આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસના અવસરે, ભારતના રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુએ આજે (8 માર્ચ, 2026) નવી દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી હતી અને તેને સંબોધિત કર્યો હતો. આ રાષ્ટ્રીય સ્તરના કાર્યક્રમનું આયોજન વિવિધ ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓની સિદ્ધિઓ અને યોગદાનની ઉજવણી કરવા અને જેન્ડર ઈક્વાલિટી (જાતીય સમાનતા), સુરક્ષા, ગૌરવ અને મહિલાઓના સશક્તિકરણ પ્રત્યેની સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતાને પુનરોચ્ચાર કરવા માટે કરવામાં આવ્યું હતું.

સભાને સંબોધતા રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે મહિલાઓ શિક્ષણ, વહીવટ, ન્યાયતંત્ર, સૈન્ય, ચિકિત્સા, વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, કલા અને સાહસિકતા જેવા દરેક ક્ષેત્રમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી રહી છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલાઓ સેલ્ફ-હેલ્પ ગ્રુપ્સ (સ્વ-સહાય જૂથો) દ્વારા આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બની રહી છે. તેઓ પંચાયતોમાં ગ્રામીણ વિકાસનું નેતૃત્વ પૂરું પાડી રહી છે. ઘણી મહિલાઓ ઉદ્યોગ, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને કોર્પોરેટ જગતમાં નેતૃત્વ પૂરું પાડવા માટે તેમની ક્ષમતાઓ અને કૌશલ્યોનો લાભ લઈ રહી છે. તેઓ રમતગમતમાં પણ ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરી રહી છે. આવા ઉદાહરણો આત્મવિશ્વાસ જગાડે છે કે, જો તકો અને ટેકો આપવામાં આવે તો મહિલાઓ દરેક ક્ષેત્રમાં શ્રેષ્ઠતા હાંસલ કરી શકે છે.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે ભારત ઝડપથી મહિલા સંચાલિત વિકાસ (women-led development) તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. છેલ્લા એક દાયકામાં મહિલાઓના માર્ગમાં આવતા અવરોધોને દૂર કરવા માટે મજબૂત પાયો નાખવામાં આવ્યો છે. ભારતે શાળા શિક્ષણમાં જાતીય સમાનતા (gender parity) હાંસલ કરી છે. ઉચ્ચ શિક્ષણમાં પણ, ગ્રોસ એનરોલમેન્ટ રેશિયોની દ્રષ્ટિએ વિદ્યાર્થિનીઓની સંખ્યા વધારે છે. વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને મેથેમેટિક્સ (STEM) શિક્ષણમાં મહિલાઓની ભાગીદારી ઝડપથી વધી રહી છે. કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં STEM વિદ્યાર્થિનીઓને તેમનો અભ્યાસ ચાલુ રાખવામાં મદદ કરવા માટે દરેક જિલ્લામાં મહિલા હોસ્ટેલની સ્થાપના કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આપણી દીકરીઓ નોલેજ ઇકોનોમીમાં નેતૃત્વની ભૂમિકાઓ માટે તૈયાર થઈ રહી છે.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે મહિલાઓ રોજગાર નિર્માતા (job creators) તરીકે ઉભરી રહી છે. સ્ટાર્ટ-અપ ઇન્ડિયા યોજના હેઠળ સહાય મેળવતા અડધાથી વધુ સ્ટાર્ટ-અપ્સમાં ઓછામાં ઓછા એક મહિલા ડિરેક્ટર છે. હાલમાં ગવર્નમેન્ટ ઈ-માર્કેટપ્લેસ (GeM) પર બે લાખથી વધુ મહિલા માલિકીના MSMEs સક્રિય છે. કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં શરૂ કરવામાં આવેલી SHE-Mart પહેલ, સ્વ-સહાય જૂથો અને ગ્રામીણ મહિલાઓ દ્વારા બનાવવામાં આવેલી પ્રોડક્ટ્સ માટે વધુ સારું બજાર પૂરું પાડશે. ગયા વર્ષે અમલમાં મૂકાયેલા લેબર કોડ્સ (શ્રમ સંહિતા) નો ઉદ્દેશ્ય મહિલા કામદારો માટે વધુ સમાવેશી, સુરક્ષિત અને સશક્ત કાર્ય વાતાવરણ પૂરું પાડવાનો છે.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે મહિલા સશક્તિકરણ તરફના અસંખ્ય પ્રયાસો છતાં તેમના વિકાસની સફરમાં હજુ પણ ઘણા અવરોધો બાકી છે. ઉદાહરણ તરીકે, આજે પણ ઘણી મહિલાઓને ભેદભાવ, સમાન કામ માટે અસમાન વેતન અને ઘરેલું હિંસા જેવી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે. આને માત્ર કાયદા દ્વારા ઉકેલી શકાય નહીં. સામાજિક માનસિકતામાં પરિવર્તન આવશ્યક છે. જ્યારે આપણે લિંગ-આધારિત ભેદભાવની માનસિકતાથી ઉપર ઉઠીશું ત્યારે જ આપણે સમાજમાં ખરેખર સમાનતા સ્થાપિત કરી શકીશું.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે સાચા અર્થમાં વિકાસ હાંસલ કરવા માટે, આપણે મહિલાઓની સમાન ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ, જેઓ દેશની લગભગ અડધી વસ્તી ધરાવે છે. આપણે 2047 સુધીમાં ભારતને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. આપણા દેશની ઝડપી પ્રગતિ માટે અને રાષ્ટ્રીય લાભ માટે નાગરિકોની સંપૂર્ણ ક્ષમતાનો અહેસાસ કરવા માટે, તે આવશ્યક છે કે આપણે મહિલાઓને માત્ર મોટા સપના જોવા માટે પ્રેરિત જ ન કરીએ પરંતુ તે સપના સાકાર કરવા માટે દરેક ડગલે તેમને ટેકો પણ આપીએ. ડર અને ભેદભાવ મુક્ત વાતાવરણમાં મહિલાઓ રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં તેમનું શ્રેષ્ઠ યોગદાન આપી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે, આ આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર, તમામ નાગરિકોએ દરેક છોકરીને શિક્ષણ અને સમાન તકો પૂરી પાડવા, મહિલાઓના સન્માન અને સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવા અને સમાજમાં પ્રવર્તતા તમામ પ્રકારના ભેદભાવોને દૂર કરવા માટે પ્રયત્નશીલ રહેવાની પ્રતિજ્ઞા લેવી જોઈએ. આમ કરવાથી, આપણે વિશ્વ સમક્ષ મહિલા સશક્તિકરણનો આદર્શ રજૂ કરી શકીએ છીએ.

રાષ્ટ્રપતિનું ભાષણ જોવા માટે કૃપા કરીને અહીં ક્લિક કરો-

SM/IJ/JD