વિશ્વ સાથે ભારતના આંતર-સંસદીય જોડાણને વિસ્તૃત કરવાના એક મહત્વપૂર્ણ પગલામાં, લોકસભા અધ્યક્ષ શ્રી ઓમ બિરલાએ 60થી વધુ દેશો સાથે સંસદીય મૈત્રી જૂથો (Parliamentary Friendship Groups) ની રચના કરી છે. આ પગલું ભારતીય સંસદ દ્વારા ખંડોમાં વિધાનસભાઓ સાથે સંવાદ અને આદાનપ્રદાનને વધુ ગાઢ બનાવવા અને પરંપરાગત રાજદ્વારીને સતત સંસદીય ક્રિયાપ્રતિક્રિયા સાથે પૂરક બનાવવાના સભાન પ્રયાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

મૈત્રી જૂથો સમગ્ર રાજકીય ક્ષેત્રના સંસદસભ્યોને એકસાથે લાવે છે. શ્રી રવિશંકર પ્રસાદ, ડૉ. એમ. થમ્બીદુરાઈ, શ્રી પી. ચિદમ્બરમ, પ્રો. રામ ગોપાલ યાદવ, શ્રી ટી.આર. બાલુ, ડૉ. કાકોલી ઘોષ દસ્તીદાર, શ્રી ગૌરવ ગોગોઈ, શ્રીમતી કનિમોઝી કરુણાનિધિ, શ્રી મનીષ તિવારી, શ્રી ડેરેક ઓ'બ્રાયન, શ્રી અભિષેક બેનર્જી, શ્રી અસદુદ્દીન ઓવૈસી, શ્રી અખિલેશ યાદવ, શ્રી કે.સી. વેણુગોપાલ, શ્રી રાજીવ પ્રતાપ રૂડી, શ્રીમતી સુપ્રિયા સુલે, શ્રી સંજય સિંહ, શ્રી બૈજયંત પાંડા, ડૉ. શશી થરૂર, ડૉ. નિશિકાંત દુબે, શ્રી અનુરાગ સિંહ ઠાકુર, શ્રી ભર્તુહરિ મહતાબ, શ્રીમતી ડૉ. ડી. પુરંદેશ્વરી, શ્રી સંજય કુમાર ઝા, શ્રીમતી હેમા માલિની, શ્રી બિપ્લબ કુમાર દેબ, ડૉ. સુધાંશુ ત્રિવેદી, શ્રી જગદંબિકા પાલ, ડૉ. સસ્મિત પાત્રા, શ્રીમતી અપરાજિતા સારંગી, શ્રી શ્રીકાંત એકનાથ શિંદે, શ્રી પી.વી. મિથુન રેડ્ડી અને શ્રી પ્રફુલ પટેલ સહિતના વરિષ્ઠ નેતાઓ આ જૂથોનું નેતૃત્વ કરશે.

જે દેશો સાથે સંસદીય મૈત્રી જૂથોની રચના કરવામાં આવી છે તેમાં શ્રીલંકા, જર્મની, ન્યુઝીલેન્ડ, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ, દક્ષિણ આફ્રિકા, ભૂટાન, સાઉદી અરેબિયા, ઇઝરાયેલ, માલદીવ, USA, રશિયા, EU પાર્લામેન્ટ, દક્ષિણ કોરિયા, નેપાળ, યુનાઇટેડ કિંગડમ, ફ્રાન્સ, જાપાન, ઇટાલી, ઓમાન, ઓસ્ટ્રેલિયા, ગ્રીસ, સિંગાપોર, બ્રાઝિલ, વિયેતનામ, મેક્સિકો, ઈરાન અને UAE નો સમાવેશ થાય છે.

આ પહેલ પાછળનો વિચાર કાયદા ઘડનારાઓને વિદેશમાં તેમના સમકક્ષો સાથે સીધી વાત કરવા, કાયદાકીય અનુભવ શેર કરવા અને નિયમિત જોડાણ દ્વારા વિશ્વાસ કેળવવા અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવા અને વધુ પરસ્પર સમજણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓનું આદાનપ્રદાન કરવાની મંજૂરી આપવાનો છે. સંસદીય પ્રક્રિયાની બહાર, આ જૂથો વેપાર, ટેકનોલોજી, સામાજિક નીતિ, સંસ્કૃતિ અને લોકશાહીઓ આજે જે વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરી રહી છે તેના પર વાતચીતની સુવિધા આપે તેવી અપેક્ષા છે.

અધ્યક્ષ શ્રી ઓમ બિરલાએ ભારતની વૈશ્વિક સ્થિતિને મજબૂત કરવામાં સંસદીય રાજદ્વારીની ભૂમિકા પર સતત ભાર મૂક્યો છે. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ, સંસદે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચોમાં વધુ સક્રિય ભૂમિકા ભજવી છે, જે ભારતને માત્ર એક રાજકીય શક્તિ તરીકે જ નહીં પરંતુ એક આત્મવિશ્વાસુ અને પરિપક્વ લોકશાહી તરીકે રજૂ કરે છે જે જોડાવા, સાંભળવા અને સહયોગ કરવા તૈયાર છે.

સંસદ-થી-સંસદ અને લોકો-થી-લોકોના જોડાણને પ્રાધાન્ય આપીને, આ પહેલ વિદેશી જોડાણ માટે વધુ સહભાગી અભિગમનો સંકેત આપે છે. મૈત્રી જૂથો સંવાદો, અભ્યાસ મુલાકાતો અને સંયુક્ત ચર્ચાઓ દ્વારા સંરચિત વિનિમયને સક્ષમ બનાવશે, જે લોકશાહી મૂલ્યોમાં રહેલા લાંબા ગાળાના સહયોગને ટકાવી રાખવામાં મદદ કરશે. આમ કરીને, ભારતીય સંસદ રાષ્ટ્રો વચ્ચેના સેતુ તરીકે અને વિશ્વની સૌથી મોટી લોકશાહીના જીવંત પ્રતિબિંબ તરીકે તેની ભૂમિકાને મજબૂત બનાવે છે.

એ યાદ રાખવું અગત્યનું છે કે ઓપરેશન સિંદૂર પછી, ભારતના પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ભારતનો દૃષ્ટિકોણ રજૂ કરવા માટે વિવિધ દેશોમાં બહુ-પક્ષીય પ્રતિનિધિમંડળ મોકલવાની પહેલ કરી હતી. વૈશ્વિક મંચ પર ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે વિવિધ રાજકીય પક્ષો અને વિચારધારાઓના નેતાઓને એકસાથે લાવીને, આ પહેલ પક્ષપાતી સીમાઓથી ઉપર ઉઠી હતી અને એક શક્તિશાળી સંદેશને રેખાંકિત કર્યો હતો: જ્યારે રાષ્ટ્રની સુરક્ષા અને હિતોની વાત આવે છે, ત્યારે ભારત એકજૂથ છે. આ પગલાએ સંવાદ, સર્વસમાવેશકતા અને સામૂહિક જવાબદારીમાં વિશ્વાસ દર્શાવ્યો હતો - જે ભારતની લોકશાહીની મુખ્ય શક્તિઓ છે. તેણે દર્શાવ્યું કે રાષ્ટ્રીય હિતની બાબતોમાં ભારત એક અવાજે બોલે છે. 60થી વધુ દેશો સાથે મૈત્રી જૂથો બનાવવાનો લોકસભા અધ્યક્ષનો નિર્ણય આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

જ્યારે પ્રથમ તબક્કામાં 60થી વધુ દેશો સાથે મૈત્રી જૂથોની રચના કરવામાં આવી છે, ત્યારે નજીકના ભવિષ્યમાં બીજા ઘણા દેશો સાથે આ જૂથો બનાવવાની કોશિશ કરવામાં આવી રહી છે.

SM/BS/GP/JD