કેન્દ્રીય આવાસ અને શહેરી બાબતો અને ઊર્જા મંત્રી શ્રી મનોહર લાલે આજે સ્વચ્છતા હી સેવા (SHS) 2026 માટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સજ્જતાની સમીક્ષા કરવા માટે રાજ્યના શહેરી વિકાસ મંત્રીઓ, પ્રિન્સિપલ સેક્રેટરીઓ, શહેરી વિકાસ અને રાજ્ય મિશન નિયામકો સાથે એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી.

આ બેઠકમાં દેશવ્યાપી અભિયાનની તૈયારીઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી, જે 17 સપ્ટેમ્બરથી 17 ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન ઉજવવામાં આવશે. આ વર્ષની થીમ, 'સ્વચ્છતા મેં સહભાગ, સ્વચ્છ ભારત, વિકસિત ભારત', સ્વચ્છ અને વિકસિત ભારતના વિઝનને આગળ ધપાવવામાં સામૂહિક ભાગીદારી અને સહિયારી જવાબદારીની ભૂમિકા પર ભાર મૂકે છે.

એસએચએસ (SHS) 2026 ના મુખ્ય ફોકસ ક્ષેત્રોમાં સ્વચ્છતા ટાર્ગેટ યુનિટ્સ (CTUs) અને વધુ અવરજવર વાળા જાહેર સ્થળોનું પરિવર્તન; સ્વચ્છ પાઠશાળા - યુવા ફોર સ્વચ્છતા; સફાઈમિત્ર સુરક્ષા અને  સન્માન શિબિરો; સ્વચ્છતા માટે જન ભાગીદારી; અને સર્ક્યુલર ઈકોનોમી અને વેસ્ટ-ટુ-વેલ્થ પહેલો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને સ્વચ્છતા સે સમૃદ્ધિનો સમાવેશ થાય છે.

બેઠક દરમિયાન, રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને અભિયાનના મુખ્ય ફોકસ ક્ષેત્રો અને સમગ્ર દેશમાં સંકલિત કાર્યવાહી કરવાની જરૂરિયાત વિશે માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા. અભિયાન સમયગાળા દરમિયાન વ્યાપક નાગરિક ભાગીદારી, સ્થાનિક સ્તરે અસરકારક અમલીકરણ અને દૃશ્યમાન સ્વચ્છતા પરિણામો સુનિશ્ચિત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. રાજ્યના વિભાગોએ દરેક કાર્યાલય પરિસર, પ્રવાસન સ્થળો અને જળાશયોમાં સ્વચ્છતા ઝુંબેશ સુનિશ્ચિત કરવામાં અગ્રેસર રહેવું જોઈએ.

પોતાના વક્તવ્યમાં, કેન્દ્રીય આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રી શ્રી મનોહર લાલે નાગરિકોને 17 સપ્ટેમ્બરે પોતાના ઘરથી જ સ્વચ્છતા હી સેવા અભિયાનની શરૂઆત કરવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે નાગરિકોને પોતાના ઘરની જાતે સફાઈ કરવા અને ત્યારબાદ સાંજે પોતાના ઘરમાં દીવો પ્રગટાવવા વિનંતી કરી, જે સ્વચ્છ ઘર, સ્વસ્થ પરિવાર અને સકારાત્મક ઊર્જાનું પ્રતીક છે; જ્યારે હાંસલ કરેલી સ્વચ્છતાને જાળવી રાખવાની પ્રતિબદ્ધતાનું પણ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે આ અભિયાનને સ્વચ્છતાને એક મહિના સુધી ચાલતી પ્રવૃત્તિ બનાવવાને બદલે લોકોની આગેવાની હેઠળની સતત પ્રતિબદ્ધતા બનાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે 'સેવા સંકલ્પ'ની ભાવના સાથે આગળ ધપાવવું જોઈએ.

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનનો ઉલ્લેખ કરતા કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ અભિયાન 17 સપ્ટેમ્બરે પ્રધાનમંત્રીના જન્મદિવસે શરૂ થાય છે અને તેમની સેવાની ભાવના અને સંકલ્પને સ્વચ્છતાના હેતુ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરે છે.

મન કી બાતમાં પ્રધાનમંત્રીના સંદેશને યાદ કરતા શ્રી મનોહર લાલે કહ્યું કે જ્યારે કોઈ સ્થળને સ્વચ્છ રાખવું એ ત્યાંના લોકોનો સંકલ્પ બની જાય છે, ત્યારે પરિવર્તન સ્વચ્છતાથી આગળ વધીને તે સ્થળની ઓળખ બદલી નાખે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેથી પ્રયાસ સ્વચ્છતાને નાગરિકોનો સામૂહિક સંકલ્પ બનાવવાનો હોવો જોઈએ.

મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પંડિત દિનદયાળ ઉપાધ્યાયના જન્મદિવસે, 25 સપ્ટેમ્બરે, સમાવેશીતા અને સામાજિક કલ્યાણ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, સમાજના તમામ વર્ગોમાં સ્વચ્છતા ઝુંબેશ ચલાવવી જોઈએ.

ખાસ કરીને, રાજ્યોને 1 ઓક્ટોબર સુધી વ્યાપક આયોજન અને પ્રોત્સાહક પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા વિનંતી કરવામાં આવી હતી, જેમાં એક દિન, એક ઘંટા, એક સાથ દેશવ્યાપી શ્રમદાન માટે, જ્યાં રાજ્ય શિક્ષણ અને રમતગમત વિભાગોને મોટા પાયે સ્વચ્છતા પ્રવૃત્તિઓ માટે યુવાનો અને રમતવીરોને જોડવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું. મંત્રીએ તમામ મંત્રીઓ, સાંસદો/ધારાસભ્યો, મેયર, ડેપ્યુટી મેયર, વોર્ડ કાઉન્સિલરો, કમિશનરો, દરેક રાજ્યની પ્રતિષ્ઠિત હસ્તીઓને પોતપોતાના વિસ્તારો/મતક્ષેત્રોમાંથી આ દેશવ્યાપી શ્રમદાનનું નેતૃત્વ કરવા અને તેના માટે જનસંપર્ક સુનિશ્ચિત કરવા અપીલ કરી હતી.

તેમણે તમામ નગરપાલિકાઓને આંતર-વોર્ડ અને આંતર-આરડબલ્યુએ સ્વચ્છતા સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરીને રેસિડેન્શિયલ સોસાયટીઓ અને આરડબલ્યુએ (RWAs) ને જોડવા વિનંતી કરી જેથી કરીને તેમના પ્રયાસોને વધુ મજબૂત બનાવી શકાય, અને અગ્રણી આરડબલ્યુએ સ્થાનો પર મુખ્ય સ્વચ્છતા સંદેશાઓને પ્રોત્સાહન આપી શકાય.

2 ઓક્ટોબરે, અથવા સ્વચ્છ ભારત દિવસ પર, મહાત્મા ગાંધીનો સંદેશ શેર કરવા અને ઘન કચરા વ્યવસ્થાપન નિયમો (સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ રૂલ્સ) પર જાગૃતિ ઝુંબેશ ચલાવવા માટે જાહેર સ્થળોએ યુએલબી (ULBs) દ્વારા ખાસ કાઉન્સિલ બેઠકો અને ખાસ સ્વચ્છતા ઝુંબેશનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત 'એક પેડ મા કે નામ' અંતર્ગત વૃક્ષારોપણની પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવશે.

આ બેઠકમાં સફાઈમિત્ર સુરક્ષા એવમ સન્માન શિબિરો દ્વારા સફાઈ કર્મચારીઓના કલ્યાણ, સુરક્ષા અને માન્યતા સુનિશ્ચિત કરવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેમાં પાત્ર કલ્યાણકારી યોજનાઓ સાથે જોડાણ, નિવારક આરોગ્ય તપાસ અને સુરક્ષા સાધનોની જોગવાઈનો સમાવેશ થાય છે. એ વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે મહત્તમ અસર માટે આ શિબિરો આખા વર્ષ દરમિયાન સમયાંતરે આયોજિત કરવામાં આવે.

મંત્રીએ રાજ્યોને માનનીય પ્રધાનમંત્રીની જાહેર સેવાના 25 વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરે 7 ઓક્ટોબરે ખાસ સ્વચ્છતા કાર્યક્રમો યોજવા પણ વિનંતી કરી હતી.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને જન ભાગીદારી, રમતગમતની ઇવેન્ટ્સ, આધ્યાત્મિક/ભાવપૂર્ણ ગીતો અને સ્વચ્છતા એન્થમ વગાડીને એસએચએસ (SHS) 2026 ની આસપાસ અસરકારક અને નવીન પ્રોત્સાહન અને પહોંચ હાથ ધરવા અને અભિયાન દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવેલી પ્રવૃત્તિઓનું નિયમિત રિપોર્ટિંગ સુનિશ્ચિત કરવા સલાહ આપવામાં આવી હતી; અને આ અભિયાન જમીન પર માપી શકાય તેવા પરિણામો અને રાષ્ટ્રના દરેક નાગરિકમાં મજબૂત વર્તણૂક પરિવર્તનમાં પરિણમે તે સુનિશ્ચિત કરવા સક્રિય પગલાં લેવા જણાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે આ અભિયાન અધિકૃત રીતે 17 ઓક્ટોબરે સમાપ્ત થાય છે, પરંતુ રાજ્યોને આખા વર્ષ દરમિયાન સ્વચ્છતાની ગતિ આગળ વધારવા વિનંતી કરવામાં આવી હતી.

SM/IJ/HD