વૈશ્વિક વેપારમાં BRICSનો હિસ્સો લગભગ ચોથા ભાગનો છે, તેને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે આજે સભ્ય અને ભાગીદાર દેશો માટે વધુ મજબૂત, વધુ સ્થિતિસ્થાપક અને સંતુલિત વેપાર ભાગીદારી બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. નવી દિલ્હીમાં BRICS બિઝનેસ ફોરમના ઉદ્ઘાટન સત્રને સંબોધતા શ્રી ગોયલે આર્થિક સહયોગની સંપૂર્ણ ક્ષમતાને અનલોક કરવા માટે વધુ બજાર પહોંચ, વૈવિધ્યસભર સપ્લાય ચેઇન અને સરળ નિયામક પ્રક્રિયાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આ ફોરમ નોંધપાત્ર પરિણામો આપશે અને બ્રિક્સ દેશો વચ્ચે આર્થિક સંવાદ અને વ્યાપારી ભાગીદારીને આગલા સ્તર પર લઈ જશે.

ઉદ્ઘાટન સત્રને રશિયન ફેડરેશનના આર્થિક વિકાસ મંત્રી મહામહિમ મેક્સિમ રેશેટનિકોવ; કેન્દ્રીય વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકર; વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી શ્રી જિતિન પ્રસાદ; અને વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલ દ્વારા પણ સંબોધિત કરવામાં આવ્યું હતું.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત BRICS અંતર્ગત વેપારનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્તંભ છે અને તેમણે એન્જિનિયરિંગ સામાન અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં દેશની મજબૂત ક્ષમતાઓને રેખાંકિત કરી હતી, જે ભારતના ઉત્પાદિત નિકાસનો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. તેમણે એ પણ નોંધ્યું હતું કે ભારત વિશ્વની ફાર્મસી તરીકે ઓળખાય છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત બ્રિક્સને આ અને અન્ય ઉત્પાદનો માટે એક મહત્વપૂર્ણ બજાર તરીકે જુએ છે જેને તે એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે વિશ્વ સમક્ષ લઈ જવા માંગે છે.

ભાગીદારો વચ્ચે ગાઢ અને સ્થિતિસ્થાપક વેપારના મહત્વ પર ભાર મૂકતા શ્રી ગોયલે કહ્યું કે સપ્લાય ચેઇન વૈવિધ્યસભર હોવી જોઈએ અને વેપાર કોઈપણ સભ્ય દેશના વિકાસ અને લોકોના કલ્યાણમાં અવરોધ બનવો જોઈએ નહીં. તેમણે BRICS દેશોને કાચા માલ અને ક્રિટિકલ મિનરલ્સ સહિત એકબીજાના ઉત્પાદનો માટે તેમના બજારો ખોલવા હાકલ કરી હતી.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે સપ્લાય ચેઇન ત્યારે જ સ્થિતિસ્થાપક બનશે જ્યારે તે બંને તરફ ચાલશે. 88 ટકા દેશો માટે બિન-ટેરિફ પગલાં ટેરિફ કરતાં વધુ નિકાસ ખર્ચ લાદે છે તે નોંધતા, તેમણે વધુ સરળ અને સુગમ બજાર પહોંચ માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે BRICS સભ્ય અને ભાગીદાર દેશોને નિયામક પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવા અને માલસામાનના ઝડપી ક્લિયરન્સ માટે સુવિધા ઊભી કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરતી વખતે તેમના બજારો ખોલવાનો આગ્રહ કર્યો હતો. 

કૃષિ ક્ષેત્રે વધુ સહયોગ માટે આહ્વાન કરતા શ્રી ગોયલે બ્રિક્સ દેશોને ખાદ્ય સુરક્ષાના હિતમાં BRICS દેશોના ખેડૂતો માટે સંયુક્ત રીતે ઉકેલો વિકસાવવા માટે એગ્રી-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સને પ્રોત્સાહિત કરવા પર ભાર આપ્યો હતો. તેમણે દેશોને સાચા અર્થમાં એકબીજા માટે તેમના સેવા બજારો ખોલવા, સરહદો પાર વ્યાવસાયિકોની અવરજવરને સુગમ બનાવવા અને એકબીજાની વ્યાવસાયિક લાયકાતોને માન્યતા આપવાનું સરળ બનાવવા પણ આહ્વાન કર્યું હતું.

ભારતના સ્ટાર્ટઅપ અને સાહસિકતા ઇકોસિસ્ટમમાં મહિલાઓની ભાગીદારી પર પ્રકાશ પાડતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં 250,000થી વધુ માન્યતા પ્રાપ્ત સ્ટાર્ટઅપ્સમાંથી 45 ટકાથી વધુમાં ઓછામાં ઓછી એક મહિલા ભાગીદાર કે ડિરેક્ટર છે. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા દાયકામાં પૂરી પાડવામાં આવેલી નાની લોનમાંથી બે-તૃતીયાંશ લોન મહિલા સાહસિકોને આપવામાં આવી છે, જેનાથી તેઓને પોતાના પગ પર ઊભા રહેવામાં અને સ્વતંત્ર તથા આત્મનિર્ભર બનવામાં મદદ મળી છે. અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી બ્રિક્સ વુમન્સ બિઝનેસ એલાયન્સની બેઠકનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે તેમણે એલાયન્સને વિનંતી કરી હતી કે મહિલા સંચાલિત સાહસો દરેક બ્રિક્સ પ્રદર્શન, વેપાર મેળા અને પ્રોત્સાહિત તથા સમર્થિત કરી શકાય તેવી અન્ય તકોમાં ભાગ લે તે સુનિશ્ચિત કરે.

શ્રી ગોયલે ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવામાં ભારતની મજબૂત પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) પાસે આજે વર્ષે 250 બિલિયનથી વધુ ટ્રાન્ઝેક્શન છે, જે વિશ્વભરમાં વોલ્યુમ દ્વારા થતા ટ્રાન્ઝેક્શનના અડધાથી વધુનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે UPI 11 દેશોમાં પણ સ્વીકાર્ય છે અને તેમણે બ્રિક્સ સભ્ય અને ભાગીદાર દેશોને તેમની પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સને જોડવા, એકબીજાના સ્થાનિક ચલણમાં વેપારને પ્રોત્સાહન આપવા, ડિજિટલ વેપારને વૈશ્વિક બનાવવા અને ઉભરતી ટેકનોલોજી માટે સાથે મળીને નિર્માણ કરવાન આગ્રહ કર્યો હતો. 

તેમણે કહ્યું કે ભારત કૃષિ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, એન્જિનિયરિંગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઓટોમોબાઇલ્સ અને ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ અને સેવાઓ સહિતના તમામ ક્ષેત્રોમાં મજબૂત ક્ષમતાઓ ધરાવે છે અને તેમણે સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને પણ જોડવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે આ વલણો સંયુક્ત નવીનતા, ટેકનોલોજી ભાગીદારી અને સ્થિતિસ્થાપક વૈશ્વિક વેલ્યુ ચેઇન્સ માટે નોંધપાત્ર અવકાશ પ્રદાન કરે છે.

જેમ જેમ ભારત વિકસિત ભારત 2047 તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, જે 1.4 બિલિયન ભારતીયોએ જ્યારે દેશ આઝાદીના 100 વર્ષ ઉજવશે ત્યારે ભારતને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવા માટે પોતાનું સામૂહિક લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે, શ્રી ગોયલે કહ્યું કે બ્રિક્સ સભ્યો અને ભાગીદાર દેશો સાથે સહયોગ ગાઢ કરવાની અપાર ક્ષમતા છે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે થીમ આધારિત સત્રો બ્રિક્સ અંતર્ગત વેપાર અને આર્થિક સહયોગને વધુ મજબૂત કરવા માટે રચનાત્મક અને કાર્યક્ષમ ભલામણો તરફ દોરી જશે.

કેન્દ્રીય વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે તેમના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે આ વર્ષે સંસ્થાકીય બ્રિક્સ સહયોગના 20 વર્ષ પૂર્ણ થઈ રહ્યા છે, જે દરમિયાન બ્રિક્સ સભ્યપદ, એજન્ડા અને સહયોગની પદ્ધતિઓમાં નોંધપાત્ર રીતે વિકસિત થયું છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતની અધ્યક્ષતાએ સ્થિતિસ્થાપકતા, નવીનતા, સહયોગ અને ટકાઉપણાની થીમ દ્વારા આ ઉત્ક્રાંતિને આગળ ધપાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રાથમિકતાઓ ખાસ કરીને સુસંગત છે કારણ કે વૈશ્વિક રાજકીય અને આર્થિક વ્યવસ્થા મંથનમાંથી પસાર થઈ રહી છે, જેમાં અસ્થિરતા, અનિશ્ચિતતા અને જટિલતા વ્યાખ્યાયિત લક્ષણો બની રહ્યા છે, જ્યારે ભૌગોલિક રાજકીય સંઘર્ષો, રોગચાળો, આબોહવા સંબંધિત વિક્ષેપો, ડિજિટાઇઝેશન અને તકનીકી પ્રગતિ આર્થિક લેન્ડસ્કેપને નવો આકાર આપી રહ્યા છે.

ડૉ. જયશંકરે જણાવ્યું હતું કે સ્થિતિસ્થાપકતા બ્રિક્સ સમુદાયનો એક મુખ્ય ઘટક બની ગયો છે, જેમાં બ્રિક્સ બિઝનેસ કાઉન્સિલ અને બ્રિક્સ વુમન્સ બિઝનેસ એલાયન્સ ઉદ્યોગ, સાહસિકો અને બિઝનેસ લીડર્સને બ્રિક્સ પ્રક્રિયામાં લાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે સપ્લાય ચેઇન કનેક્ટિવિટી અને વેપાર સુગમતા સેવાઓ, કૃષિ અને એગ્રીટેકનોલોજી, ડિજિટલ ડિલિવરી, MSMEs, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને મહિલા સંચાલિત સાહસોની સાથે નિર્ણાયક તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. તેમણે વાસ્તવિક બજાર પ્રથાઓ, નિર્ભર લોજિસ્ટિક્સ, અનુમાનિત વ્યવસાયિક વાતાવરણ, વૈવિધ્યસભર વ્યાપારી સંબંધો અને પારદર્શક વેપાર અને રોકાણ દ્વારા જોડાયેલા અને સ્પર્ધાત્મક રહીને વધુ આત્મનિર્ભરતાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ફિનટેક અને એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગને મોટી તકો તરીકે પ્રકાશિત કર્યા હતા, સાથે જ પહોંચ, ધોરણો, સુરક્ષા અને વિશ્વાસના પ્રશ્નોની નોંધ લીધી હતી.

ડૉ. જયશંકરે જણાવ્યું હતું કે ભારતની અધ્યક્ષતાએ બ્રિક્સ ઇન્ક્યુબેટર નેટવર્ક અને બ્રિક્સ સ્ટાર્ટઅપ ઇનોવેશન ફંડ દ્વારા નવીનતા અને સાહસિકતા ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ લાભો વ્યવસાયિક સમુદાયોના તમામ સ્પેક્ટ્રમ સુધી પહોંચવા જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે ભારતનો અનુભવ તેને મોટા અને વધતા બજાર, વિસ્તારતી ઉત્પાદન ક્ષમતાઓ, પ્રતિભાના ઊંડા પુલ, ડિજિટલ અનુભવ અને ગતિશીલ નવીનતા અને સાહસિકતા આધાર સાથે એક નૈસર્ગિક ભાગીદાર બનાવે છે. જેમ જેમ બ્રિક્સ નેતાઓ મળવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે, તેમણે કહ્યું કે ફોરમનું સૌથી ઉપયોગી યોગદાન બ્રિક્સ સહયોગના આગામી તબક્કામાં એક સ્પષ્ટ વ્યવસાયિક દ્રષ્ટિકોણ લાવવાનું રહેશે, જેમાં તકો, વ્યવસાયો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા પડકારો અને તેને ઉકેલવા માટે સરકારો શું કરી શકે છે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.

ઉદ્ઘાટન સત્રમાં બોલતા વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય તથા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી શ્રી જિતિન પ્રસાદે રેખાંકિત કર્યું હતું કે બ્રિક્સ બિઝનેસ ફોરમ બ્રિક્સ અર્થતંત્રોની તાકાતને મૂર્ત વ્યાપારી પરિણામોમાં ફેરવવાની તક પૂરી પાડે છે. તેમણે ડિજિટલ સેવાઓ, ખાસ કરીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને સહયોગના એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર તરીકે પ્રકાશિત કર્યું હતું, જેમાં ઉત્પાદકતા, જીવનધોરણ, આવક અને વ્યક્તિઓ તથા MSMEs માટેના પરિણામોમાં સુધારો કરવાની ક્ષમતા નોંધાઈ હતી, સાથે ખાસ કરીને ગ્લોબલ સાઉથમાં કમ્પ્યુટ સુધી પહોંચ સુનિશ્ચિત કરી શકાય છે.

શ્રી પ્રસાદે સંયુક્ત રાષ્ટ્રને સંચાલનના કેન્દ્રમાં રાખીને AIમાં વધુ ટેકનોલોજી વિનિમય અને સહયોગની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. સેમિકન્ડક્ટર્સ પર, તેમણે પ્રોત્સાહનોમાં આશરે USD 13 બિલિયનના નાણાકીય પરિબળ સાથે ભારતના સેમિકન્ડક્ટર મિશન 2.0 પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને સમગ્ર સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમને વિકસાવવા માટે સહયોગ કરવા આહ્વાન કર્યું હતું.

તેમણે ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ડેટા સેન્ટર્સને સહયોગના ક્ષેત્રો તરીકે પ્રકાશિત કર્યા હતા, જેમાં ભારતના શ્રેષ્ઠ પ્રયાસોને શેર કરવાનો સમાવેશ થાય છે, અને બ્રિક્સ દેશોને સંશોધન અને વિકાસ તથા સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે વધુ સંસાધનો સાથે સહ-વિકાસ, સહ-રોકાણ અને સહ-નવીનતા કરવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું જેથી યુવાનો આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પારના બજારો સુધી પહોંચી શકે.

વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે બ્રિક્સ એક મહત્વપૂર્ણ અને વધતા બજારનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેમાં બ્રિક્સ દેશો વચ્ચેનો વેપાર 2003માં USD 84 બિલિયનથી વધીને 2024માં લગભગ USD 1.2 ટ્રિલિયન થયો છે.

તેમણે તેના કેન્દ્રમાં WTO સાથે બહુપક્ષીય વેપાર પ્રણાલીને જાળવી રાખવા અને પુનઃજીવિત કરવા પર અને પરવડે તેવી વર્કિંગ કેપિટલ દ્વારા MSMEs ને ટેકો આપવા પર ભાર મૂક્યો હતો, જેમાં જયપુર સર્વસંમતિ સામાન્ય બ્રિક્સ પદ્ધતિની શોધ માટેનો પાયો પૂરો પાડે છે.

શ્રી અગ્રવાલે બ્રિક્સ કનેક્ટ, B2B ભાગીદારી, વાર્ષિક બ્રિક્સ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એક્સ્પો, ડિજિટલ ટ્રેડ ડોક્યુમેન્ટેશન અને આરોગ્યસંભાળ સહિત ક્ષેત્રીય સહયોગ વધારીને વૈશ્વિક વેલ્યુ ચેઇન્સને મજબૂત કરવા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે બ્રિક્સ ઇકોનોમિક પાર્ટનરશિપ સ્ટ્રેટેજી 2030 હેઠળ સહયોગ, ટ્રસ્ટ, નવીનતા અને સહિયારી સમૃદ્ધિ દ્વારા મજબૂત આર્થિક સંકલન માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેમના વક્તવ્યનું સમાપન કરતા શ્રી અગ્રવાલે બ્રિક્સ બિઝનેસ ફોરમને સફળતા માટે શુભેચ્છા પાઠવી હતી.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad