আজি সংসদত ২০২৫-২৬ বৰ্ষৰ অৰ্থনৈতিক জৰীপ উপস্থাপন কৰি কেন্দ্ৰীয় বিত্ত আৰু কৰ্পৰেট পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰীমতী নিৰ্মলা সীতাৰমনে কয় যে সম্প্ৰদায়ৰ সংযোগ, ফলপ্ৰসূ মূল্যায়ন, অধিক জবাবদিহিতা আৰু শিক্ষা আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত অধিক শক্তিশালী সংহতিৰ জৰিয়তে উন্নত গুণগত মান আৰু প্ৰৱেশৰ বাবে বিদ্যালয় আৰু উচ্চ শিক্ষাৰ অগ্ৰগতি হৈছে।

জৰীপ অনুসৰি শিক্ষা খণ্ডৰ সাফল্যৰ ভিতৰত আছে সাক্ষৰতাৰ হাৰ বৃদ্ধি, বিদ্যালয় আৰু উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানত নামভৰ্তি বৃদ্ধি, বৃত্তিমূলক শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা। শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন, ২০০৯, আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা নীতি ২০২০ (এনইপি)-এ সাৰ্বজনীনভাৱে গুণগত শিক্ষাৰ সুবিধা সম্প্ৰসাৰণ, সমতা প্ৰসাৰিত কৰি, আৰু পাঠদান-শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত উদ্ভাৱনক উৎসাহিত কৰি ভাৰতৰ শৈক্ষিক পৰিৱেশ গঢ় দিয়াত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছে।

আন্তঃগাঁথনি আৰু শিক্ষকৰ সামৰ্থ্য শক্তিশালী কৰি বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতে যথেষ্ট অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে। নিউট্ৰিচন পাৱাৰ বিল্ডিং আৰু সমগ্ৰ শিক্ষা অভিযানৰ দৰে আঁচনিসমূহে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশ আৰু সমতাক প্ৰসাৰিত কৰিছে। প্ৰাথমিক পৰ্যায়ত (প্ৰথম শ্ৰেণীৰ পৰা পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ) মুঠ নামভৰ্তি অনুপাত (জিইআৰ) ৯০.৯, উচ্চ প্ৰাথমিক পৰ্যায়ত (পঞ্চম শ্ৰেণীৰ পৰা সপ্তম শ্ৰেণীলৈ) ৯০.৩, মাধ্যমিক পৰ্যায়ত (নৱম আৰু দশম শ্ৰেণী) ৭৮.৭ আৰু উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়ত (দশম আৰু দ্বাদশ শ্ৰেণী) ৫৮.৪।

স্কুলীয়া শিক্ষাৰ অগ্ৰগতি

বিদ্যালয় শিক্ষাই মানৱ পুঁজিৰ ভেটি গঠন কৰে আৰু বিকশিত ভাৰত@২০৪৭ৰ দিশত ৰাষ্ট্ৰখনৰ বৃদ্ধিৰ পথ গঢ় দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত ই কেন্দ্ৰীয়। দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা এছিয়ান অৰ্থনীতিৰ অভিজ্ঞতাই স্পষ্টভাৱে প্ৰমাণ কৰে যে শিক্ষা, দক্ষতা বিকাশ আৰু প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বিনিয়োগে উৎপাদনশীলতা যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, উদ্ভাৱনক লাভান্বিত কৰিব পাৰে আৰু অৰ্থনৈতিক পৰিৱৰ্তন ত্বৰান্বিত কৰিব পাৰে।

নিজৰ বিশাল মানৱ সম্পদৰ ভিত্তিক সম্পূৰ্ণৰূপে উচ্চমানৰ মানৱ মূলধনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ ভাৰতে ৩-১৮ বছৰ বয়সৰ বাবে এনইপিৰ ৫+৩+৩+৪ স্কুলীয়া গাঁথনিৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত স্কুলীয়া শিক্ষাৰ প্ৰত্যাশিত বছৰ (ই ৱাই এছ) ১৫ বছৰলৈ বৃদ্ধি কৰিব লাগিব। ইয়াৰ বাবে প্ৰাথমিক শিশু শিক্ষা, মৌলিক সাক্ষৰতা আৰু সংখ্যা (এফএলএন), সাৰ্বজনীন মাধ্যমিক বিদ্যালয়, আৰু বৃত্তিমূলক আৰু ডিজিটেল দক্ষতাৰ নিৰৱচ্ছিন্ন সংহতি সামৰি লোৱা এক সামগ্ৰিক, জীৱনচক্ৰৰ পদ্ধতিৰ প্ৰয়োজন।

এনইপিৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ চৰকাৰে বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ আঁচনি যেনে সৰ্বশিক্ষা অভিযান, উল্লাস, পিএম-শ্ৰী(পিএম-স্কুলছ ফৰ ৰাইজিং ইণ্ডিয়া), পিএম পোষণ (পিএম পোষণ শক্তি নিৰ্মাণ) আৰু পদক্ষেপ, যেনে পৰখ, বিদ্যা প্ৰৱেশ, দিক্ষা (জ্ঞান ভাগ-বতৰাৰ বাবে ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি), নিপুন ভাৰত আৰু মিছন আদি উদ্যোগ আৰম্ভ কৰে অটল টিংকাৰিং লেব। বিদ্যালয় শিক্ষাত নীতিয়ে প্ৰাথমিক শিশুৰ যত্ন আৰু শিক্ষা (ইচিচিই), এফএলএন, ড্ৰপআউট হ্ৰাস কৰা, সাৰ্বজনীন প্ৰৱেশ নিশ্চিত কৰা, পাঠ্যক্ৰম আৰু শিক্ষাবিজ্ঞানৰ নতুন ৰূপ দিয়া, শিক্ষকৰ ক্ষমতা শক্তিশালী কৰা, সমতা বৃদ্ধি কৰা, আৰু গুণগত মান উন্নত কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

বিদ্যালয়ৰ আন্তঃগাঁথনি

ভাৰতে বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ বিদ্যালয় ব্যৱস্থা পৰিচালনা কৰে, ১৪.৭১ লাখ বিদ্যালয়ত ২৪.৬৯ কোটি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক সেৱা আগবঢ়ায়, ১.০১ কোটিতকৈ অধিক শিক্ষকৰ সহায়ত (ইউডাইচ+ ২০২৪-২৫)। ২০৩০ চনৰ ভিতৰত প্ৰাক-প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ পৰা মাধ্যমিক শিক্ষালৈকে ১০০ শতাংশ মুঠ নামভৰ্তি অনুপাত (জিইআৰ) লাভ কৰাৰ এনইপিৰ লক্ষ্যৰ সৈতে সংগতি ৰাখি সকলো বিদ্যালয় পৰ্যায়তে অবিৰত অগ্ৰগতি দেখা গৈছে।

এনইপিৰ শৈক্ষিক গাঁথনি অনুসৰি জিইআৰ নম্বৰ প্ৰস্তুতি পৰ্যায়ত (তৃতীয় শ্ৰেণীৰ পৰা পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ), মধ্যম পৰ্যায়ত (ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ পৰা অষ্টম শ্ৰেণীলৈ) ৯০.৩, আৰু মাধ্যমিক পৰ্যায়ত (নৱম শ্ৰেণীৰ পৰা দ্বাদশ শ্ৰেণীলৈ) ৬৮.৫। ভাৰত চৰকাৰৰ বিভিন্ন আঁচনিয়ে জিইআৰ উন্নত কৰাত সহায়ক হৈছে ৷ ইয়াৰ ভিতৰত আছে ৩৩ খন ৰাজ্য / কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত ১৩,০৭৬খন পিএম শ্ৰী বিদ্যালয় স্থাপন, ২,৯৯,৫৪৪ খন বিদ্যালয়ত অংগনবাড়ী কেন্দ্ৰৰ সহ-স্থান স্থাপন কৰি উচ্চমানৰ শিক্ষাৰ সাৰ্বজনীন সুবিধাৰ বাবে এক ঐক্যবদ্ধ আৰু শক্তিশালী প্ৰাথমিক শিশু যত্ন আৰু শিক্ষা (ইচিচিই) ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা। জাদুই পিতাৰা, ই জাদুই পিতাৰা, কিতাব এক পঢ়ে অনেক আৰু ভাৰতীয় ভাষা পুস্তক আঁচনিৰ দৰে আঁচনিসমূহে শিশুসকলৰ বাবে স্থানীয় ভাষাত পাঠদান সামগ্ৰী উপলব্ধ কৰি তুলিছে

ভাৰতে আন্তঃগাঁথনি আৰু শিক্ষকৰ সামৰ্থ্য শক্তিশালী কৰি বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য লাভ কৰিছে, পোষণ শক্তি নিৰ্মাণ আৰু সমগ্ৰ শিক্ষা অভিযানৰ দৰে আঁচনিয়ে প্ৰৱেশ আৰু সমতাক প্ৰসাৰিত কৰিছে। আন্তঃগাঁথনি, শক্তিশালী ডায়েট (ডিষ্ট্ৰিক্ট ইনষ্টিটিউট অৱ এডুকেচন এণ্ড ট্ৰেইনিং), আৰু এছচিইআৰটি (ষ্টেট কাউন্সিল অৱ এডুকেচনেল ৰিচাৰ্চ এণ্ড ট্ৰেইনিং)ৰ জৰিয়তে শিক্ষকৰ দক্ষতা উন্নত কৰা, আৰু অভিভাৱক আৰু সম্প্ৰদায়সমূহক শাসন ব্যৱস্থাত জড়িত কৰাটোৱে এক অন্তৰ্ভুক্ত, শিক্ষাৰ্থী কেন্দ্ৰীভূত পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। এই কৌশলসমূহক এন ই পিৰ সৈতে সংগতি ৰাখি পাঠ্যক্ৰম আৰু মূল্যায়ন সংস্কাৰৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি পি এম ই-বিদ্যাৰ দৰে ডিজিটেল প্লেটফৰ্মৰ ব্যৱহাৰে দূৰৱৰ্তী অঞ্চলতো উচ্চমানৰ, সমতাপূৰ্ণ শিক্ষা প্ৰদান কৰিব পাৰে।

শিক্ষণ ফলাফলৰ উন্নতি

২০০১ চনৰ পৰা নেশ্যনেল কাউন্সিল অৱ এডুকেচনেল ৰিচাৰ্চ এণ্ড ট্ৰেইনিং (এনচিইআৰটি)ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ৰাষ্ট্ৰীয় কৃতিত্ব জৰীপে (এনএএছ) বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ মূল্যৱান তথ্য প্ৰদান কৰিছে। ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি আৰু দক্ষতাভিত্তিক শিক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি পাৰাখ (সামগ্ৰিক উন্নয়নৰ বাবে জ্ঞানৰ কৰ্মক্ষমতা মূল্যায়ন, পৰ্যালোচনা, আৰু বিশ্লেষণ) ৰাষ্ট্ৰীয় সৰ্বেক্ষা ২০২৪ আৰম্ভ কৰা হয়। পৰখ ২০২৪ৰ তথ্যই জনাইছে যে তৃতীয় শ্ৰেণীৰ ফলাফলত ক’ভিডৰ পিছত আশাব্যঞ্জক উত্থান লাভ কৰা দেখা গৈছে। এনএএছ ২০২১ আৰু ২০১৭ চনৰ তুলনাত তৃতীয় শ্ৰেণীৰ দক্ষতাৰ স্তৰ যথেষ্ট উত্থান ঘটিছে, ৬৫ শতাংশ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী গণিতত দক্ষ (২০২১ চনত ৪২ শতাংশৰ তুলনাত বৃদ্ধি) আৰু ৫৭ শতাংশ ভাষাত (৩৯ শতাংশৰ পৰা বৃদ্ধি)।

স্কুলৰ পৰা দক্ষতালৈ যোৱা পথ

মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহত গাঁথনিগত দক্ষতা পথসমূহ সন্নিৱিষ্ট কৰিলে শিক্ষাক অধিক প্ৰাসংগিক কৰি তুলিব পাৰি, নিয়োগযোগ্য দক্ষতাৰ সৈতে আগতীয়াকৈ পৰিচিত হ’ব পাৰে, আৰু বিদ্যালয়সমূহক আজীৱন শিক্ষণৰ কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। পিএলএফএছ ২০২৩-২৪ত প্ৰশিক্ষণৰ সীমিত কভাৰেজৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে, ১৪-১৮ বছৰীয়া শিশুৰ মাত্ৰ ০.৯৭ শতাংশই প্ৰতিষ্ঠানিক দক্ষতা লাভ কৰাৰ বিপৰীতে প্ৰায় ৯২ শতাংশই কোনো দক্ষতা লাভ কৰা নাই। ভাৰতৰ জনগাঁথনিগত লভ্যাংশৰ লাভ উঠাবলৈ এই ব্যৱধান দূৰ কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। বিদ্যালয়ত দক্ষতা শিক্ষাই যুৱক-যুৱতীসকলক বজাৰৰ লগত সংগতি ৰাখি দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰিব, বিশেষকৈ সেৱা খণ্ডত, যিয়ে আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰশিক্ষিত যুৱক-যুৱতীসকলৰ আধাতকৈ অধিক শোষণ কৰে, একে সময়তে শিক্ষাক অৰ্থনৈতিক সুযোগৰ সৈতে সংযোগ কৰি ড্ৰপআউট হ্ৰাস কৰিব।

উচ্চ শিক্ষা

উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানৰ সংখ্যা ২০১৪-১৫ চনত ৫১,৫৩৪ খনৰ পৰা ২০২৫ চনৰ জুন মাহলৈকে ৭০,০১৮ লৈ বৃদ্ধি পাইছে।এই বৃদ্ধিৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি হৈছে। ২০১৪-১৫ চনৰ পৰা ২০২৪-২৫ চনৰ ভিতৰত প্ৰিমিয়াৰ উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানৰ সংখ্যা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। জাঞ্জিবাৰ আৰু আবুধাবিত দুখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইআইটি কেম্পাছ স্থাপনৰ সমান্তৰালভাৱে এতিয়া ই ২৩টা আই আই টি, ২১টা আই আই এম, আৰু ২০টা এইমছত থিয় দিছে।

উচ্চ শিক্ষাৰ সৰ্বভাৰতীয় জৰীপ (এআইএছএইচই), ২০২২-২৩ (অস্থায়ী)ত ২০২১-২২ চনত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নামভৰ্তি ৪.৩৩ কোটিৰ পৰা ২০২২-২৩ চনত ৪.৪৬ কোটিলৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে।

এনইপিৰ অধীনত উচ্চ শিক্ষা ব্যৱস্থাত কেইবাটাও সংস্কাৰ সাধন কৰা হৈছে। শৈক্ষিক আৰু দক্ষতাভিত্তিক শিক্ষণৰ মিশ্ৰণৰ লক্ষ্যৰে ৰাষ্ট্ৰীয় ঋণ কাঠামো (এনচিআৰএফ) ১৭০খন বিশ্ববিদ্যালয়ে গ্ৰহণ কৰিছে। একাডেমিক বেংক অৱ ক্ৰেডিটে ২,৬৬০টা উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান সামৰি লৈছে, য’ত ক্ৰেডিট থকা ২.২ কোটি আপআৰ আইডিকে ধৰি ৪.৬ কোটিৰো অধিক আইডি জাৰি কৰা হৈছে।

২০৩৫ চনৰ ভিতৰত ৫০ শতাংশ জিইআৰৰ এনইপিৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ ১৫৩খন বিশ্ববিদ্যালয়ে নমনীয় প্ৰৱেশ-প্ৰস্থান পথ আৰু দ্বিবাৰ্ষিক নামভৰ্তি প্ৰৱৰ্তন কৰিছে।

এনইপিৰ সৈতে মিলাই শক্তিশালী অনুসন্ধান আৰু বিকাশ ক্ষমতা গঢ়ি তোলাৰ বাবে অনুসন্ধান ৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা ন্যাসে দেশজুৰি বিশ্ববিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মাজত গৱেষণা-চালিত সংস্কৃতিক লালন-পালন কৰিবলৈ স্থাপন কৰা হৈছে।

কাৰিকৰী শিক্ষাৰ মান উন্নত কৰাৰ বাবে ১৭৫খন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় আৰু ১০০খন পলিটেকনিককে ধৰি ২৭৫খন কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে শেহতীয়াকৈ বহুবিষয়ক শিক্ষা আৰু কাৰিকৰী শিক্ষাৰ গৱেষণা উন্নয়ন (এমইআৰআইটিই) আঁচনিৰ অনুমোদন জনোৱা হৈছে।

এছটিইএম শিক্ষাত উদ্যোগ-শৈক্ষিকতাৰ সংহতি

এনইপিৰ লক্ষ্য হৈছে সাধাৰণ শিক্ষাৰ সৈতে বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণক একত্ৰিত কৰা আৰু উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত উদ্যোগ আৰু শিক্ষাবিদসকলৰ মাজত সহযোগিতাক উৎসাহিত কৰা। উচ্চ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত উদ্যোগ-শৈক্ষিকতাৰ সংযোগে পৰম্পৰাগতভাৱে গৱেষণা সহযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে, যেনে যৌথ গৱেষণা, পৰামৰ্শ, আৰু প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰ। তেনে এটা পদক্ষেপ হ’ল ইউজিচি আৰু এআইচিটিইয়ে উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানসমূহত ‘প্ৰফেচাৰ অৱ প্ৰেকটিছ’ (পিঅ’পি) শ্ৰেণীৰ প্ৰৱৰ্তন। পিঅ’পি ধাৰণাটোৱে উদ্যোগৰ পেছাদাৰীসকলক বাস্তৱ জগতৰ অনুশীলন আৰু অভিজ্ঞতাসমূহ শ্ৰেণীকোঠালৈ আনিবলৈ অনুমতি দিয়ে আৰু উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানসমূহত অনুষদৰ সম্পদসমূহো বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ পৰিপূৰক হিচাপে এআইচিটিই-ইণ্ডাষ্ট্ৰী ফেল’শ্বিপ প্ৰগ্ৰেমৰ লক্ষ্য হৈছে সক্ৰিয় অধ্যাপকসকলৰ নিয়োগৰ জৰিয়তে একাডেমী আৰু উদ্যোগৰ মাজৰ ব্যৱধান দূৰ কৰা।

উচ্চ শিক্ষাৰ আন্তৰ্জাতিককৰণ

এনইপিৰ লক্ষ্য হৈছে ভাৰতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থাক আত্মনিৰ্ভৰ আৰু বিশ্বৰ মানদণ্ড আৰু নীতি-নিয়মৰ সৈতে তুলনা কৰিব পৰাকৈ উচ্চ শিক্ষাৰ ‘আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ’, যাতে ই বিদেশৰ পৰা অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে আৰু বাহিৰলৈ যোৱা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ প্ৰব্ৰজন হ্ৰাস কৰিব পাৰে।

ইউজিচিয়ে ভাৰতীয় আৰু বিদেশী উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানৰ মাজত শৈক্ষিক সহযোগিতাৰ নিয়মাৱলী, ২০২২ জাৰি কৰে, যাৰ ফলত ভাৰতীয় উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানসমূহে বিখ্যাত বিদেশী বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ সৈতে যমজ, যৌথ, আৰু দ্বৈত ডিগ্ৰী কাৰ্যসূচী আগবঢ়াব পাৰে। তদুপৰি উচ্চ শিক্ষাত ১০০ শতাংশ প্ৰত্যক্ষ বিদেশী বিনিয়োগ (এফডিআই)ৰ অনুমতি দিয়া হৈছে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহ ইউজিচি (ভাৰতত বিদেশী উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানৰ কেম্পাছ স্থাপন আৰু পৰিচালনা) নিয়মাৱলী, ২০২৩ৰ দ্বাৰা শক্তিশালী কৰা হৈছে, যাৰ অধীনত ১৫টা বিদেশী উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানে ভাৰতত কেম্পাছ স্থাপন কৰাৰ আশা কৰা হৈছে।

ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা নীতি (এনইপি), বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ (ইউজিচি)ৰ পৰা নবীকৃত নিৰ্দেশনা, শৈক্ষিক সহযোগিতা আৰু অৰ্হতাৰ পাৰস্পৰিক স্বীকৃতিৰ নিয়মাৱলী, আৰু গিফ্ট চিটিকে ধৰি বিদেশী চৰকাৰী চৌহদ স্থাপনৰ অনুমতিৰ আৰম্ভণিৰ লগে লগে আন্তৰ্জাতিককৰণৰ বাবে ভাৰতৰ নীতিগত পৰিৱেশ অধিক অনুকূল হৈ পৰিছে।

ভাৰতৰ শিক্ষা খণ্ডই ভৱিষ্যতৰ বাবে সাজু কৰ্মশক্তি সৃষ্টিৰ বাবে এক সংহত, জবাবদিহি, আৰু অনুকূল নীতিগত কাঠামোৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰখনৰ সম্পূৰ্ণ সম্ভাৱনাক বাস্তৱায়িত কৰাত মনোনিৱেশ কৰাটো প্ৰয়োজন।

*****

SR/DAM/AA