প্ৰিয় নাগৰিকসকল,

হিন্দী দিৱস উপলক্ষে আপোনালোক সকলোকে আন্তৰিক শুভেচ্ছা!

আমাৰ দেশ ভাষাগত বৈচিত্ৰ্য আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ এক অনন্য ভূমি। বহুতে কয় যে আমাৰ বিভিন্ন ভাষা থকা কথাটো এটা দুৰ্বলতা, কিন্তু মই বিশ্বাস কৰো যে ইমানবোৰ ভাষা থকাটোৱেই আমাৰ সৰ্ববৃহৎ শক্তি। প্ৰতিটো ভাষাই ইয়াৰ সৈতে এক ইতিহাস, লোক পৰম্পৰা আৰু এক পৃথক বিশ্বদৰ্শন বহন কৰে, যিয়ে আমাৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ মূল্যবোধ আৰু সাংস্কৃতিক নীতিসমূহ আগুৱাই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰতো সহায় কৰে। এই ভাষিক বহুত্বই ভাৰতক সংজ্ঞায়িত কৰা ‘বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত একতা’ৰ মনোভাবক শক্তিশালী কৰে। ভাষা কেৱল যোগাযোগৰ মাধ্যমেই নহয়, ই হৈছে সমাজৰ স্মৃতি আৰু ইয়াৰ আত্মবোধ।

এই বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত হিন্দীয়ে দেশৰ বিভিন্ন শ্ৰেণী আৰু সম্প্ৰদায়ৰ লোকক একত্ৰিত কৰি কথা-বতৰা, যোগাযোগ আৰু সমন্বয়ৰ ভাষা হিচাপে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। হিন্দীৰ বিকাশ সঁচাকৈয়ে তেতিয়াহে অৰ্থপূৰ্ণ হ’ব পাৰে, যেতিয়া ই সকলো ভাৰতীয় ভাষাৰ সন্মান, সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ সৈতে আগবাঢ়ি যায়। হিন্দী কোনো ভাষাৰ প্ৰতিযোগী নহয়, বৰং ই হৈছে ভাৰতীয় ভাষাসমূহৰ মাজত আত্মীয়তা আৰু কথা-বতৰাৰ ভাব জাগ্ৰত কৰা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় একতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ যোগসূত্ৰ। এই সত্যৰ আটাইতকৈ সুন্দৰ সাক্ষ্য আমাৰ ইতিহাসত আছে। স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতী জী এগৰাকী স্থানীয় গুজৰাটী বক্তা আছিল, তথাপিও তেওঁ ‘সত্যৰ্থ প্ৰকাশ’ হিন্দী ভাষাত লিখিছিল। মহাত্মা গান্ধীয়ে ১৯১৮ চনত মাদ্ৰাজত দক্ষিণ ভাৰত হিন্দী প্ৰচাৰ সভা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। নেতাজী সুভাষ চন্দ্ৰ বসু এগৰাকী বাংলা বক্তা আছিল যদিও তেওঁ হিন্দীক আজাদ হিন্দ ফৌজৰ যোগাযোগৰ ভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু দেশৰ বাবে প্ৰেৰণাদায়ক ‘জয় হিন্দ’ শ্লোগান দিছিল। এইদৰে বিভিন্ন ভাষিক পটভূমিৰ লোকসকলে হিন্দীক জনসাধাৰণৰ মাজত যোগাযোগৰ ভাষা হিচাপে গঢ়ি তোলাত সৰ্বাধিক অৱদান আগবঢ়াইছে। নিজৰ মাতৃভাষা কেতিয়াও হিন্দী নথকা এই মহান ব্যক্তিত্বসকলৰ অপৰিসীম অৱদান আমাৰ সকলোৰে বাবে অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস হৈ আছে।

মোৰ নিজৰ মাতৃভাষাও গুজৰাটী, কিন্তু যেতিয়াই মই দেশৰ যিকোনো অঞ্চললৈ যাওঁ, তেতিয়া তাত থকা সাধাৰণ মানুহৰ সৈতে মোৰ পোনপটীয়াকৈ সংযোগৰ ভাষাটো হ’ল হিন্দী। যদি আমি হিন্দীৰ যাত্ৰাৰ ওপৰত দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰো, তেন্তে আমি ইয়াত সমগ্ৰ দেশৰ যাত্ৰা প্ৰতিফলিত হোৱা দেখিবলৈ পাম। আদিকাল যুগত বিদ্যাপতিৰ পদৱলী আৰু পৃথ্বীৰাজ ৰাসোৰ বীৰত্বপূৰ্ণ গাথাঁসমূহৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ভক্তি যুগলৈকে- যেতিয়া তুলসীদাস জীয়ে ভগৱান ৰামৰ কাহিনী প্ৰতিটো ঘৰলৈ লৈ গৈছিল আৰু সুৰদাস জীয়ে পিতৃ-মাতৃৰ মৰমৰ অভিব্যক্তিৰ বাবে কণ্ঠ দিছিল।

স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত স্বৰাজ, স্বদেশী আৰু স্বভাষাৰ আদৰ্শই ৰাষ্ট্ৰীয় চেতনাত নতুন শক্তিৰ সঞ্চাৰ ঘটাইছিল। আমাৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলেও উপলব্ধি কৰিছিল যে আমাৰ নিজৰ ভাষা আৰু পৰিচয়ৰ গৌৰৱ অবিহনে স্বৰাজৰ দৃষ্টিভংগী অসম্পূৰ্ণ হৈ থাকিব। স্বাধীনতাৰ পিছত ভাৰতীয় ভাষাসমূহ ৰাষ্ট্ৰ নিৰ্মাণ, প্ৰশাসন আৰু প্ৰতিগৰাকী নাগৰিকৰ ওচৰলৈ উন্নয়ন কঢ়িয়াই নিয়াৰ মাধ্যম হৈ পৰিছিল। আন সকলো ভাৰতীয় ভাষাৰ লগতে হিন্দীয়ে সমাজৰ প্ৰতিটো শ্ৰেণীলৈ সামাজিক সজাগতা, ৰাষ্ট্ৰীয় একতা আৰু স্বাধীনতাৰ ধাৰণাৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই সমৃদ্ধ উত্তৰাধিকাৰীক আগুৱাই লৈ গৈ সংবিধান সমিতিয়ে ১৯৪৯ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত হিন্দীক ভাৰত সংঘৰ চৰকাৰী ভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। অৱশ্যে স্বাধীনতাৰ পিছত এক বিভ্ৰান্তিৰো সৃষ্টি হৈছিল। আমি ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ সময়ত আমাৰ নিজৰ ভাষাৰ মূল্যবোধ, নিজৰ সংস্কৃতি আৰু আত্মসন্মান গণ্ডীলৈ ঠেলি দিয়া হৈছিল।

প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী জীয়ে লালকিল্লাৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰখনক ঔপনিৱেশিকতাৰ এই মানসিকতাৰ পৰা নিজকে মুক্ত কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল আৰু এইক্ষেত্ৰত ভাষাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। ৰাজপথক কৰ্তব্য পথলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাটো কেৱল নামৰ পৰিবৰ্তন নাছিল। ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা প্ৰণয়ন কৰা ঔপনিৱেশিক, শাস্তিমুখী আইনসমূহক তিনিটা জনসাধাৰণকেন্দ্ৰিক আইন- ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতা, ভাৰতীয় নাগৰিক সুৰক্ষা সংহিতা আৰু ভাৰতীয় সাক্ষ্য অধিনিয়মৰ সৈতে সলনি কৰাটো কেৱল পৰিভাষাৰ পৰিবৰ্তন নাছিল। ই আমাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আত্মগৌৰৱৰ পুনৰুদ্ধাৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

আজি ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা নীতিয়ে মাতৃভাষাক শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰত স্থান দিছে। অভিযান্ত্ৰিক আৰু চিকিৎসা শিক্ষা ভাৰতীয় ভাষাত প্ৰদান কৰা হৈছে আৰু একাধিক ভাৰতীয় ভাষাত প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত হৈছে।

৮০ সংখ্যক স্বাধীনতা দিৱস উপলক্ষে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে লালকিল্লাৰ পৰা বিকশিত ভাৰত গঢ়ি তোলাৰ বাবে ‘শক্তিৰ সপ্তধাৰা’ শক্তিৰ সাতটা ধাৰাৰ আহ্বান জনায়। সপ্তম ধাৰাটো হৈছে ভাৰতৰ কোমল শক্তি। যিকোনো ৰাষ্ট্ৰৰ কোমল শক্তিৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বাহক হৈছে ইয়াৰ ভাষা। যোগ, আয়ুৰ্বেদ, সাহিত্য, চলচ্চিত্ৰ আৰু আমাৰ সাংস্কৃতিক শক্তি- এই সকলোবোৰ আমাৰ ভাষাৰ জৰিয়তেই বিশ্ব দৰবাৰলৈ লৈ যোৱা হয়।

এসময়ত এটা ধাৰণা আছিল যে প্ৰযুক্তিৰ যুগত ভাৰতীয় ভাষাবোৰ হয়তো পিছ পৰি থাকিব পাৰে। অৱশ্যে মোদী চৰকাৰৰ অধীনত হিন্দীৰ লগতে আন সকলো ভাৰতীয় ভাষাই প্ৰযুক্তিগত উন্নতিৰ এক সোণালী যুগৰ সাক্ষী হৈছে।

চৰকাৰী ভাষা বিভাগৰ দ্বাৰা বিকশিত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা আধাৰিত সঁজুলি ‘ভাৰতী’য়ে আজি ভাৰতীয় ভাষাসমূহৰ মাজত নিৰৱচ্ছিন্ন যোগাযোগ বৃদ্ধি কৰিছে। ৮.২৭ লাখতকৈও অধিক প্ৰৱেশৰ সৈতে ডিজিটেল অভিধান ‘হিন্দী শব্দ সিন্ধু’ জ্ঞানৰ আদান-প্ৰদানৰ বাবে এক সমৃদ্ধ মঞ্চ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। ২০২৪ চনত স্থাপিত ‘ভাৰতীয় ভাষা শাখা’ই ভাৰতীয় ভাষাসমূহত প্ৰশাসনিক যোগাযোগৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছে। কৃত্রিম বুদ্ধিমত্তা আৰু অনুবাদ প্ৰযুক্তিয়ে ভাষাৰ বাধাসমূহ হ্ৰাস কৰিছে। আজি প্ৰতিগৰাকী ভাৰতীয়ই নিজৰ ভাষাত চিন্তা কৰিব পাৰে আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিব পাৰে। একে সময়তে মোদী চৰকাৰৰ কাৰ্যকালত চৰকাৰী ভাষা সম্পৰ্কীয় সংসদীয় সমিতিয়ে ইয়াৰ প্ৰতিবেদনৰ চাৰিটা নতুন খণ্ড ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ওচৰত দাখিল কৰিছে।

শেষত মই যুৱক-যুৱতীসকলক এটা কথা ক’ব বিচাৰো। পৃথিৱীৰ যিমান পাৰি সিমান ভাষা শিকা, কিন্তু নিজৰ ভাষা কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিবা। মই লগতে সমগ্ৰ দেশৰ অভিভাৱকসকলক নিজৰ সন্তানৰ সৈতে মাতৃভাষাৰ জৰিয়তে যোগাযোগ কৰাটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় কৰি তুলিবলৈ অনুৰোধ জনাইছো। ‘যদি মই মোৰ নিজৰ ভাষাত কওঁ, তেন্তে মোক নিকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হ’ব’- এই চিন্তাতকৈ ডাঙৰ হীনমন্যতা আন একো হ’ব নোৱাৰে।

ভাষা হৈছে যিয়ে আমাক আমাৰ মাতৃ, আমাৰ মাটি, আমাৰ ইতিহাস আৰু আমাৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে সংযোগ কৰে। এই বছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গীত ‘বন্দে মাতৰম’ৰ ৰচনাৰ ১৫০ সংখ্যক বাৰ্ষিকীও পালন কৰা হৈছে, যি গীতটোৱে ভাষাক স্বাধীনতাৰ অস্ত্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।

আহক, এই উপলক্ষে ২০৪৭ চনৰ ভিতৰত বিকশিত ভাৰত নিৰ্মাণৰ দিশত আমাৰ যাত্ৰাত হিন্দী আৰু সকলো ভাৰতীয় ভাষাক শক্তিশালী সঁজুলি হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সংকল্প লওঁ।

পুনৰ এবাৰ চৰকাৰী ভাষা দিৱসত আপোনালোক সকলোকে মোৰ আন্তৰিক শুভেচ্ছা জনালো। বন্দে মাতৰম!

***

RK/RR/RKB/PS/PR/NB