માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના સચિવ શ્રી ચંચલ કુમારે આજે જણાવ્યું હતું કે ભારતનું લાઈવ ઈવેન્ટ્સ ક્ષેત્ર છેલ્લા એક વર્ષમાં 44 ટકા વધ્યું છે, જેમાં દેશભરમાં લગભગ 34,000 ઈવેન્ટ્સ યોજાઈ છે અને આ ક્ષેત્ર હવે એક કરોડથી વધુ આજીવિકાને આશ્રય આપે છે. લાઈવ ઈવેન્ટ્સ ડેવલપમેન્ટ સેલ (LEDC) ની 5મી બેઠકને સંબોધતા તેમણે કહ્યું કે સરકારે 2030 સુધીમાં આ ક્ષેત્રને બમણું કરવાનું મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે, જેમાં 15–20 મિલિયન (1.5 થી 2 કરોડ) પ્રત્યક્ષ અને આનુષંગિક રોજગારીનું સર્જન કરવાની ક્ષમતા છે. તેમણે LEDC ને "ઉદ્યોગ, રાજ્યો અને કેન્દ્ર વચ્ચેના સહયોગનું એક શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ" ગણાવ્યું હતું.

શ્રી ચંચલ કુમારે રેખાંકિત કર્યું કે LEDC 14 કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને વિભાગો, 10 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને 21 ઉદ્યોગ સંસ્થાઓને એકસાથે લાવે છે, અને મોડલ એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર, ઈન્ડિયા સિને હબ પર સિંગલ વિન્ડો પોર્ટલ, સુવ્યવસ્થિત મંજૂરીઓ અને કૌશલ્ય પહેલ સહિતના મુખ્ય સુધારાઓને આગળ વધાર્યા છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે નિયુક્ત નોડલ અધિકારીઓ ધરાવતા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સંખ્યા 16 થી વધીને 29 થઈ ગઈ છે.

બેઠકમાં ઈન્ડિયા સિને હબ (ICH) પોર્ટલ પર લાઈવ ઈવેન્ટ ઈન્ડસ્ટ્રી માટે સિંગલ વિન્ડો ક્લિયરન્સ પોર્ટલના અમલીકરણની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને નોડલ અધિકારીઓની નિમણૂક કરવા, વિભાગોમાંથી અધિકૃત અધિકારીઓને નામાંકિત કરવા, વિભાગીય અને સ્થાનિક લાયસન્સિંગ પ્રણાલીઓને ICH પોર્ટલ સાથે સંકલિત કરવા, પોર્ટલ દ્વારા સંપૂર્ણ લાયસન્સ લાઈફસાયકલ રૂટ કરવા, લાઈવ ઈવેન્ટ સ્થળોને ઓનબોર્ડ કરવા અને લાઈવ ઈવેન્ટ લાયસન્સિંગને સમયબદ્ધ જાહેર સેવા તરીકે સૂચિત કરવા જણાવવામાં આવ્યું હતું.

વધુમાં, માહિતી આપવામાં આવી હતી કે પાંચ રાજ્યોએ અત્યાર સુધીમાં "લાઈવ ઈવેન્ટ્સ માટે લાયસન્સિંગ અને પરવાનગીઓને સુવ્યવસ્થિત કરવા માટેના મોડલ એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર, 2026" ને અપનાવ્યો છે, જે 13 માર્ચ 2026 ના રોજ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે શેર કરવામાં આવ્યો હતો. મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય (LEDC સભ્ય રાજ્ય) એ MEO અપનાવ્યો છે અને તેના અમલીકરણ પર એક પ્રેઝન્ટેશન આપ્યું હતું. બાકીના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ઝડપથી તેને અપનાવવા માટે વિનંતી કરવામાં આવી હતી. એવું પણ જણાવવામાં આવ્યું હતું કે ગૃહ મંત્રાલયે વિદેશી કલાકારો દ્વારા ટૂંકા ગાળાના રોકાણ માટે FRRO પુનઃ-નોંધણી જરૂરિયાતોને સુવ્યવસ્થિત કરી છે.

કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ સુવિધાઓ આગળ વધારવા વિનંતી કરવામાં આવી હતી, જેમાં સંબંધિત મંત્રાલયો દ્વારા શો સાધનો માટે કસ્ટમ ડ્યુટી મુક્તિ સાથે કલાકારો અને ક્રૂ માટે ગ્રુપ વિઝાની જોગવાઈઓ; કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલય દ્વારા નેશનલ સ્કિલ્સ ક્વોલિફિકેશન ફ્રેમવર્ક (NSQF) માં લાઈવ એન્ટરટેઈનમેન્ટ સ્કીલ્સનું સંકલન, તાલીમ અને પ્રમાણપત્ર કેન્દ્રો અને એપ્રેન્ટિસશીપ કાર્યક્રમો; પ્રવાસન મંત્રાલય દ્વારા ઈવેન્ટ-આધારિત પ્રવાસન માટે વૈશ્વિક હબ તરીકે ભારતનું પ્રમોશન; અને સંબંધિત મંત્રાલયો દ્વારા જીએસટી તર્કસંગતીકરણ અને CSR સંરેખણ, VGF અને બ્લેન્ડેડ ફાઇનાન્સ દ્વારા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફાઇનાન્સિંગ, અને MSME હેઠળ લાઈવ એન્ટરટેઈનમેન્ટ ક્ષેત્રની માન્યતા સહિતના નાણાકીય પ્રોત્સાહનોનો સમાવેશ થાય છે.

વધુમાં, LEDC એ આગામી પેઢીના સુધારાઓ પર વિચાર-વિમર્શ કર્યો હતો, જેમાં મલ્ટિપલ રાઈટ્સ સોસાયટીઓ તરફથી થતી ઓવરલેપિંગ માંગણીઓને બદલે નોટિફાઈડ ટેરિફ સાથે સિંગલ નેશનલ મ્યુઝિક લાયસન્સ, અવાજ પ્રદૂષણ (નિયમન અને નિયંત્રણ) નિયમો, 2000 હેઠળ નોટિફાઈડ એન્ટરટેઈનમેન્ટ પ્રિસિન્ક્ટ્સ (મનોરંજન ક્ષેત્રો), અને આંતરરાષ્ટ્રીય કલાકારોને ચુકવણી માટે વિદેશી રેમિટન્સ પરની મર્યાદાઓમાં છૂટછાટનો સમાવેશ થાય છે.

પૂર્વ-મંજૂર સ્થળો વિશે, માહિતી આપવામાં આવી હતી કે આર્ચેઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (ASI) અને સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (SAI) એ તેમની મિલકતો પર લાઈવ ઈવેન્ટ્સ આયોજિત કરવા માટે SOPs બહાર પાડી છે, અને મુખ્ય સ્થળોને પૂર્વ-મંજૂર કરવાના રહેશે જેથી આયોજકોએ દરેક ઈવેન્ટ માટે તે જ સ્થળ-સ્તરની પરવાનગીઓ મેળવવાની જરૂર ન પડે.

LEDC એ હેતુપૂર્વક બનાવેલા સ્થળોની અછતને દૂર કરવા માટે "બ્રાઉનફિલ્ડ અને ગ્રીનફિલ્ડ વેન્યુ ડેવલપમેન્ટ" માટેના માળખાની વધુ સમીક્ષા કરી હતી. રાજ્ય સરકારો, ઉદ્યોગના હિતધારકો અને રમતગમત સત્તામંડળોને ડ્રાફ્ટ માળખા પર તેમનો ઔપચારિક પ્રતિસાદ આપવા વિનંતી કરવામાં આવી હતી. ચર્ચા કરાયેલા પ્રસ્તાવમાં રાજ્યો દ્વારા હેતુપૂર્વક બનાવેલા સ્થળોની ઓળખ અને વિકાસ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સબ-સેક્ટર્સની હાર્મોનાઇઝ્ડ માસ્ટર લિસ્ટમાં થ્રેશોલ્ડ ક્ષમતાથી ઉપરના લાઈવ ઈવેન્ટ અને પરફોર્મન્સ સ્થળોનો સમાવેશ, અને વાયબિલિટી ગેપ ફંડિંગ (VGF) સ્કીમ દ્વારા પ્રોજેક્ટ સપોર્ટનો સમાવેશ થાય છે.

ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ માસ કોમ્યુનિકેશન (IIMC) ના વાઈસ ચાન્સેલરના અધ્યક્ષતા હેઠળની લાઈવ ઈવેન્ટ સ્કીલિંગ કમિટીએ સ્કીલિંગ અભ્યાસક્રમ પરની પ્રગતિ રજૂ કરી હતી, જેમાં IIMC, MESC અને EEMA વચ્ચેના MoU અને લાઈવ ઈવેન્ટ્સમાં સર્ટિફિકેટ અને ટૂંકા ગાળાના અભ્યાસક્રમોનો સમાવેશ થાય છે. હિતધારકોને તેમની સ્કીલિંગ સંસ્થાઓ દ્વારા આ મોડ્યુલો અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા. એવું પણ પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યું હતું કે ઉદ્યોગના સમર્થન સાથે WAVES 2027માં લાઈવ ઈવેન્ટ્સ અને કોન્સર્ટમાં મહિલાઓ અને દિવ્યાંગજનોની સુરક્ષા માટે ઈન્ક્લુસિવિટી ગાઈડલાઈન્સ અને ગ્રીન કોન્સર્ટ પ્રોટોકોલ શરૂ કરવામાં આવે.

ભારતના લાઈવ ઈવેન્ટ્સ ક્ષેત્ર માટે સહાયક અને વૃદ્ધિ-લક્ષી ઈકોસિસ્ટમને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તમામ હિતધારકો સાથે મળીને કામ કરવાની પોતાની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કરતા માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય સાથે બેઠક પૂર્ણ થઈ હતી.

SM/BS/JD