ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ହେଉଛି ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥା ଯାହା ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୨୪, ଆଇନଗତ ନିୟମାବଳୀ ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସାଂସ୍ଥାନିକ ପରମ୍ପରାର କଠୋର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ଆୟୋଗ ଏକ ବହୁ-ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଲିଖିତ ଟିପ୍ପଣୀ, ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ, ବୈଷୟିକ ପରାମର୍ଶ ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଛି ମାନକ ଓ ନିରନ୍ତର ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଆଇନଗତ ଅନୁପାଳନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାରେ ଦୃଢ଼ତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆଇନ ଏବଂ ଆୟୋଗର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ହୋଇଥାଏ।

ଆୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ଆଦେଶ, ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ 'ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର (ନିଯୁକ୍ତି, ସେବା ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ) ଆଇନ, ୨୦୨୩' ଅଧୀନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।

ଡ୍ରାଫ୍ଟ ବା ଖସଡ଼ା ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆୟୋଗର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଥିବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟଗତ ପ୍ରଶ୍ନ କିମ୍ବା ମତାମତ ହେଉଛି ମାନକ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଭୋଟରଙ୍କ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା କରିବା। କମିଶନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପରାମର୍ଶଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଧିକ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଥିଲା।

ଯେକୌଣସି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଆଲୋଚନା ଓ ବିଚାରବିମର୍ଶ ସମୟରେ ଭିନ୍ନ ମତ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ରହିବା ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ। କେବଳ ତିନିଜଣ କମିଶନର ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ କମିଶନଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେବା ନିମନ୍ତେ କମିଶନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧିକାରୀଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ରହିଛି।

ଅନୁମୋଦନ, ନିଷ୍ପତ୍ତି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପର ଏକ ବିଶାଳ ତାଲିକାକୁ ଅଣଦେଖା କରି, ମାତ୍ର ୧୦ ମାସର ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଟିପ୍ପଣୀ ବା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ବିଷୟବସ୍ତୁର କେବଳ ଏକ ଆଂଶିକ ଚିତ୍ର ହିଁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥାଏ। ନିକଟ ଅତୀତରେ, କମିଶନ ଅନେକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛନ୍ତି, ପ୍ରାୟ ୪୦ଟି ନୂତନ ପଦକ୍ଷେପ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଭୋଟର ତାଲିକା ସଂଶୋଧନ (ଏସଆଇଆର ସହିତ) ସମେତ ଅନେକ ନିର୍ବାଚନୀ ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗତ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କମିଶନଙ୍କ ସର୍ବସମ୍ମତ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଫଳାଫଳ ଅଟେ।

କମିଶନ ନିକଟରେ ବିହାର, କେରଳ, ତାମିଲନାଡୁ, ପୁଡୁଚେରୀ, ଆସାମ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବାଚନ ତଥା ନିର୍ବାଚନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ସଫଳତାର ସହ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଶାସନିକ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ କମିଶନଙ୍କର ଅନେକ ଅନୁମୋଦନ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା।

କମିଶନର ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ, ଯେପରିକି ଇସିଆଇନେଟ୍, ଅନଧିକୃତ ଜାଲିଆତି ଇତ୍ୟାଦିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ କଠୋର ଡାଟା ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଆଇଟି ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ଅଡିଟ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଉଛି ଜାତୀୟ ଡାଟାବେସ୍‌ରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଥିବା ମାନକ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ପଦକ୍ଷେପ। ନିର୍ବାଚନ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଅଧିକାରୀ (ଇଆରଓ) ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ (ଡିଇଓ) ସମେତ ସାମ୍ବିଧାନିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ପଞ୍ଜିକରଣ ଏବଂ ବିଲୋପ ପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ କ୍ଷମତା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଆମର ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହିତ ଏହାର ସାମ୍ବିଧାନିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ।

***