કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહ 20 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ તમિલનાડુના મહાબલીપુરમ ખાતે દક્ષિણ ઝોનલ કાઉન્સિલ (SZC) ની 31મી બેઠકની અધ્યક્ષતા કરશે. સધર્ન ઝોનલ કાઉન્સિલમાં આંધ્રપ્રદેશ, કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ અને તેલંગાણા રાજ્યો તેમજ પુડુચેરી, અંદમાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહ અને લક્ષદ્વીપ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે.

રાજ્ય પુનર્ગઠન અધિનિયમ, 1956ની કલમ 15 થી 22 હેઠળ સધર્ન ઝોનલ કાઉન્સિલ સહિત પાંચ ઝોનલ કાઉન્સિલની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહ દક્ષિણ ઝોનલ કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ છે અને તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી શ્રી સી. જોસેફ વિજય તેના ઉપાધ્યક્ષ છે. સભ્ય રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ રોટેશન ધોરણે કાઉન્સિલના ઉપાધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપે છે. આ 31મી બેઠકનું આયોજન ભારત સરકારના ગૃહ મંત્રાલયના આંતર-રાજ્ય પરિષદ સચિવાલય દ્વારા તમિલનાડુ સરકારના યજમાનપદ હેઠળ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેમાં દક્ષિણ ક્ષેત્રના સભ્ય રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્યમંત્રીઓ/ઉપરાજ્યપાલો/વહીવટકર્તાઓ અને દરેક રાજ્યના બે વરિષ્ઠ મંત્રીઓ ભાગ લેશે. રાજ્યોના મુખ્ય સચિવો/સલાહકારો અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ તેમજ કેન્દ્ર સરકારના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ આ બેઠકમાં ભાગ લેશે.

ઝોનલ કાઉન્સિલે મુખ્ય સચિવોના સ્તરે એક સ્થાયી સમિતિ (સ્ટેન્ડિંગ કમિટી) ની પણ રચના કરી છે. રાજ્યો દ્વારા પ્રસ્તાવિત મુદ્દાઓ ઝોનલ કાઉન્સિલની સ્થાયી સમિતિ સમક્ષ ચર્ચા માટે રજૂ કરવામાં આવે છે અને ત્યાં વિચાર-વિમર્શ બાદ બાકી રહેલા મુદ્દાઓ ઝોનલ કાઉન્સિલની બેઠકમાં વિચારણા અર્થે મૂકવામાં આવે છે.

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સહકારી સંઘવાદના આધારે દેશ માટે 'ટીમ ભારત' (TEAM BHARAT) ના વિઝનની કલ્પના કરી છે અને ઝોનલ કાઉન્સિલ આ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપી રહી છે. આ પરિષદો એવા વિશ્વાસ પર કામ કરે છે કે મજબૂત રાજ્યો જ મજબૂત રાષ્ટ્રનું નિર્માણ કરે છે. તે બે કે તેથી વધુ રાજ્યો — અથવા કેન્દ્ર અને રાજ્યો — ને અસર કરતા મુદ્દાઓ પર સંવાદ અને ચર્ચા માટે એક સંરચનાત્મક પદ્ધતિ પૂરી પાડે છે, જેથી પરસ્પર સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક પ્લેટફોર્મ તરીકે સેવા આપી શકાય. પીએમ મોદીના નેતૃત્વમાં, ઝોનલ કાઉન્સિલની બેઠકો સંવાદ દ્વારા ઉકેલો શોધવા માટેના એક શક્તિશાળી મંચ તરીકે ઉભરી આવી છે.

ઝોનલ કાઉન્સિલની ભૂમિકા સલાહકારી પ્રકૃતિની છે. જોકે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આ પરિષદો વિવિધ પ્રદેશોમાં પરસ્પર સમજણ અને સહયોગના તંદુરસ્ત સંબંધોને પ્રોત્સાહન આપવામાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ સાબિત થઈ છે. તમામ રાજ્ય સરકારો, કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને વિભાગોના સહયોગથી, જૂન 2014 થી અત્યાર સુધીના છેલ્લા આશરે 12 વર્ષોમાં વિવિધ ઝોનલ કાઉન્સિલ અને તેમની સ્થાયી સમિતિઓની કુલ 69 બેઠકો યોજાઈ છે.

ઝોનલ કાઉન્સિલ કેન્દ્ર અને સભ્ય રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો વચ્ચે, સભ્ય રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો વચ્ચે અને પ્રદેશની અંદર મુદ્દાઓ તથા વિવાદોના ઉકેલ લાવવા અને તેના પર પ્રગતિ કરવા માટે એક ઉત્કૃષ્ટ મંચ પૂરું પાડે છે. આ પરિષદો રાષ્ટ્રીય મહત્વના વ્યાપક મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા કરે છે, જેમાં મહિલાઓ અને બાળકો સામેના રેપના કેસોની ઝડપી તપાસ અને ઝડપી પતાવટ માટે ફાસ્ટ ટ્રેક સ્પેશિયલ કોર્ટ્સ (FTSCs) ના અમલીકરણ તેમજ શિક્ષણ સંબંધિત મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, પ્રાદેશિક સ્તરે સામાન્ય રસ ધરાવતા વિવિધ મુદ્દાઓ જેવા કે આંધ્રપ્રદેશ પુનર્ગઠન અધિનિયમ સંબંધિત મુદ્દાઓ, જળ વહેંચણી સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સને લગતા મુદ્દાઓ, પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના (ગ્રામીણ), નાગરિક ઉડ્ડયન સંબંધિત મુદ્દાઓ અને અન્ય ઘણા મુદ્દાઓ પણ આવરી લેવામાં આવે છે.

SM/BS/JD