ડેમોગ્રાફિક ફેરફારો અંગેની ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિ (HLCDC) ના અધ્યક્ષ, જસ્ટિસ પ્રકાશ પ્રભાકર નાઓલેકર (નિવૃત્ત) એ નવી દિલ્હી ખાતે સમિતિનું સમર્પિત ડિજિટલ વેબ પોર્ટલ લોન્ચ કર્યું છે.

આ વેબ પોર્ટલ https://demography.mha.gov.in પર ઉપલબ્ધ છે અને સંપૂર્ણપણે કાર્યરત છે તથા જાહેર પહોંચ, હિસ્સેદારોના સબમિશન અને ડેટા આદાન-પ્રદાન માટે ખુલ્લું છે.

આ પોર્ટલ કેન્દ્રીય મંત્રાલયો/વિભાગો, રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સરકારો, બિન-સરકારી સંગઠનો (NGOs)/સંસ્થાઓ અને વ્યક્તિઓને અકુદરતી ડેમોગ્રાફિક ફેરફારો, તેના કારણો અને આ ફેરફારો પાછળના મૂળભૂત પરિબળો, અસામાન્ય વસાહત પેટર્ન વગેરે અંગે પોતાના ઇનપુટ્સ/ડેટા/માહિતી આપવાની સુવિધા પૂરી પાડે છે. આ ઇનપુટ્સ સમિતિને ડેમોગ્રાફિક ફેરફારોના કારણોનું વિશ્લેષણ કરવામાં અને તેને ઓળખવામાં તથા દેશમાં વસતા ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સની કાનૂની, ન્યાયી અને સમયબદ્ધ ઓળખ, અટકાયત અને દેશનિકાલ માટે સુઆયોજિત અને કાયમી કાર્યકારી પ્રણાલીની ભલામણ કરવામાં મદદ કરશે.

આ સમિતિની વિધિવત રચના ગૃહ મંત્રાલય (MHA) દ્વારા 26 મે, 2026 ના રોજ કરવામાં આવી હતી.

સમિતિની કાર્યસૂચિ (Terms of reference) નીચે મુજબ છે: -

1. ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન સહિતના કારણોસર ડેમોગ્રાફિક ફેરફારોથી ઉદ્ભવતા પડકારોની વ્યાપક વિચારણા કરવી.
2. આવા ડેમોગ્રાફિક ફેરફારોના સંભવિત કારણોનો અભ્યાસ કરવો, જેમ કે પ્રજનન દરમાં તફાવત, સરહદ પારની હિલચાલ (ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન સહિત), આર્થિક તકો અને અન્ય સામાજિક-પર્યાવરણીય પરિબળો.
3. આ ફેરફારો પાછળના મૂળભૂત પરિબળોને ઓળખવા, જેમાં ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન, અસામાન્ય વસાહત પેટર્ન અને આયોજિત સ્થળાંતરનો સમાવેશ થાય છે.
4. ધાર્મિક અથવા સામાજિક સમુદાયોના સ્તરે વસ્તી વિષયક માળખાકીય ફેરફારોનું વિશ્લેષણ કરવું, ખાસ કરીને જે સમાન વલણોથી અલગ પડતા હોય.
5. દેશમાં અગાઉથી વસતા ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સની કાનૂની, ન્યાયી અને સમયબદ્ધ ઓળખ, અટકાયત અને દેશનિકાલ માટે સુઆયોજિત અને કાયમી કાર્યકારી પ્રણાલીની ભલામણ કરવી.
6. સરહદ વ્યવસ્થાપન, વસ્તી સ્થિરીકરણ અને આવા વલણોના સતત નિરીક્ષણ માટે ઓળખ પ્રણાલીઓને મજબૂત કરવા માટે યોગ્ય સંસ્થાકીય પદ્ધતિની ભલામણ કરવી.
7. ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન અને તેના પરિણામે ઉદ્ભવતા ડેમોગ્રાફિક અસંતુલનને લગતા બાબતોમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે તાલમેલ વધારવા માટે એક વ્યાપક નીતિગત માળખું સૂચવવું.
8. ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન સહિતના કારણોસર ડેમોગ્રાફિક ફેરફારોથી ઉદ્ભવતા પડકારોને પહોંચી વળવા માટે સમિતિ યોગ્ય લાગે તેવા અન્ય કોઈપણ પગલાંની ભલામણ કરી શકે છે.

SM/JD