સંસ્થાકીય સહયોગને ગાઢ બનાવવા તરફના એક મહત્વપૂર્ણ પગલામાં, ભારતીય રેલવે અને ભારતીય સેનાએ અગ્નિવીરો અને નાગરિક જીવનમાં સંક્રમણ કરી રહેલા સેવારત આર્મી પર્સનલ માટે નિવૃત્તિ પછીની રોજગારીની તકોના વિસ્તરણના ઉદ્દેશ્ય સાથે “ફ્રેમવર્ક ઓફ કોઓપરેશન” રજૂ કર્યું છે.

સેના અને રેલવે મંત્રાલયના વરિષ્ઠ નેતૃત્વ દ્વારા સંચાલિત આ પહેલ લશ્કરી કારકિર્દીમાંથી નાગરિક કારકિર્દીમાં સરળ પરિવર્તન સુનિશ્ચિત કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે. તે રેલવેમાં નોકરીની સંભાવનાઓ વિશે જાગૃતિ પણ વધારશે અને નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓને મદદ કરવા માટે સમર્પિત સપોર્ટ સિસ્ટમ બનાવશે.

આ સહયોગી માળખું વ્યાપક રાષ્ટ્રીય વિકાસના લક્ષ્યોને ટેકો આપવાની સાથે નિવૃત્ત સૈનિકોને અર્થપૂર્ણ બીજી કારકિર્દીના માર્ગો પ્રદાન કરવા માટે સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે.

ભૂતપૂર્વ સૈનિકો માટે રોજગારીની મોટી તકો નિવૃત્ત સશસ્ત્ર દળોના કર્મચારીઓનું કલ્યાણ અને પુનઃસ્થાપન એ ભારતીય રેલવેની નીતિગત માળખાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

ભૂતપૂર્વ સૈનિકો અને ભૂતપૂર્વ અગ્નિવીરો માટે રોજગારીના માર્ગો પ્રદાન કરવા માટે:

• લેવલ-2/ઉપરની પોસ્ટ્સમાં 10% હોરિઝોન્ટલ અનામત અને લેવલ-1 પોસ્ટ્સમાં 20% અનામતની ભૂતપૂર્વ સૈનિકો માટે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• વધુમાં, લેવલ-2/ઉપરની પોસ્ટ્સમાં 5% અનામત અને લેવલ-1 પોસ્ટ્સમાં 10% અનામત ભૂતપૂર્વ અગ્નિવીરો માટે નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે.
• વર્ષ 2024 અને 2025 માં, રેલવેની ખાલી જગ્યાઓની સૂચનાઓમાં ભૂતપૂર્વ સૈનિકો માટે કુલ 14,788 પોસ્ટ્સ અનામત રાખવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
  • લેવલ-1 માં 6,485 પોસ્ટ્સ
  • લેવલ-2/ઉપર માં 8,303 પોસ્ટ્સ

લેવલ-1 (અગાઉનું ગ્રુપ ડી) અને લેવલ-2/ઉપરની પોસ્ટ્સની ભરતી અનુક્રમે રેલવે રિક્રુટમેન્ટ સેન્ટર્સ (RRCs) અને રેલવે રિક્રુટમેન્ટ બોર્ડ્સ (RRBs) દ્વારા સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.

કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત નિમણૂકો દ્વારા તાત્કાલિક જોડાણ ભૂતપૂર્વ સૈનિકોના ઝડપી જોડાણને પ્રોત્સાહન આપવા અને હાલની ખાલી જગ્યાઓ ભરવા માટે, રેલવે મંત્રાલયે નિયમિત ભરતી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી સમગ્ર ભારતીય રેલવેમાં કોન્ટ્રાક્ટ ધોરણે ભૂતપૂર્વ સૈનિકોની ‘પોઈન્ટ્સમેન’ (Pointsmen) તરીકે ભરતી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

5,000 થી વધુ લેવલ-1 પોસ્ટ્સ પર હાલમાં ઝોનલ અને ડિવિઝનલ સ્તરે પ્રક્રિયા કરવામાં આવી રહી છે. અત્યાર સુધીમાં, 9 ડિવિઝનોએ પોઈન્ટ્સમેનની નિમણૂક માટે સંબંધિત આર્મી સંસ્થાઓ સાથે MoUs કર્યા છે.

સહયોગી માળખું આ પોસ્ટ્સ ભરવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે આર્મી રિક્રુટિંગ સંસ્થાઓને રેલવે ડિવિઝનો સાથે સક્રિયપણે જોડાવા માટે પણ આહવાન કરે છે.

રાષ્ટ્ર નિર્માણ માટે સામૂહિક શક્તિનો ઉપયોગ ભારતીય રેલવે અને ભારતીય સેના સેવા દરમિયાન વિકસિત મૂલ્યવાન કૌશલ્યો, શિસ્ત, તકનીકી યોગ્યતા અને નેતૃત્વના ગુણો ધરાવે છે, જે રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે. મોટી સંખ્યામાં સૈનિકો સમૃદ્ધ ઓપરેશનલ અને મેનેજરીયલ અનુભવ, તેમજ મજબૂત શિસ્ત અને રાષ્ટ્રીય ઉત્સાહ સાથે પ્રમાણમાં નાની ઉંમરે નિવૃત્ત થાય છે.

ભારતીય રેલવે અને ભારતીય સેના વચ્ચેનો સહયોગ લોજિસ્ટિક્સ અને કર્મચારીઓની હેરફેર માટે મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ડેડિકેટેડ ફ્રેઈટ કોરિડોર અને ઉધમપુર-શ્રીનગર-બારામુલ્લા રેલ લિંક જેવા વ્યૂહાત્મક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સે સૈનિકો અને સાધનોની ઝડપી તૈનાત ક્ષમતામાં વધારો કર્યો છે. ગતિ શક્તિ વિશ્વવિદ્યાલય સાથેના સમજૂતી કરાર (MoUs) દ્વારા કૌશલ્ય વહેંચણીની પહેલને પણ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

આ માળખું હાલની ભરતી પ્રણાલીમાં ભૂતપૂર્વ સૈનિકો અને ભૂતપૂર્વ અગ્નિવીરોના સંરચિત જોડાણને પ્રોત્સાહન આપે છે અને લાંબા ગાળાના સહયોગને મજબૂત બનાવે છે. આ પહેલ રાષ્ટ્રીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સુરક્ષા સંકલનને મજબૂત કરવાની સાથે સશસ્ત્ર દળોના નિવૃત્ત સૈનિકોના અનુભવ અને શિસ્તનો લાભ લેવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે.

SM/IJ/JD