ખલાસીઓની સલામતી અને દરિયાઈ વેપારની સાતત્યતા પર સતત નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સલામતી ભારતીય મિશનો દ્વારા આપવામાં આવી રહેલી સતત સહાય અને સંપર્ક સહિત પ્રદેશમાં તાજેતરના વિકાસ અંગેની અપડેટ બ્રીફિંગ દરમિયાન શેર કરવામાં આવી હતી. એવી જાણકારી આપવામાં આવી હતી કે:

• પ્રધાનમંત્રીને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ મહામહિમ શ્રી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ફોન આવ્યો હતો, જે દરમિયાન બંને નેતાઓએ પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ પર વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કર્યું હતું. પ્રધાનમંત્રીએ પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે ભારત સ્થિતિ થાળે પાડવા અને શાંતિની વહેલી પુનઃસ્થાપનાને સમર્થન આપે છે.
• પ્રધાનમંત્રીએ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ખુલ્લી, સુરક્ષિત અને સુલભ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને વૈશ્વિક શાંતિ, સ્થિરતા અને આર્થિક સુખાકારી માટે તેના નિર્ણાયક મહત્વની નોંધ લીધી હતી. બંને નેતાઓ આ પ્રદેશમાં શાંતિ અને સ્થિરતાને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસો અંગે સંપર્કમાં રહેવા સંમત થયા હતા.
• પ્રધાનમંત્રીને શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિ મહામહિમ અનુરા કુમારા દિસાનાયકેનો પણ ફોન આવ્યો હતો, જે દરમિયાન બંને નેતાઓએ પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ, ખાસ કરીને વૈશ્વિક ઊર્જા સુરક્ષાને અસર કરતા વિક્ષેપો અંગે ચર્ચા કરી હતી.
• બંને નેતાઓએ વૈશ્વિક વેપાર અને સ્થિરતાના હિતમાં શિપિંગ લાઇનને ખુલ્લી અને સુરક્ષિત રાખવાના મહત્વનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો અને ભારત-શ્રીલંકા ઊર્જા સહયોગ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષાને મજબૂત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી લેવામાં આવેલી પહેલોની પ્રગતિની સમીક્ષા કરી હતી.
• પ્રધાનમંત્રીએ 'નેબરહુડ ફર્સ્ટ' નીતિ અને MAHASAGAR વિઝનને અનુરૂપ વહેંચાયેલા પડકારોનો સામનો કરવા માટે શ્રીલંકા સાથે નજીકથી કામ કરવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાની પુષ્ટિ કરી હતી.
• વિદેશ મંત્રીએ ભારતમાં ઈરાનના રાજદૂત સાથે મુલાકાત કરી અને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી સ્થિતિ અંગે ચર્ચા કરી. મંત્રીએ વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તે દેશમાં ભારતીય નાગરિકોને ઈરાન દ્વારા આપવામાં આવેલા સમર્થન બદલ પ્રશંસા વ્યક્ત કરી હતી.
• વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં બદલાતી પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં ભારતીય સમુદાયની સુરક્ષા, સલામતી અને સુખાકારી સર્વોચ્ચ અગ્રતા બની રહે છે.
• પ્રશ્નોના નિરાકરણ માટે અને ભારતીય નાગરિકો અને તેમના પરિવારોને સહાય પૂરી પાડવા માટે મંત્રાલયનો સમર્પિત કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે, જેમાં રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંકલન જાળવવામાં આવે છે.
• આ પ્રદેશમાં ભારતીય મિશનો અને પોસ્ટ્સ 24×7 હેલ્પલાઇન સાથે ચોવીસ કલાક કાર્યરત છે, જે વાસ્તવિક સમયના આધારે પ્રતિસાદ આપે છે અને ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો અને સ્થાનિક અધિકારીઓ સાથે નજીકનું જોડાણ જાળવી રાખે છે.
• મિશનો નિયમિત એડવાઈઝરી જારી કરી રહ્યા છે અને વિદ્યાર્થીઓ, ખલાસીઓ, અટવાયેલા ભારતીય નાગરિકો અને ટૂંકા ગાળાના મુલાકાતીઓને વિઝાની સુવિધા, કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટ સાથે સક્રિયપણે સહાય કરી રહ્યા છે.
• પ્રદેશમાંથી વધારાની ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાની સાથે ફ્લાઇટની એકંદર સ્થિતિમાં સુધારો ચાલુ છે. 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 4,26,000 મુસાફરો આ પ્રદેશમાંથી ભારત પરત ફર્યા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ભારતીય તેમજ વિદેશી કેરિયર્સની નિર્ધારિત (scheduled) અને બિન-નિર્ધારિત (non-scheduled) ફ્લાઇટ્સ સહિત કુલ 2,149 ફ્લાઇટ્સ આ પ્રદેશમાંથી ભારત માટે કાર્યરત થઈ છે.
• UAEમાં એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ વિચારણાના આધારે મર્યાદિત બિન-નિર્ધારિત ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આજે વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારત માટે અંદાજે 80 ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનથી ભારત માટે ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત છે.
• કતારની હવાઈ સીમા અંશતઃ ખુલ્લી હોવાથી, કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે અંદાજે 9 બિન-નિર્ધારિત કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ ચલાવે તેવી અપેક્ષા છે.
• કુવૈત અને બહેરીનની હવાઈ સીમાઓ બંધ છે. જઝીરા એરવેઝ અને ગલ્ફ એર જેવા કેરિયર્સ દ્વારા સાઉદી અરેબિયાથી સ્પેશિયલ બિન-નિર્ધારિત ફ્લાઇટ્સ ચલાવવામાં આવી રહી છે, જે ભારતીય નાગરિકોને ભારત પ્રવાસની સુવિધા આપે છે.
• ઈરાનમાં ભારતીય નાગરિકોને આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને ભારત પ્રવાસ માટે મદદ કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં 717 વિદ્યાર્થીઓ અને 326 ભારતીય નાગરિકો સહિત 1,043 વ્યક્તિઓ આપણા મિશનની સહાયથી ઈરાનની બહાર નીકળ્યા છે.
• ઇઝરાયેલમાં ભારતીય નાગરિકોને જોર્ડન થઈને ભારત પ્રવાસની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે.
• કુવૈત, બહેરીન અને ઇરાકમાં પ્રતિબંધોને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતીય નાગરિકો માટે સાઉદી અરેબિયા થઈને ટ્રાન્ઝિટ (પરિવહન) ની સુવિધા ચાલુ છે.
• મંત્રાલય ભારતીય નાગરિકોના પાર્થિવ દેહને પરત લાવવા માટે પણ સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે. 18 માર્ચે રિયાધમાં અવસાન પામેલા ભારતીય નાગરિકના પાર્થિવ દેહને ભારત પરત લાવવામાં આવ્યો છે અને સરકાર પરિવાર સાથે ગાઢ સંપર્કમાં છે.

ઓમાન, ઇરાક અને UAE માં ભારતીય મિશનો લાપતા અને મૃત્યુ પામેલા ભારતીય નાગરિકો અંગે સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે સંપર્કમાં છે અને પાર્થિવ દેહને વહેલામાં વહેલી તકે પરત લાવવાની સુવિધા આપી રહ્યા છે.

SM/BS/JD