কেন্দ্ৰীয় পৰিবেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিবৰ্তন মন্ত্ৰী শ্ৰী ভূপেন্দ্র যাদৱে আজি নতুন দিল্লীত ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষ (এন টি চি এ)ৰ দ্বাৰা আয়োজিত বিশ্ব ব্যাঘ্ৰ দিৱস ২০২৬ উদযাপন অনুষ্ঠানত ভাষণ দিয়ে। মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে প্ৰকৃতিৰ সৈতে এক গভীৰ সামাজিক সংযোগ আৰু এক সংৰক্ষণমুখী জীৱনশৈলীৰ বাবে আহ্বান জনায়। বাঘ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ সাফল্য উদযাপন কৰিবলৈ আৰু বাঘ তথা প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থান সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰতি সামূহিক দায়বদ্ধতাক পুনৰ নিশ্চিত কৰাৰ বাবে এই অনুষ্ঠানত কেন্দ্ৰীয় ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী (ই এফ চি চি) শ্ৰী কীৰ্তিবৰ্ধন সিঙৰ উপৰি জ্যেষ্ঠ চৰকাৰী বিষয়া, বন্যপ্ৰাণী বিশেষজ্ঞ, প্ৰথম শাৰীৰ বনকৰ্মী, শিক্ষাৰ্থী আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকল উপস্থিত আছিল।

সংৰক্ষণ মানে কেৱল বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষিত কৰাই নহয়, প্ৰকৃতিৰ সৈতে এক সন্মানীয় সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰি শ্ৰী যাদৱে কয়, ‘প্ৰকৃতি কেৱল পৰ্যটন বা মনোৰঞ্জনৰ উৎস নহয়, ইয়াক সন্মান কৰিব লাগিব আৰু মানুহে ইয়াৰ পৰা শান্তি লাভ কৰিব লাগিব।’ তেওঁ মানুহক প্ৰকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা ল’বলৈ আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ বাবে উৎসৰ্গিত জীৱনশৈলী গঢ়ি তুলিবলৈ উৎসাহিত কৰে।

ভাৰতৰ সংৰক্ষণৰ সাফল্যৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ দূৰদৰ্শী নেতৃত্বত বাঘৰ সংখ্যা (৩,৬৮২) আৰু ব্যাঘ্র প্রকল্প (৫৮) উল্লেখযোগ্যভাৱে বৃদ্ধি পাইছে। তেওঁ লগতে কয় যে যোৱা ১২ বছৰত হাতী সংৰক্ষণ, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, সংৰক্ষিত অঞ্চল, সামূহিক সংৰক্ষণ আৰু জলাশয়ৰ সংখ্যাও বৃদ্ধি পাইছে।

এন টি চি এ ইকো-টুৰিজম ৱেবপেজ মুকলি কৰাৰ সময়ত শ্ৰী যাদৱে এন টি চি এক ব্যাঘ্র প্রকল্প সম্পৰ্কীয় সকলো তথ্য এখন সংহত মঞ্চলৈ অনাৰ বাবে অভিনন্দন জনায়। ই ছাফাৰী আৰু থকা ঠাই বুকিঙৰ বাবে সকলো ব্যাঘ্র প্রকল্পৰ প্ৰামাণিক ৱেবছাইটলৈ পোনপটীয়া লিংক প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত দায়িত্বশীল আৰু বহনক্ষম প্ৰকৃতি-আধাৰিত পৰ্যটনৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত তথ্য অধিক সুগম হয়। (লিংকঃ https://ntca.gov.in/eco-tourism/)

সংৰক্ষণৰ অভিজ্ঞতা নথিভুক্ত কৰাৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয়, ‘বনাঞ্চলৰ কাহিনীবোৰ অকল তথ্য নহয়, ইয়াত পৰম্পৰাগত জ্ঞান, আবেগ, বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ প্ৰতি আগ্ৰহ আৰু বন্যপ্ৰাণী বিষয়া, সংৰক্ষণ বিশেষজ্ঞ আদিৰ বছৰজোৰা অভিজ্ঞতা অন্তৰ্ভুক্ত আছে।’ তেওঁ বন বিষয়াসকলক বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বিষয়ে অধিক লিখিবলৈ আৰু তেওঁলোকৰ অভিজ্ঞতা এনেদৰে ভাগ বাটোৱাৰা কৰিবলৈ আহ্বান জনায়, যিবোৰে ব্যৱহাৰিক আৰু ৰূপায়ণযোগ্য নীতি সমাধানত অৰিহণা যোগাব পাৰে।

শ্ৰী যাদৱে লগতে বিশ্বৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অনুশীলনসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি বন বিষয়া আৰু কৰ্মচাৰীসকলৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধিৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। তেওঁ প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত জ্ঞানৰ আদান-প্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিগ কেট এলায়েন্স (আইবিচিএ)ৰ ভূমিকাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।

বাঘ সংৰক্ষণৰ বাবে তৃণমূল পৰ্যায়ত কাম কৰা লোকসকলৰ অৱদানক স্বীকৃতি জনাই বাঘ সংৰক্ষণ আৰু সুৰক্ষিত অঞ্চল ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত দৃষ্টান্তমূলক কামৰ বাবে বন্যপ্ৰাণী বিষয়া আৰু অৱদান আগবঢ়োৱা অন্যান্যসকলক এন টি চি এ বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। এই উদযাপনসমূহে বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীয় প্ৰচেষ্টা গ্ৰহণ কৰা প্ৰথম শাৰীৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ অৱদানক স্বীকৃতি জনোৱাৰ বাবেও এখন মঞ্চ প্ৰদান কৰিছে।

মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে দিল্লী-এনচিআৰৰ বিদ্যালয়ৰ ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে ‘ছেভ টাইগাৰ’ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত আয়োজিত চিত্ৰকলা, স্কেচ, শ্লোগান-লিখন আৰু মাস্ক প্ৰস্তুতকৰণ প্ৰতিযোগিতাৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰা এখন প্ৰদৰ্শনীৰো পৰ্যালোচনা কৰে। ইয়াৰ উপৰি মন্ত্ৰালয়ৰ পৰিবেশ শিক্ষা কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ইকো-ক্লাবৰ জৰিয়তে এক দেশজোৰা ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষণ সজাগতা অভিযানৰো আয়োজন কৰা হয়, য’ত ব্যাঘ্র প্রকল্পৰ ওচৰত অৱস্থিত বিদ্যালয়সমূহৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।

উদযাপনৰ সময়ত পাঁচটা প্ৰকাশন মুকলি কৰা হয়, যিয়ে এন টি চি এৰ বিজ্ঞানভিত্তিক সংৰক্ষণ, জ্ঞানৰ আদান-প্ৰদান আৰু জনসাধাৰণৰ সজাগতাৰ ওপৰত নিৰন্তৰ গুৰুত্ব প্ৰতিফলিত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে এন টি চি এ আউটৰিচ জাৰ্নেল-ষ্ট্ৰাইপছৰ ২০২৬ চনৰ জুলাইৰ সংস্কৰণ; ২৪ টা ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ নিৰাপত্তা অডিট প্ৰতিবেদন; ভাৰতৰ টাইগাৰ লেণ্ডস্কেপত লাজুকী বান্দৰৰ বাবে বাসস্থানৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদন; আই বি চি এ আৰু জি টি এফৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত টাইগাৰ অব দা ৱৰ্ল্ড; শ্ৰী চন্দ্ৰ প্ৰকাশ গোৱেল আৰু শ্ৰী সত্য প্ৰকাশ যাদৱৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত দা ৰেহমান খেৰা টাইগাৰ।

বিশ্ব ব্যাঘ্ৰ দিৱস ২০২৬ উদযাপনত উৎকৃষ্টতা, বৈজ্ঞানিক ব্যৱস্থাপনা, ক্ষমতা নিৰ্মাণ, দায়িত্বশীল পৰিবেশ-পৰ্যটন, জ্ঞানৰ আদান-প্ৰদান আৰু দেশৰ সমৃদ্ধ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত অধিক জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণৰ স্বীকৃতিৰ জৰিয়তে বাঘ সংৰক্ষণৰ প্ৰতি ভাৰতৰ স্থায়ী দায়বদ্ধতাক পুনৰ নিশ্চিত কৰা হৈছে।

পটভূমিঃ বিশ্ব ব্যাঘ্র দিৱস ২০২৬

এটা শতিকাৰ আগতে আনুমানিক ১,০০,০০০ বনৰীয়া বাঘ সমগ্ৰ এছিয়াত ঘূৰি ফুৰিছিল। আজি তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ ৮ শতাংশতকৈও কম দখল কৰিছে আৰু উপ-প্ৰজাতি তিনিটা- বালি, জাভান, আৰু কাস্পিয়ান বাঘ বিলুপ্ত হৈ গৈছে। বাঘৰ সংখ্যা হ্ৰাস হোৱাৰ কাৰণ হৈছে চোৰাং চিকাৰ, বন্যপ্ৰাণীৰ অবৈধ ব্যৱসায়, বাসস্থানৰ ক্ষতি আৰু বিভাজন, মানুহ-বন্যপ্ৰাণীৰ সংঘাত আৰু জলবায়ু পৰিবৰ্তন।

সামূহিক পদক্ষেপৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰি, ১৩ খন বাঘ পৰিসৰৰ দেশৰ নেতাসকলে ২০১০ চনত ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ টাইগাৰ ছামিটত একত্ৰিত হৈছিল আৰু গোলকীয় বাঘ পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যসূচী (জিটিআৰপি) আৰম্ভ কৰিছিল। সন্মিলনখনে ২০২২ চনৰ ভিতৰত বিশ্বব্যাপী বনৰীয়া বাঘৰ সংখ্যা দুগুণ কৰাৰ উচ্চাকাংক্ষী টিএক্স২ লক্ষ্যৰে প্ৰতি বছৰে ২৯ জুলাইত পালন কৰিবলগীয়া বিশ্ব ব্যাঘ্র দিৱসো সূচনা কৰে।

তেতিয়াৰ পৰা বিশ্ব ব্যাঘ্র দিৱসে বাঘ সংৰক্ষণৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা শক্তিশালী কৰা, জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণক উৎসাহিত কৰা আৰু বাঘ তথা ইয়াৰ বাসস্থান সুৰক্ষিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত হোৱা অগ্ৰগতিৰ পৰ্যালোচনা কৰাৰ বাবে এক গোলকীয় মঞ্চ হিচাপে কাম কৰি আহিছে।

*****

VM/GS/SK/HS