ભારતના બ્રિક્સ અધ્યક્ષપદ (BRICS Chairship) 2026 હેઠળ, રાષ્ટ્રીય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળ (NDMA), ગૃહ મંત્રાલય, ભારત સરકારે 24 જુલાઈ 2026 ના રોજ નવી દિલ્હી ખાતે આપત્તિ જોખમ ઘટાડા (DRR) પર બ્રિક્સ મંત્રીસ્તરીય બેઠકનું સફળતાપૂર્વક આયોજન કર્યું હતું. આ બેઠકની અધ્યક્ષતા ગૃહ રાજ્ય મંત્રી શ્રી નિત્યાનંદ રાયે કરી હતી અને તેમાં બ્રિક્સ સભ્ય દેશોના મંત્રીઓ અને પ્રતિનિધિમંડળના વડાઓએ હાજરી આપી હતી, જેમણે વર્ધિત સહયોગ, નવીનતા અને ટકાઉ વિકાસ દ્વારા આપત્તિ સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવાની તેમની વહેંચાયેલી પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

આ બેઠકે આપત્તિ જોખમ ઘટાડા પર બ્રિક્સ સહયોગના ઉત્ક્રાંતિમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ રેખાંકિત કર્યું અને બ્રિક્સ આપત્તિ જોખમ ઘટાડા કાર્ય યોજના (2025-2028) ના અમલીકરણને ઝડપી બનાવવા અને સ્થિતિસ્થાપક સમાજોના નિર્માણ માટે સહયોગ ગાઢ કરવાની સભ્ય દેશોની સામુહિક પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કરતા 'આપત્તિ જોખમ ઘટાડા પર બ્રિક્સ સંયુક્ત નિવેદન' ને સર્વાનુમતે અપનાવવાની સાથે સમાપન કર્યું હતું.

મંત્રીસ્તરીય બેઠકને સંબોધતા શ્રી નિત્યાનંદ રાયે જણાવ્યું હતું કે બ્રિક્સ સહયોગનું ઉત્ક્રાંતિ—ઉદયપુર ઘોષણાપત્ર (2016) થી કાઝાન ઘોષણાપત્ર (2024) અને બ્રિક્સ ડિઝાસ્ટર રિસ્ક રિડક્શન ગ્રુપ (DRRG) ની સ્થાપના સુધી—એ બાબતની વધતી જતી માન્યતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે કે આપત્તિ જોખમ ઘટાડો એ ટકાઉ વિકાસ, આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતા અને માનવ સુરક્ષા માટે કેન્દ્રસ્થાને છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારતના બ્રિક્સ અધ્યક્ષપદ હેઠળ, જૂથે "બિલ્ડિંગ ફોર રિઝિલિયન્સ, ઇનોવેશન, કોઓપરેશન એન્ડ સસ્ટેનેબિલિટી" ની થીમ હેઠળ એક વ્યવહારુ અને ક્રિયા-મુખી અભિગમ અપનાવ્યો છે, અને DRR ગ્રુપને મંત્રી સ્તરે લઈ જવા બદલ બ્રાઝિલની પ્રશંસા કરી હતી.

આપત્તિ જોખમ ઘટાડામાં ભારતના નેતૃત્વ પર પ્રકાશ પાડતા મંત્રીશ્રીએ કહ્યું કે ભારતનો લોકો-કેન્દ્રિત અભિગમ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના આપત્તિ જોખમ ઘટાડા માટેના દસ-મુદ્દાના એજન્ડા દ્વારા માર્ગદર્શિત છે. તેમણે બ્રિક્સ DRR કાર્ય યોજના (2025-2028) ના અમલીકરણને ઝડપી બનાવવા માટે પોતાના અધ્યક્ષપદ હેઠળ ભારતની પાંચ વ્યૂહાત્મક પ્રાથમિકતાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો અને આપત્તિ જોખમ ઘટાડાને ટકાઉ વિકાસનો એક અભિન્ન અંગ બનાવવા માટે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, પ્રારંભિક ચેતવણી પ્રણાલીઓ, સ્થિતિસ્થાપક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, પ્રકૃતિ-આધારિત ઉકેલો અને સમુદાય સ્થિતિસ્થાપકતામાં સહયોગ મજબૂત કરવા સભ્ય દેશોને આહ્વાન કર્યું હતું.

મંત્રીસ્તરીય બેઠકમાં "એડવાન્સિંગ ક્લાઇમેટ-સ્માર્ટ એન્ડ ડિઝાસ્ટર-રિઝિલિયન્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સિસ્ટમ્સ: પાર્ટનરશિપ, ઇનોવેશન એન્ડ ફાઇનાન્સિંગ ફોર રિઝિલિયન્ટ ડેવલપમેન્ટ" પર એક ઉચ્ચ-સ્તરીય નીતિ સંવાદ યોજાયો હતો, જ્યાં મંત્રીઓએ વધતા આપત્તિ અને આબોહવાના જોખમોને પહોંચી વળવા માટે સ્થિતિસ્થાપક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, નવીન ધિરાણ, ઉભરતી ટેકનોલોજીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારી પર વિચાર-વિમર્શ કર્યો હતો.

"બ્રિક્સ ડિઝાસ્ટર રિસ્ક રિડક્શન વર્ક પ્લાન (2025-2028) ના અમલીકરણને ઝડપી બનાવવું" પરની મંત્રીસ્તરીય ગોળમેજી ચર્ચાએ સભ્ય દેશોને અનુભવોની આપ-લે કરવા અને સંસ્થાકીય સહયોગ, ક્ષમતા નિર્માણ, જ્ઞાન વહેંચણી અને સંમતિ પામેલી પ્રાથમિકતાઓના અમલીકરણને મજબૂત કરવા માટે વ્યવહારુ માર્ગો ઓળખવા માટે સક્ષમ બનાવ્યા.

ભારતના અધ્યક્ષપદના ભાગરૂપે, બ્રિક્સ સભ્ય દેશોમાં પુરાવા-આધારિત નીતિ નિર્માણ, સંસ્થાકીય મજબૂતીકરણ, ક્ષમતા નિર્માણ અને આપત્તિ જોખમ ઘટાડા પહેલોના વ્યવહારુ અમલીકરણને ટેકો આપવા માટે છ મુખ્ય જ્ઞાન ઉત્પાદનો (ફ્લેગશિપ નોલેજ પ્રોડક્ટ્સ) લોન્ચ કરવામાં આવ્યા હતા.

આગળના માર્ગ તરીકે, મંત્રીઓએ આપત્તિ સ્થિતિસ્થાપકતામાં જ્ઞાનની વહેંચણી, નવીનતા અને માપી શકાય તેવા પરિણામોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નિયમિત તકનીકી આપ-લે, સંયુક્ત પ્રોજેક્ટ્સ, સિમ્યુલેશન કવાયતો, તકનીકી નિષ્ણાત આપ-લે અને વાર્ષિક વિષયગત કાર્યપ્રવાહો દ્વારા વ્યવહારુ અને ક્રિયા-મુખી સહયોગને મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો.

આપત્તિ જોખમ ઘટાડા પરની 3જી બ્રિક્સ મંત્રીસ્તરીય બેઠકનું સફળ સમાપન આપત્તિ જોખમ ઘટાડા પર મજબૂત આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ દ્વારા સ્થિતિસ્થાપક, સમાવેશી અને ટકાઉ વિકાસને આગળ વધારવા માટે બ્રિક્સની સામુહિક પ્રતિબદ્ધતાને વધુ મજબૂત કરે છે.

SM/IJ/JD