કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પિયુષ ગોયલે વિસ્કોન્સિનના મિલ્વૌકીમાં G20 વેપાર મંત્રીઓની બેઠકના અંતિમ દિવસે ભાગ લીધો હતો. તેમણે સ્ટ્રક્ચરલ વધારાની ક્ષમતા અને ઉત્પાદન, મોસ્ટ-ફેવર્ડ-નેશન (MFN) સિદ્ધાંતને અપડેટ કરવા, વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓમાં ફરજિયાત મજૂરી નાબૂદ કરવા અને સમાપન સત્ર જેવા વિષયો પર ચર્ચામાં ભાગ લીધો હતો.

સ્ટ્રક્ચરલ વધારાની ક્ષમતા અને ઉત્પાદન પર બોલતા, શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતું મોટું અર્થતંત્ર છે, જેમાં 1.4 અબજ લોકોને સેવા આપતું સ્થાનિક-માગ આધારિત અર્થતંત્ર છે અને તે વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓમાં વિશ્વસનીય કડી તરીકે ડિઝાઇનથી લઈને તૈયાર માલ સુધી મેન્યુફેક્ચરિંગ મૂલ્ય શૃંખલાઓનું નિર્માણ કરી રહ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારતની મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા તેની સ્થાનિક અને વૈશ્વિક જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરે છે અને G20 અધ્યક્ષતા દ્વારા ઓળખવામાં આવેલા ક્ષેત્રોમાં, ભારત પાસે સ્ટ્રક્ચરલ વધારાની ક્ષમતા નથી.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત ઘણા સભ્યોની એ ચિંતાઓમાં સહભાગી છે કે કેટલાક અર્થતંત્રોમાં વેપાર-વિકૃત સમર્થન ડમ્પિંગ અને પ્રેડેટરી પ્રાઇસિંગ તરફ દોરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે આવી ચિંતાઓને પુરાવાના આધારે અને ન્યાયિક સમીક્ષાને આધીન રહીને એન્ટી-ડમ્પિંગ અને કાઉન્ટરવેલિંગ ડ્યુટી સહિત WTO-સુસંગત પગલાં દ્વારા સંબોધવામાં આવે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઔદ્યોગિક ક્ષમતા પોતે મુદ્દો નથી, જ્યારે ઉત્પાદનનું ભૌગોલિક કેન્દ્રીકરણ છૂપી સબસિડી અને સમર્થન દ્વારા સંચાલિત થાય છે ત્યાં વિકૃતિઓ ઊભી થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે ઉત્પાદન અને પુરવઠા શૃંખલાઓનું વૈવિધ્યકરણ એ એક કાયદેસરનો ઉદ્દેશ્ય છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ WTOના નિયમો બહારના પગલાં માટે અથવા સમાયોજનનો બોજ વિકાસશીલ દેશો પર નાખવાના બહાના તરીકે થઈ શકે નહીં, જેમણે ઓદ્યોગિકરણ કરવા માટે નીતિગત અવકાશ જાળવી રાખવો જોઈએ. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે આંકડા અને ડેટાનું આદાન-પ્રદાન હાલની મિકેનિઝમ્સની અંદર થવું જોઈએ.

મોસ્ટ-ફેવર્ડ-નેશન સિદ્ધાંતને અદ્યતન કરવા અંગે, શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે G20 સભ્યો સાથે ભારતનો વેપાર પારદર્શક, બિન-ભેદભાવપૂર્ણ અને નિયમ-આધારિત વેપાર પ્રણાલી પર આધારિત છે. તેમણે કહ્યું કે મોસ્ટ-ફેવર્ડ-નેશન વ્યવહાર એ આ સિદ્ધાંતની મુખ્ય ગેરંટી છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે સૌથી નાના વેપારી અને સૌથી મોટા વેપારી માટે સમાન શરતો લાગુ થાય છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સર્વસંમતિ WTO માટે કેન્દ્રીય બની રહે છે અને વિકાસશીલ દેશોને વિકસિત અર્થતંત્રોની હરોળમાં લાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે વિશેષ અને વિભેદક વ્યવહાર સચવાવો જોઈએ. તેમણે દ્વિ-સ્તરીય વિવાદ નિવારણ પ્રણાલીની પુનઃસ્થાપના માટે પણ આહ્વાન કર્યું હતું.

વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલામાં વેઠિયા મજૂરીનો અંત લાવવા અંગે બોલતા, શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે વેઠિયા મજૂરીના નિર્મૂલન પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતા સાર્વત્રિક અને બિનશરતી છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે બંધારણની કલમ 23 એ એક મૂળભૂત અધિકાર તરીકે વેઠિયા મજૂરી પર પ્રતિબંધ મૂકે છે, જે સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા અમલી કરાવી શકાય છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતે ILO કન્વેન્શન 29 અને 105ને મંજૂરી આપી છે અને, જુલાઈ 2026માં, તેની વિદેશી વેપાર નીતિમાં સુધારો કરીને વેઠિયા મજૂરીનો ઉપયોગ કરીને ઉત્પાદિત વસ્તુઓની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે સરહદ પરના પગલાં સમગ્ર દેશો, પ્રદેશો અથવા ક્ષેત્રો વિશેની પૂર્વધારણાઓને બદલે ચોક્કસ અને ચકાસી શકાય તેવા પુરાવા પર આધારિત હોવા જોઈએ અને યોગ્ય પ્રક્રિયા અને WTO નિયમોનું સન્માન કરવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રમ સંગઠન (ILO) એ શ્રમ ધોરણો માટે સક્ષમ, સાર્વત્રિક અને ત્રિપક્ષીય સંસ્થા છે. ભારત વેઠિયા મજૂરીને નાબૂદ કરવાના ઉદ્દેશ્ય અને G20 સભ્યો વચ્ચે ઉત્તમ વ્યવહારોના સ્વૈચ્છિક આદાન-પ્રદાનને સમર્થન આપે છે, શરતે કે આ પ્રકારના સહયોગમાં સભ્યોનું નિરીક્ષણ સામેલ ન હોય, નવી જવાબદારીઓ ઊભી ન થાય અથવા એકતરફી વેપારી કાર્યવાહીના આધાર તરીકે માહિતીનો ઉપયોગ પરિણમે નહીં.

શ્રી ગોયલે મિલવૌકીમાં કરવામાં આવેલી વ્યવસ્થા અને વિસ્તૃત આતિથ્ય સત્કાર માટે એમ્બેસેડર ગ્રીર અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ G20 અધ્યક્ષતાનો આભાર માન્યો હતો. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના શબ્દોને યાદ કરતા કે જે મુદ્દાઓ એકસાથે ઉકેલી શકાતા નથી તે મુદ્દાઓ ઉકેલી શકાય તેવા મુદ્દાઓના માર્ગમાં આવવા જોઈએ નહીં, શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારતે તે જ ભાવનાથી બેઠકમાં ભાગ લીધો હતો અને તમામ ચાર વિષયોમાં પોતાની ચિંતાઓ રજૂ કરી હતી અને રચનાત્મક સૂચનો આપ્યા હતા.

મંત્રીએ એડવાન્સમાં WTO સાથેની નિયમ-આધારિત, ન્યાયી, સમાન, બિન-ભેદભાવપૂર્ણ, પારદર્શક, ખુલ્લી, સમાવેશી અને બહુપક્ષીય વેપાર પ્રણાલી પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતા પુનઃઉચ્ચારિત કરી હતી. તેમણે સર્વસંમતિથી નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાને જાળવી રાખીને વિકાસશીલ દેશોને વિકાસ કરવા અને તેમના લોકોને અન્ન પૂરૂં પાડવા માટે નીતિગત અવકાશ જાળવી રાખવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. શ્રી ગોયલે 2027 માં તેની G20 અધ્યક્ષતા માટે યુનાઇટેડ કિંગડમને ભારતનું પૂર્ણ સમર્થન આપ્યું હતું.

આ બેઠક દરમિયાન, શ્રી ગોયલે ઓસ્ટ્રેલિયાના વેપાર અને પર્યટન મંત્રી, સાઉદી અરેબિયાના વાણિજ્ય મંત્રી, ફ્રાન્સના વિદેશ વેપાર અને આર્થિક આકર્ષણ બાબતોના મંત્રી, કોરિયા પ્રજાસત્તાકના વેપાર મંત્રી અને કેનેડાના આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર મંત્રી સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠકો યોજી હતી.

SM/IJ/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad