তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ সচিব শ্ৰী চঞ্চল কুমাৰে আজি কয় যে বিগত এবছৰত ভাৰতৰ লাইভ ইভেণ্টছ খণ্ড ৪৪ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে। দেশজুৰি প্ৰায় ৩৪,০০০টা অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হোৱাৰ লগতে এই খণ্ডটোৱে বৰ্তমান ১ কোটিতকৈও অধিক লোকৰ জীৱিকাক সহায় কৰি আছে। লাইভ ইভেণ্টছ ডেভেলপমেণ্ট চেল (এলইডিচি)-ৰ ৫ম বৈঠকত ভাষণ দি তেওঁ কয় যে চৰকাৰে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত এই খণ্ডটোক দুগুণ কৰাৰ এক অভিলাষী লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, যাৰ জৰিয়তে প্ৰত্যক্ষ আৰু আনুষংগিকভাৱে ১৫–২০ নিযুত চাকৰি সৃষ্টি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। তেওঁ এলইডিচিক “উদ্যোগ, ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰৰ মাজত সহযোগিতাৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট উদাহৰণ” হিচাপে অভিহিত কৰে।

শ্ৰী চঞ্চল কুমাৰে উল্লেখ কৰে যে এলইডিচিয়ে ১৪টা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰালয় আৰু বিভাগ, ১০খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল আৰু ২১টা উদ্যোগ সংস্থাক একত্ৰিত কৰিছে আৰু মডেল এক্সিকিউটিভ অৰ্ডাৰ, ইণ্ডিয়া চিনে হাবত ছিংগল-উইণ্ড’ প’ৰ্টেল, সৰলীকৃত ক্লিয়াৰেন্স আৰু দক্ষতা বিকাশৰ পদক্ষেপকে ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ সংস্কাৰসমূহ আগুৱাই নিছে। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে নিৰ্দিষ্ট ন’ডেল বিষয়াসহ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলৰ সংখ্যা ১৬ৰ পৰা ২৯লৈ বৃদ্ধি পাইছে।

বৈঠকত ইণ্ডিয়া চিনে হাব (আইচিএইচ) প’ৰ্টেলত লাইভ ইভেণ্টছ উদ্যোগৰ বাবে ছিংগল-উইণ্ড’ ক্লিয়াৰেন্স প’ৰ্টেল ৰূপায়ণৰ পৰ্যালোচনা কৰা হয়। ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহক ন’ডেল বিষয়া নিযুক্তি, বিভাগসমূহৰ অনুমোদিত বিষয়া মনোনীত কৰা, বিভাগীয় আৰু স্থানীয় অনুজ্ঞাপত্ৰ ব্যৱস্থাসমূহ আইচিএইচ প’ৰ্টেলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা, অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদানৰ সম্পূৰ্ণ জীৱনচক্ৰ প’ৰ্টেলৰ জৰিয়তে পৰিচালনা কৰা, লাইভ ইভেণ্টৰ স্থানসমূহ প’ৰ্টেলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আৰু লাইভ ইভেণ্টৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদানক সময়সীমাবদ্ধ ৰাজহুৱা সেৱা হিচাপে অধিসূচিত কৰিবলৈ কোৱা হয়।

ইয়াৰ উপৰি অৱগত কৰা হয় যে ৫খন ৰাজ্যই এতিয়ালৈকে “ভাৰতত লাইভ ইভেণ্টৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ আৰু অনুমতি সৰলীকৰণৰ বাবে মডেল এক্সিকিউটিভ অৰ্ডাৰ, ২০২৬” গ্ৰহণ কৰিছে। এই মডেল এক্সিকিউটিভ অৰ্ডাৰখন ১৩ মাৰ্চ, ২০২৬ত ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা হৈছিল। এলইডিচিৰ সদস্য ৰাজ্য মহাৰাষ্ট্ৰই এমইঅ’ গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ এক উপস্থাপন কৰে। বাকী ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহকো ইয়াক গ্ৰহণৰ প্ৰক্ৰিয়া ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হয়। ইয়াৰ লগতে অৱগত কৰা হয় যে গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে বিদেশী শিল্পীসকলৰ স্বল্পম্যাদী অৱস্থানৰ বাবে এফআৰআৰঅ’ৰ পুনঃপঞ্জীয়নৰ প্ৰয়োজনীয়তা সৰলীকৰণ কৰিছে।

কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰালয়সমূহক খণ্ডভিত্তিক সুবিধা প্ৰদানৰ পদক্ষেপ আগুৱাই নিবলৈ অনুৰোধ জনোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত সংশ্লিষ্ট মন্ত্ৰালয়সমূহৰ দ্বাৰা শিল্পী আৰু কলাকুশলীসকলৰ বাবে গ্ৰুপ ভিছাৰ ব্যৱস্থা আৰু শ্ব’ৰ সঁজুলিৰ ক্ষেত্ৰত শুল্ক ৰেহাই; দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যোগশীলতা মন্ত্ৰালয়ৰ দ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা অৰ্হতা কাঠামো (এনএছকিউএফ)-ত লাইভ বিনোদন দক্ষতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰমাণপত্ৰ কেন্দ্ৰ তথা এপ্ৰেণ্টিছশ্বিপ কাৰ্যসূচী; পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ৰ দ্বাৰা অনুষ্ঠানভিত্তিক পৰ্যটনৰ বৈশ্বিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ভাৰতৰ প্ৰচাৰ; আৰু সংশ্লিষ্ট মন্ত্ৰালয়সমূহৰ দ্বাৰা জিএছটিৰ যুক্তিসংগতকৰণ আৰু চিএছআৰ সমন্বয়কে ধৰি বিত্তীয় প্ৰণোদনা, ভিজিএফ আৰু মিশ্ৰিত বিত্তীয় ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে আন্তঃগাঁথনিৰ বাবে বিত্তীয় সাহায্য আৰু লাইভ বিনোদন খণ্ডক এমএছএমইৰ অধীনত স্বীকৃতি প্ৰদান আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

ইয়াৰ উপৰি এলইডিচিয়ে পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ সংস্কাৰসমূহৰ ওপৰত আলোচনা কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত একাধিক অধিকাৰ সংস্থাৰ পৰা অহা পৰস্পৰ-অতিক্ৰমী দাবীৰ পৰিৱৰ্তে অধিসূচিত মাচুলসহ একক ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত অনুজ্ঞাপত্ৰ, শব্দ প্ৰদূষণ (নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নিয়মাৱলী) নিয়ম, ২০০০ৰ অধীনত অধিসূচিত বিনোদন ক্ষেত্ৰ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শিল্পীসকলক কৰা ধন পৰিশোধৰ বাবে বিদেশলৈ ৰেমিটেন্সৰ সীমা শিথিল কৰাৰ বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত।

পূৰ্ব-অনুমোদিত স্থানসমূহৰ সন্দৰ্ভত অৱগত কৰা হয় যে ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ (এএছআই) আৰু ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণে (এছএআই) তেওঁলোকৰ সম্পত্তিত লাইভ ইভেণ্ট আয়োজনৰ বাবে এছঅ’পি জাৰি কৰিছে। লগতে মুখ্য স্থানসমূহ পূৰ্বেই অনুমোদিত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হ’ব, যাতে আয়োজকসকলে প্ৰতিটো অনুষ্ঠানৰ বাবে একেটা স্থানৰ স্তৰত পুনৰ একেধৰণৰ অনুমতি বিচাৰিব নালাগে।

এলইডিচিয়ে উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে নিৰ্মিত স্থানৰ অভাৱ দূৰ কৰাৰ বাবে “ব্ৰাউনফিল্ড আৰু গ্ৰীণফিল্ড ভেন্যু ডেভেলপমেণ্ট”ৰ কাঠামোৰো পৰ্যালোচনা কৰে। ৰাজ্য চৰকাৰসমূহ, উদ্যোগৰ অংশীদাৰ আৰু ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণসমূহক খচৰা কাঠামোৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ আনুষ্ঠানিক মতামত প্ৰদান কৰিবলৈ অনুৰোধ জনোৱা হয়। আলোচিত প্ৰস্তাৱসমূহৰ ভিতৰত ৰাজ্যসমূহৰ দ্বাৰা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে নিৰ্মিত স্থান চিনাক্তকৰণ আৰু উন্নয়ন, এক নিৰ্দিষ্ট সীমাৰ ওপৰৰ আসন ক্ষমতাসম্পন্ন লাইভ ইভেণ্ট আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ স্থানসমূহক আন্তঃগাঁথনি উপ-খণ্ডৰ সমন্বিত মাষ্টাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আৰু ভায়েবিলিটি গেপ ফাণ্ডিং আঁচনিৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পক সহায় আগবঢ়োৱা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ মাছ কমিউনিকেচন (আইআইএমচি)-ৰ উপাচাৰ্যৰ অধ্যক্ষতাত গঠিত লাইভ ইভেণ্ট স্কিলিং কমিটীয়ে দক্ষতা বিকাশৰ পাঠ্যক্ৰমৰ অগ্ৰগতিৰ বিষয়ে উপস্থাপন কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আইআইএমচি, এমইএছচি আৰু ইইএমএৰ মাজত স্বাক্ষৰিত বুজাবুজিৰ চুক্তি (এমঅ’ইউ) আৰু লাইভ ইভেণ্টৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰমাণপত্ৰ তথা স্বল্পম্যাদী পাঠ্যক্ৰম অন্তৰ্ভুক্ত। অংশীদাৰসকলক তেওঁলোকৰ দক্ষতা বিকাশ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ জৰিয়তে এই মডিউলসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়। লগতে উদ্যোগৰ সহযোগত ৱেভছ ২০২৭ত লাইভ ইভেণ্ট আৰু কনচাৰ্টত মহিলা আৰু দিব্যাংগজনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে অন্তৰ্ভুক্তিমূলক নিৰ্দেশনা আৰু গ্ৰীণ কনচাৰ্ট প্ৰট’কল মুকলি কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হয়।

বৈঠকৰ সামৰণিত তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ে ভাৰতৰ লাইভ ইভেণ্টছ খণ্ডৰ বাবে সহায়ক আৰু বিকাশমুখী পৰিৱেশতন্ত্ৰ গঢ়ি তোলাৰ উদ্দেশ্যে সকলো অংশীদাৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে কাম কৰাৰ প্ৰতি নিজৰ প্ৰতিশ্ৰুতি পুনৰ নিশ্চিত কৰে।

Mahesh Kumar/ Aparajita Priyadarshini/AA