પ્રિય દેશવાસીઓ,

હિન્દી દિવસ નિમિત્તે આપ સૌને અનંત શુભેચ્છાઓ !

આપણો દેશ ભાષાકીય વિવિધતા અને સાંસ્કૃતિક સમૃદ્ધિનો અનોખો દેશ છે. દરેક વ્યક્તિ કહે છે કે આપણી વિવિધ ભાષાઓ એક ખામી છે, પરંતુ મારું માનવું છે કે આપણી સૌથી મોટી તાકાત આટલી બધી ભાષાઓ હોવામાં રહેલી છે. દરેક ભાષા પોતાની સાથે એક ઇતિહાસ, લોક પરંપરા અને જીવનનું એક દ્રષ્ટિકોણ વહન કરે છે, જે આપણી નવી પેઢીના મૂલ્યોને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. આ ભાષાકીય વિવિધતા ભારતની " વિવિધતામાં એકતા"ની ભાવનાને મજબૂત બનાવે છે. ભાષા ફક્ત સંદેશાવ્યવહારનું માધ્યમ નથી. તે સમાજની સ્મૃતિ છે, તેની આત્મ જાગૃતિ છે.

આ વિવિધતા વચ્ચે હિન્દીએ દેશના વિવિધ વર્ગો અને સમુદાયોને સંદેશાવ્યવહાર, જોડાણ અને સંકલનની ભાષા તરીકે જોડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. હિન્દીનો વિકાસ ત્યારે જ અર્થપૂર્ણ બને છે જ્યારે તે બધી ભારતીય ભાષાઓના આદર, સંરક્ષણ અને સંવર્ધન સાથે આગળ વધે. હિન્દી કોઈપણ ભાષાનો હરીફ નથી, પરંતુ ભારતીય ભાષાઓ વચ્ચેના ઘનિષ્ઠ સંવાદ અને રાષ્ટ્રીય એકતામાં એક મહત્વપૂર્ણ કડી છે. આપણો પોતાનો ઇતિહાસ આ સત્યનો સૌથી સુંદર પુરાવો છે. સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતીની માતૃભાષા ગુજરાતી હતી, છતાં તેમણે હિન્દીમાં "સત્યાર્થ પ્રકાશ" લખ્યું. મહાત્મા ગાંધીએ 1918માં મદ્રાસમાં દક્ષિણ ભારત હિન્દી પ્રચાર સભાની સ્થાપના કરી હતી. નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ બંગાળી હતા, પરંતુ તેમણે હિન્દીને આઝાદ હિંદ ફોજની સંપર્ક ભાષા બનાવી અને રાષ્ટ્રને "જય હિંદ"નું સૂત્ર આપ્યું. આમ, હિન્દીને જાહેર સંદેશાવ્યવહારની ભાષા બનાવવામાં દરેક વ્યક્તિએ ખૂબ જ યોગદાન આપ્યું છે. તે મહાપુરુષોનું અપાર યોગદાન, જેમની પાસે ક્યારેય હિન્દી પોતાની માતૃભાષા નહોતી, તે આપણા બધા માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત છે.

મારી પોતાની માતૃભાષા ગુજરાતી છે, પરંતુ જ્યારે પણ હું દેશના કોઈપણ ખૂણામાં જાઉં છું, ત્યારે મને ત્યાંના સામાન્ય લોકો સાથે સૌથી વધુ સીધી રીતે જોડતી ભાષા હિન્દી છે. જો તમે હિન્દીની યાત્રા જુઓ, તો તે સમગ્ર દેશની યાત્રાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. પ્રાચીન સમયમાં, વિદ્યાપતિના શ્લોકો, પૃથ્વીરાજ રાસોની શૌર્યકથાઓ અને પછી ભક્તિકાળનો અદ્ભુત યુગ - જ્યારે તુલસીદાસે રામની કથા દરેક ઘરમાં પહોંચાડી અને સુરદાસે પ્રેમને અવાજ આપ્યો.

સ્વતંત્રતા ચળવળ દરમિયાન, સ્વરાજ, સ્વદેશી અને સ્વભાષાના વિચારોએ રાષ્ટ્રીય ચેતનાને ઉર્જા આપી. આપણા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓએ પણ સમજ્યું કે સ્વરાજની વિભાવના માતૃભાષા અને આત્મસન્માન વિના અધૂરી છે. સ્વતંત્રતા પછી, ભારતીય ભાષાઓ રાષ્ટ્ર નિર્માણ, વહીવટ અને જનતા સુધી વિકાસના પ્રસારનું માધ્યમ બની. હિન્દી સહિતની તમામ ભારતીય ભાષાઓએ જનજાગૃતિ, રાષ્ટ્રીય એકતા અને સ્વતંત્રતાના વિચારને જનતા સુધી પહોંચાડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી. આ વારસા સાથે, બંધારણ સભાએ 14 સપ્ટેમ્બર, 1949ના રોજ હિન્દીને ભારતીય સંઘની સત્તાવાર ભાષા તરીકે અપનાવી. જોકે, સ્વતંત્રતા પછી, એક વિડંબના પણ ઉભરી આવી. રાજકીય સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત થઈ ત્યારે, માતૃભાષા, માતૃસંસ્કૃતિ અને આત્મસન્માનના મુદ્દાઓને હાંસિયામાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા.

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ લાલ કિલ્લા પરથી ગુલામીની આ માનસિકતામાંથી મુક્તિ માટે હાકલ કરી હતી અને આ મુક્તિમાં ભાષા મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. રાજપથનું ફરજ માર્ગમાં રૂપાંતર ફક્ત નામ બદલવાનું નહોતું. બ્રિટિશરો દ્વારા ઘડવામાં આવેલા દંડ - આધારિત કાયદાઓને ત્રણ લોકો - કેન્દ્રિત કાયદાઓ - ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા, ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ - સાથે બદલવાનું ફક્ત શબ્દોમાં પરિવર્તન નહોતું. તે આત્મસન્માનની પુનઃસ્થાપના હતી.

આજે નવી શિક્ષણ નીતિ માતૃભાષાને શિક્ષણના કેન્દ્રમાં રાખે છે. એન્જિનિયરિંગ અને મેડિકલનો અભ્યાસ ભારતીય ભાષાઓમાં થઈ રહ્યો છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ ઘણી ભારતીય ભાષાઓમાં લેવામાં આવી રહી છે.

આ 80મા સ્વતંત્રતા દિવસે, લાલ કિલ્લા પરથી પ્રધાનમંત્રીએ વિકસિત ભારત માટે "શક્તિના સાત પ્રવાહો" માટે આહ્વાન કર્યું. સાતમો પ્રવાહ ભારતની સોફ્ટ પાવર છે. કોઈપણ રાષ્ટ્રની સોફ્ટ પાવરનું સૌથી મોટું વાહન તેની ભાષા છે. યોગ, આયુર્વેદ, સાહિત્ય, સિનેમા, આપણી સાંસ્કૃતિક શક્તિ - આ બધું આપણી ભાષાઓ દ્વારા દુનિયા સુધી પહોંચે છે.

ટેકનોલોજીના યુગમાં ભારતીય ભાષાઓ પાછળ રહી જશે તેવી આશંકા હતી, પરંતુ મોદી સરકારના શાસનમાં હિન્દી સહિત તમામ ભાષાઓ ટેકનોલોજીકલ વિકાસના સુવર્ણ યુગના સાક્ષી બની રહી છે.

રાજભાષા વિભાગ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત 'ભારતી' ટૂલ આજે ભારતીય ભાષાઓ વચ્ચે વાતચીતને સરળ બનાવી રહ્યું છે. 8.27 લાખથી વધુ એન્ટ્રીઓ સાથે ' હિન્દી શબ્દ સિંધુ ' ડિજિટલ શબ્દકોશ જ્ઞાન વહેંચણી માટે એક સમૃદ્ધ માધ્યમ બની ગયું છે. 2024માં સ્થાપિત 'ભારતીય ભાષા વિભાગ' ભારતીય ભાષાઓમાં વહીવટી સંદેશાવ્યવહારને સરળ બનાવી રહ્યું છે. AI અને અનુવાદ ટેકનોલોજીએ ભાષા અવરોધોને તોડી નાખ્યા છે. હવે, કોઈપણ ભારતીય પોતાની ભાષામાં વિચાર કરીને સમગ્ર વિશ્વ સાથે વાતચીત કરી શકે છે. ઉપરાંત, મોદી સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન, સંસદીય રાજભાષા સમિતિએ રાષ્ટ્રપતિને તેના અહેવાલના ચાર નવા વિભાગો સુપરત કર્યા છે.

છેલ્લે, હું યુવાનોને એક વાત કહેવા માંગુ છું. દુનિયાની ગમે તેટલી ભાષાઓ શીખો. પણ તમારી પોતાની ભાષા છોડશો નહીં. હું દેશના તમામ માતા-પિતાને પણ કહેવા માંગુ છું કે તેઓ તેમના બાળકો સાથે તેમની માતૃભાષામાં વાત કરવાનો આગ્રહ રાખે. "જો હું મારી પોતાની ભાષામાં વાત કરીશ, તો હું નાનો થઈ જઈશ " - આ હીનતાથી મોટું પાપ કોઈ હોઈ શકે નહીં.

આપણને આપણી માતા, આપણી માટી, આપણા ઇતિહાસ અને આપણી સંસ્કૃતિ સાથે જોડે છે. આ વર્ષે રાષ્ટ્રીય ગીત, વંદે માતરમની રચનાની 150મી વર્ષગાંઠ પણ છે. આ ગીત જેણે ભાષાને સ્વતંત્રતાના શસ્ત્રમાં પરિવર્તિત કરી. ચાલો આ તકનો લાભ લઈએ અને 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારત તરફની સફરમાં હિન્દી અને તમામ ભારતીય ભાષાઓને શક્તિશાળી વાહન બનાવવાનો સંકલ્પ કરીએ. ફરી એકવાર, આપ સૌને સત્તાવાર ભાષા દિવસ, વંદે માતરમની હાર્દિક શુભેચ્છાઓ.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad