ਵਾਤਾਵਰਣ,ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕੂਨੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਤੋਂ ਆਏ 9 ਚੀਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ 48 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 28 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ
Posted On:
28 FEB 2026 3:12PM by PIB Chandigarh
ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ 28 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ 9 ਚੀਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੂਨੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਐਨਕਲੋਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਯਾਦਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਤੋਂ 9 ਚੀਤਿਆਂ (6 ਮਾਦਾ ਅਤੇ 3 ਨਰ) ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੂਨੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 48 ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 28 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਯਾਤਰਾ
ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚੀਤਾ' ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਇਪੁਸੋ ਵਿੰਟਰ ਮਮੋਲੋਤਸੀ ਦੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਦੁਆਰਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਚੀਤਾ ਪੁਨਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ। ਇਹ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਚੀਤਾ ਸੰਭਾਲ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਬਾਦੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਡੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲਚਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਟ੍ਰਾਂਸਲੋਕੇਸ਼ਨ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਚਾਲਨ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ, ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਢੁਕਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦੇ ਗਾਂਜ਼ੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ 8 ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਚੀਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਗੈਬੋਰੋਨ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਦੀ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਅੱਠ ਚੀਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਕੋਲੋਡੀ ਨੇਚਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਖੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਐਨਕਲੋਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤੀ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ, ਘੇਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਲੋਕੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਅੰਤਿਮ ਲੌਜਿਸਟਿਕਲ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੂਨੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਚੀਤਾ ਸੰਭਾਲ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
27 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ, ਚੀਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਕੋਲੋਡੀ ਨੇਚਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਤੋਂ ਗੈਬਰੋਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਚੀਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਗਵਾਲੀਅਰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਚੀਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਲੀਕੌਪਟਰ ਰਾਹੀਂ ਕੂਨੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਯਾਦਵ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿਖਾਏ ਗਈ ਨਿਰਵਿਘਨ ਤਾਲਮੇਲ, ਸਟੀਕ ਉਡਾਣ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਲਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਤਰੱਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਉਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ, ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੰਭਾਲ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ।
*****
ਵੀਐੱਮ/ਏਕੇ
(Release ID: 2234403)
ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 8