ઇન્ડિયા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026 માં ભારત મંડપમ ખાતે સમિટના ઉચ્ચ સ્તરીય ઉદઘાટન સમારોહમાં વિશ્વના નેતાઓ અને બિગ ટેક CEOs ની વૈશ્વિક બેઠક યોજાઈ હતી. આ સમારોહનું ઉદ્ઘાટન પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કર્યું હતું. સમારોહમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ભવિષ્યને આકાર આપવામાં જવાબદાર નવીનતા, વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ પર ચાલી રહેલી સમિટના ધ્યાન માટે પાયો નાખ્યો હતો.

કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે ભારતની AI વ્યૂહરચના લોકશાહીકરણ, સ્કેલ અને સાર્વભૌમત્વમાં મૂળ ધરાવતી હોવાનું જણાવ્યું હતું. તેમણે AI સ્ટેકના પાંચ સ્તરો - એપ્લિકેશન્સ, મોડલ્સ, કોમ્પ્યુટ, ટેલેન્ટ અને ઊર્જામાં ભારતના વ્યાપક અભિગમની રૂપરેખા આપી હતી, અને આરોગ્ય સંભાળ, કૃષિ, શિક્ષણ અને જાહેર સેવાઓમાં તેમની વાસ્તવિક દુનિયામાં તૈનાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

ટાટા સન્સના ચેરમેન એન. ચંદ્રશેખરને AI ને આગામી પાયાના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તરીકે વર્ણવ્યું હતું - "ઇન્ટેલિજન્સનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર", જે વરાળ એન્જિન, વીજળી અને ઈન્ટરનેટની તુલનામાં પરિવર્તનકારી ક્ષમતા ધરાવે છે. તેમણે ભારતની ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સિદ્ધિઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો અને AI ને ચિપ્સ અને સિસ્ટમ્સથી લઈને ઊર્જા અને એપ્લિકેશન્સ સુધીના સંપૂર્ણ સ્ટેક પર નિર્મિત વ્યૂહાત્મક રાષ્ટ્રીય ક્ષમતા તરીકે સ્થાન આપ્યું. ઉદ્યોગ માટેની અપાર તકો પર ભાર મૂકતા તેમણે કહ્યું, “AI એ આગામી મોટું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે. તે ઇન્ટેલિજન્સનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે. અમારું મિશન આ દેશના દરેક વ્યક્તિ અને દરેક નાગરિક માટે AI કાર્ય કરે તેવું બનાવવાનું હોવું જોઈએ. આપણે દેશના અને વાસ્તવમાં પૃથ્વી પરના છેવાડાના વ્યક્તિના હાથમાં AI સાધનો મૂકવા જોઈએ. આપણે એક નિર્ણાયક ક્ષણે ઉભા છીએ, તે વિપુલ ઇન્ટેલિજન્સનો યુગ છે, જ્યાં દુર્લભ સંસાધનો વિશ્વાસ, નેતૃત્વ અને માનવ ક્ષમતા છે.”

એન્થ્રોપિકના CEO ડારિયો એમોડેઈએ 2023 માં બ્લેચલી પાર્ક ખાતે પ્રથમ વૈશ્વિક AI સેફ્ટી સમિટ પછી AI પ્રગતિની અસાધારણ ગતિ પર પ્રતિબિંબ પાડ્યું હતું, અને છેલ્લા અઢી વર્ષની પ્રગતિને "ચકિત કરનારી" ગણાવી હતી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે AI લગભગ એક દાયકાથી એક્સ્પોનેન્શિયલ પર આગળ વધી રહ્યું છે અને તે ઝડપથી એવા બિંદુએ પહોંચી રહ્યું છે જ્યાં સિસ્ટમ્સ મોટાભાગના ક્ષેત્રોમાં માનવ જ્ઞાનાત્મક ક્ષમતાઓને વટાવી શકે છે. “AI છેલ્લા 10 વર્ષથી એક્સ્પોનેન્શિયલ ટ્રેન્ડ પર છે, અને હવે આપણે તે વળાંક પર ઘણા આગળ વધી ગયા છીએ. આપણે વધુને વધુ તેની નજીક છીએ જેને મેં 'ડેટા સેન્ટરમાં પ્રતિભાઓનો દેશ' કહ્યો છે, જે મોટાભાગની વસ્તુઓમાં મોટાભાગના મનુષ્યો કરતાં વધુ સક્ષમ AI એજન્ટોનો સમૂહ છે, જે અતિમાનવીય ગતિએ સંકલન કરે છે. ક્ષમતાનું તે સ્તર રોગોનો ઈલાજ કરવા, અબજો લોકોને ગરીબીમાંથી બહાર લાવવા અને વધુ સારી દુનિયા બનાવવા માટે અસાધારણ તકો લાવે છે, પરંતુ તે ગંભીર જોખમો પણ લાવે છે. કારણ કે આ બધું ખૂબ જ ઝડપથી થઈ રહ્યું છે, આપણે કંપનીઓ અને સરકારોએ સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ, જેથી વિક્ષેપોનું સંચાલન કરી શકાય અને સમૃદ્ધિ સુમેળભર્યા અને જવાબદારીપૂર્વક વહેંચાય તે સુનિશ્ચિત કરી શકાય,” તેમણે જણાવ્યું હતું.

પોતાના સંબોધનમાં, ગુગલના સીઈઓ સુંદર પિચાઈએ AI ને "જીવનકાળનો સૌથી મોટો પ્લેટફોર્મ પરિવર્તન" ગણાવ્યો, વૈજ્ઞાનિક શોધને વેગ આપવાની તેની ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડતા, તેમણે કહ્યું કે "AI એ જીવનકાળનો સૌથી મોટો પ્લેટફોર્મ પરિવર્તન છે. આપણે અતિ પ્રગતિ અને નવી શોધોના શિખર પર છીએ જે ઉભરતા અર્થતંત્રોને વારસાના અંતરને દૂર કરવામાં મદદ કરી શકે છે. પરંતુ તે પરિણામ ન તો ગેરંટીકૃત છે કે ન તો સ્વચાલિત. દરેક માટે ખરેખર મદદરૂપ AI બનાવવા માટે, આપણે હિંમતભેર તેનો પીછો કરવો જોઈએ, જવાબદારીપૂર્વક તેનો સંપર્ક કરવો જોઈએ અને આ નિર્ણાયક ક્ષણમાંથી સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ. આપણે ડિજિટલ વિભાજનને AI વિભાજન બનવાની મંજૂરી આપી શકતા નથી."

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સેક્રેટરી-જનરલ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે ગ્લોબલ સાઉથમાં પ્રથમ AI સમિટની યજમાની કરવા બદલ ભારતના નેતૃત્વને આવકાર્યું હતું અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનું ભવિષ્ય દેશોના નાના જૂથ અથવા ખાનગી હિતો દ્વારા નક્કી થવું જોઈએ નહીં. તેમણે યુએન જનરલ એસેમ્બલી દ્વારા લેવામાં આવેલા બે મોટા પગલાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો: 40 વૈશ્વિક નિષ્ણાતો ધરાવતી AI પર એક સ્વતંત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય વૈજ્ઞાનિક પેનલની રચના, અને સમાવિષ્ટ, બહુ-હિતધારક ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે AI ગવર્નન્સ પર વૈશ્વિક સંવાદની શરૂઆત. માનવીય એજન્સીને જાળવી રાખતા સુરક્ષા માળખાની માંગ કરતા તેમણે કહ્યું, “AI નું ભવિષ્ય મુઠ્ઠીભર દેશો દ્વારા નક્કી કરી શકાય નહીં અથવા થોડા અબજોપતિઓની ઇચ્છા પર છોડી શકાય નહીં. આપણને માનવ એજન્સી, માનવ દેખરેખ અને માનવ જવાબદારીને સાચવતી રેલિંગની જરૂર છે. AI દરેક માટે સુલભ હોવું જોઈએ. તેથી જ હું વિકાસશીલ દેશોમાં મૂળભૂત ક્ષમતા બનાવવા માટે AI પર વૈશ્વિક ભંડોળની હાકલ કરી રહ્યો છું. વાસ્તવિક અસરનો અર્થ એવી ટેકનોલોજી છે જે જીવન સુધારે છે અને ગ્રહનું રક્ષણ કરે છે, તેથી ચાલો દરેક માટે AI બનાવીએ, ડિફોલ્ટ સેટિંગ તરીકે ગૌરવ સાથે."

મુખ્ય સંબોધન આપતા, ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને વેગ પકડતી ટેકનોલોજીકલ હરીફાઈના યુગમાં સાર્વભૌમ, સ્વતંત્ર અને સહયોગી AI વિકાસના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. ભારતની ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્રાંતિ અને વર્તમાન AI પરિવર્તન વચ્ચે સમાનતા દર્શાવતા, તેમણે AI ને જીઓપોલિટિક્સ, આર્થિક શક્તિ અને વૈશ્વિક સંતુલનને આકાર આપતા વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્ર તરીકે વર્ણવ્યું. તેમણે ભારત અને યુરોપ દ્વારા અપનાવવામાં આવેલા પૂરક માર્ગો પર પ્રકાશ પાડતા કહ્યું, “સૌથી સ્માર્ટ AI એ સૌથી મોંઘું નથી. તે શ્રેષ્ઠ લોકો દ્વારા અને યોગ્ય હેતુ માટે બનાવવામાં આવેલું છે. AI નું ભવિષ્ય એવા લોકો દ્વારા બનાવવામાં આવશે જેઓ નવીનતા અને જવાબદારી, ટેકનોલોજી અને માનવતાને જોડે છે. કોઈ પણ દેશ માત્ર એક બજાર તરીકે સેવા આપવા માટે બંધાયેલો નથી જ્યાં વિદેશી કંપનીઓ મોડલ્સ વેચે અને નાગરિકોનો ડેટા ડાઉનલોડ કરે. નવીનતા, સ્વતંત્રતા અને વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા માટેનો એક માર્ગ છે, અને ભારત અને ફ્રાન્સ સાથે મળીને આ ભવિષ્યને આકાર આપવામાં મદદ કરશે.”

સમિટના ઉદ્ઘાટન સત્રમાં વૈશ્વિક રાજકીય નેતાઓ, બહુપક્ષીય સંસ્થાઓ અને ટેકનોલોજી અગ્રણીઓની સહભાગિતાએ સતત જોડાયેલી અને ઝડપથી વિકસતી દુનિયામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના માર્ગને આકાર આપવા માટે એક નિર્ણાયક પ્લેટફોર્મ તરીકે સમિટના કદને રેખાંકિત કર્યું.

SM/BS/GP/JD