ਅੱਜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2025-26 ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੀਪੀਆਈ ਲੜੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ-ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਮੁੱਖ ਮਹਿੰਗਾਈ ਘਟ ਕੇ 1.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਈ। ਦਰਮਿਆਨੀ ਖੁਦਰਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਈਂਧਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਰੁਝਾਨ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (ਸੀਪੀਆਈ) ਬਾਸਕੇਟ ਦਾ 52.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ (ਈਐੱਮਡੀਈ) ਵਿੱਚੋਂ, ਭਾਰਤ 2025 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਕਾਂ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਐੱਚ-1 ਵਿੱਤ ਵਰ੍ਹੇ 2026 ਵਿੱਚ 8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਜਾਂ, ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਵਰੇਨ ਰੇਟਿੰਗ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਲੋਬਲ ਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਐੱਸਐਂਡਪੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। 2008 ਅਤੇ 2014 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਦੋਹਰੇ ਅੰਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਧਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੀਪੀਆਈ ਵਾਧਾ ਔਸਤਨ 5.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ 2-6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ, ਡੂੰਘੇ ਘਰੇਲੂ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗਲੋਬਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ

ਵਿਸ਼ਵ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਅਗਾਂਹਵਧੂ, ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਜਮ ਦਿਖਾਈਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੁੱਖ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਸਾਲ 2022 ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ 8.7 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2025 ਵਿਚ 4.2 ਫੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। 

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਆਮ ਵਾਂਗ ਰਹੀ। ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਧਮ ਕੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ, ਨਿਰੰਤਰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਸਤੂ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।

ਮੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਘਟਦੀ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਗਿਰਾਵਟ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਈਐੱਮਡੀਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਈਐੱਮਡੀਈ ਔਸਤ 4.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਭਿੰਨਤਾ ਰਹੀ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ, 2025 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ 5.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ। ਰੂਸ ਵਿੱਚ, ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਡੀਪੀ ਵਾਧਾ ਘੱਟ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੁੱਖ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਮੱਧਮ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਚੀਨ ਨੇ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਮਜ਼ੋਰ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਨਿਰਯਾਤ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਈਐੱਮਡੀਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟੀ, ਲਗਭਗ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ 2025-26 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ (ਛੇ ਮਹੀਨੀਆਂ) ਵਿੱਚ 8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ

ਸੀਪੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੀ ਗਈ ਔਸਤ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 2022-23 ਵਿੱਚ 6.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟ ਕੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ 1.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਈ। ਮੁੱਖ ਮਹਿੰਗਾਈ 2025-26 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟੀ, ਜੋ ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਵਿੱਚ 3.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ 1.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਔਸਤਨ 1.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਹੋਰ ਘਟ ਕੇ 0.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਪੀਆਈ (2012=100) ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਨੁਕੂਲ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਭੋਜਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਉਪਲਬਧਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਮੁੱਖ ਮਹਿੰਗਾਈ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਈਂਧਣ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਬਣੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ 3.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ 4.62 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਔਸਤ ਕੋਰ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਧਾਤਾਂ ਵਧਦੀ ਗਲੋਬਲ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੁਰੱਖਿਅਤ-ਨਿਵਾਸ ਮੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੋਰ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਖੁਰਾਕ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੇ ਚਾਲਕ

ਖੁਰਾਕੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਲਗਾਤਾਰ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਜੂਨ 2025 ਤੋਂ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ (ਡੀਫਲੈਸ਼ਨਰੀ ਟੈਰੀਟੇਰੀ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਇਹ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਕਾਰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰਹੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਫੈਸਲਿਆਂ, ਰਣਨੀਤਿਕ ਬਫਰ ਸਟਾਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਅਤੇ ਟੀਚਾਬੱਧ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੇ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਚੂਨ(ਖੁਦਰਾ) ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਮੱਧਮ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭੋਜਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਡੇ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਘਟੀਆਂ ਪਰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਲਗਭਗ 2.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹੀ।

ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਆਲੂ, ਪਿਆਜ਼, ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਲਸਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।

ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲਾਂ 'ਤੇ ਮੂਲ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਗਸਤ 2025 ਤੋਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਸਥਿਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੇ ਕਾਰਕ

ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਫੂਟਵੀਅਰ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਸਥਿਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਘੱਟ ਇਨਪੁਟ ਲਾਗਤਾਂ, ਸਪਲਾਈ ਦੀਆਂ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹੀ ਪਰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਰਾਏ, ਈਂਧਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵਰਗੇ ਉਪ-ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੂਨ 2025 ਤੋਂ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਘੱਟ ਹੋਣ (ਡਿਸਇਨਫਲੈਸ਼ਨਰੀ) ਦਾ ਰੂਝਾਣ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।

ਮਹਿੰਗਾਈ: ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਤੀ

ਜਦੋਂ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਬੈਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣੀ ਰਹੀ, ਖੇਤਰੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਪੈਟਰਨ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਖਪਤ ਵਾਲੀ ਟੋਕਰੀ (ਕੰਨਸਪਸ਼ਨ ਬਾਸਕੇਟ) ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਅ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ (2023 ਅਤੇ 2024) ਦੇ ਉਲਟ, ਪੇਂਡੂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੋਰ ਘੱਟ ਹੋਇਆ।

ਆਉਟਲੁੱਕ

ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2027 ਲਈ, ਆਰਬੀਆਈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਮਿਆਨੀ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਐੱਮਪੀਸੀ ਦੇ 2 ਤੋਂ 6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ (ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2026 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਟੀਚੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿਕਾਸ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨੀਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਦਰਾ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਵਧਦੀਆਂ ਬੇਸ ਮੈਟਲ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨੀਤੀ ਰੁਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

************

ਪੀਸੀ/ਐੱਸਕੇਐੱਸ/ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ