ભારતના બ્રિક્સ (BRICS) અધ્યક્ષપદ 2026 હેઠળ આજે ભારતના કોચીમાં બ્રિક્સ વિમેન મિનિસ્ટ્રિયલ મીટિંગ સંપન્ન થઈ હતી, જે બ્રિક્સ સભ્ય દેશો વચ્ચે મહિલા નેતૃત્વ હેઠળના વિકાસ પર સહયોગ વધારવામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે. 6 થી 9 જુલાઈ 2026 દરમિયાન યોજાયેલા આ ચાર દિવસીય કાર્યક્રમમાં બ્રિક્સ વિમેન વર્કિંગ ગ્રુપની બેઠક અને બ્રિક્સ વિમેન મિનિસ્ટ્રિયલ મીટિંગનો સમાવેશ થતો હતો. આ પ્રસંગે લિંગ સમાનતા અને મહિલા સશક્તિકરણને આગળ વધારવા માટેની સહિયારી પ્રાથમિકતાઓ પર ચર્ચા-વિચારણા કરવા માટે બ્રિક્સ પરિવારના મંત્રીઓ, નાયબ મંત્રીઓ અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓ એકત્રિત થયા હતા.

મંત્રીસ્તરીય બેઠકના સમાપન સત્રમાં પોતાના સંબોધનમાં ભારત સરકારના કેન્દ્રીય મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રી શ્રીમતી અન્નપૂર્ણા દેવીએ જણાવ્યું હતું કે, બ્રિક્સ સભ્યો વિવિધ ભૌગોલિક, સામાજિક-આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક પૃષ્ઠભૂમિમાંથી આવે છે તેમ છતાં, તેઓ મહિલા સશક્તિકરણને લગતી કેટલીક સમાન ચિંતાઓ ધરાવે છે. તેમણે ભાર મૂક્યો કે આ સામાન્ય ચિંતાઓ સભ્ય દેશો વચ્ચે સંવાદને પ્રોત્સાહન આપવા અને સહયોગને મજબૂત બનાવવા માટે BRICS મહિલા મંત્રીસ્તરીય ટ્રેક જેવા પ્લેટફોર્મના મહત્વપૂર્ણ મહત્વને પ્રકાશિત કરે છે.

સમાપન પ્રવચન આપતાં મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલયના સચિવ શ્રી અનિલ મલિકે ભારતના અધ્યક્ષપદ દરમિયાન યોજાયેલી ચર્ચા-વિચારણાના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, BRICS સંયુક્ત મહિલા મંત્રીસ્તરીય નિવેદનનો સ્વીકાર એ આપણા બધા માટે સમાન એવા પડકારોનો સામનો કરવાના આપણા સહિયારા સંકલ્પનો નક્કર પુરાવો છે.

આ વર્ષની મહિલા મંત્રીસ્તરીય બેઠકનું સીમાચિહ્નરૂપ પરિણામ મહિલા ટ્રેકમાં પ્રથમ સંયુક્ત નિવેદન અપનાવવામાં આવ્યું હતું, જે તમામ ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓની આગેવાની હેઠળના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સહયોગને મજબૂત બનાવવા માટે બ્રિક્સ સભ્ય દેશોની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આ બેઠકોમાં BRICS વુમન ટ્રેક હેઠળ લાંબા ગાળાના સહયોગને મજબૂત કરવા માટે ભારત દ્વારા પ્રસ્તાવિત બે પહેલોનું સ્વાગત પણ કરવામાં આવ્યું હતું:

1. BRICS ડિજિટલ રિપોઝીટરી ઓફ બેસ્ટ પ્રેક્ટિસીસ, બ્રિક્સ સભ્ય દેશોમાં મહિલા સશક્તિકરણ પર સફળ નીતિઓ, કાર્યક્રમો અને નવીનતાઓનું દસ્તાવેજીકરણ અને આદાનપ્રદાન કરવા માટે એક સહિયારા પ્લેટફોર્મ તરીકે સેવા આપશે.
2.  BRICS ડિજિટલ ક્ષમતા નિર્માણ માર્ગદર્શિકાનો ઉદ્દેશ્ય સંસ્થાકીય સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા, જ્ઞાનના આદાનપ્રદાનને સરળ બનાવવા અને સતત સહયોગ દ્વારા મહિલા સશક્તિકરણને વેગ આપવા માટે ક્ષમતા નિર્માણને મજબૂત બનાવવાનો છે.

બ્રિક્સ મંત્રીસ્તરીય બેઠકની બાજુમાં, ભારતે ડિજિટલ સમાવેશ, મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકતા, નાણાકીય સશક્તિકરણ, આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતા, ખાદ્ય સુરક્ષા અને પોષણ પર અનુભવો અને શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓનું આદાનપ્રદાન કરવા માટે નીતિ નિર્માતાઓ, નિષ્ણાતો, પ્રેક્ટિશનરો અને વિકાસ ભાગીદારોને એક સાથે થીમેટિક પેનલ ચર્ચાઓનું આયોજન કર્યું.

કાર્યક્રમના ભાગરૂપે, કેન્દ્રીય મંત્રીઓ, મહાનુભાવો અને વિદેશી પ્રતિનિધિમંડળોએ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ભારતની મહિલા નેતૃત્વ હેઠળની વિકાસ પહેલોને પ્રદર્શિત કરતા એક પ્રદર્શનની પણ મુલાકાત લીધી હતી. આ પ્રદર્શનમાં વિવિધ મંત્રાલયો અને વિભાગો દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી પહેલો દર્શાવવામાં આવી હતી, જેમાં સરસ (SARAS) અને લખપતિ દીદી પહેલ દ્વારા ગ્રામીણ આજીવિકા, અસ્મિતા (ASMITA) દ્વારા રમતગમતમાં મહિલાઓની ભાગીદારી, સ્ટેમ (STEM)  મહિલાઓ, નાણાકીય સમાવેશની પહેલો અને મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલયના ફ્લેગશિપ કાર્યક્રમો જેવા કે શી-બોક્સ (SHE-Box), વન સ્ટોપ સેન્ટર્સ અને વિમેન્સ હેલ્પલાઇનનો સમાવેશ થાય છે.

આ બેઠકે સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા, સંસ્થાકીય ભાગીદારીને મજબૂત કરવા, જ્ઞાન અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓના આદાનપ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપવા અને સમાવેશી, સ્થિતિસ્થાપક અને ટકાઉ વિકાસના મુખ્ય ચાલક બળ તરીકે મહિલા નેતૃત્વ હેઠળના વિકાસને આગળ વધારવા માટે બ્રિક્સ સભ્ય દેશોની સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

SM/BS/JD