ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને આજે ડૉ. આંબેડકર ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર, નવી દિલ્હી ખાતે આંતરરાષ્ટ્રીય MSME દિવસ 2026ની ઉજવણીમાં હાજરી આપી હતી. સભાને સંબોધતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) એક આર્થિક શ્રેણી કરતાં ઘણું વધારે છે અને તે પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિકોની હિંમત, યુવાનોની આકાંક્ષાઓ, મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોના દ્રઢ સંકલ્પ અને લાખો નાના વ્યવસાયોની સ્થિતિસ્થાપકતાને મૂર્ત સ્વરૂપ આપે છે જેમણે પડકારોને તકોમાં બદલી નાખ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે વિકસિત ભારત @2047 તરફની ભારતની સફર એક જીવંત અને ગતિશીલ MSME ક્ષેત્ર દ્વારા સંચાલિત થશે.

પોતાની ઉદ્યોગસાહસિકતાની સફર શેર કરતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે તેમનું ગ્રેજ્યુએશન પૂરું કર્યા પછી, તેમણે તેમના પિતાની આર્થિક મદદથી ગારમેન્ટનો નાનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો હતો. શરૂઆતના વર્ષો દરમિયાનના પડકારોને યાદ કરતાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે દ્રઢતા, સતત શિક્ષણ અને સખત પરિશ્રમે તેમને જાહેર જીવનમાં પ્રવેશતા પહેલા અગ્રણી નીટવેર નિકાસ વ્યવસાય ઊભો કરવા માટે સક્ષમ બનાવ્યા હતા. તેમણે યુવા ઉદ્યોગસાહસિકોને શરૂઆતની મર્યાદાઓથી ક્યારેય નિરાશ ન થવા અને પોતાના વેપારને શીખવા માટે પૂરા દિલથી સમર્પિત થવા વિનંતી કરી હતી.

કોઇર બોર્ડ (Coir Board) ના અધ્યક્ષ તરીકેના તેમના કાર્યકાળને યાદ કરતા શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને જણાવ્યું હતું કે તેમને આ ક્ષેત્ર વિશે અગાઉ બહુ ઓછી જાણકારી હતી પરંતુ તેમણે આ ઉદ્યોગના દરેક પાસાને સમજવામાં પોતાની જાતને લીન કરી દીધી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે નિકાસકારો સાથે મળીને કામ કરીને અને મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંકો નક્કી કરીને, આ ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ હાંસલ કરી છે. "જો તમે કંઈક હાંસલ કરવાનું નક્કી કરો છો, સખત પરિશ્રમ કરો છો અને તમારા ક્ષેત્ર વિશે બધું જ શીખો છો, તો સફળતા ચોક્કસપણે મળશે," તેમણે કહ્યું.

ગુણવત્તાના મહત્વ પર ભાર મૂકતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે ગુણવત્તાના ધોરણો સાથે કોઈ સમજૂતી થઈ શકે નહીં. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ખર્ચમાં ઘટાડો ક્યારેય ગુણવત્તાના ભોગે થવો જોઈએ નહીં. "સાચી સફળતા ખર્ચ ઘટાડવામાં રહેલી છે જ્યારે સ્પર્ધકો કરતાં શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તા અને વધુ સારી સેવાઓ જાળવી રાખવામાં આવે," તેમણે ઉમેર્યું હતું કે વધુને વધુ સ્પર્ધાત્મક વૈશ્વિક બજારોમાં વ્યવસાયોને ટકાવી રાખવા માટે ગુણવત્તા મુખ્ય ચાવી છે.

આ ક્ષેત્રમાં વધુ ગતિશીલતા લાવવાનું આહ્વાન કરતાં ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે દરેક સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગે લઘુ ઉદ્યોગ બનવાની આકાંક્ષા રાખવી જોઈએ, અને દરેક લઘુ ઉદ્યોગે મધ્યમ ઉદ્યોગમાં વિકસવું જોઈએ. તેમણે અવલોકન કર્યું કે કુટીર ઉદ્યોગ તરીકે શરૂઆત કરનારા ઉદ્યોગસાહસિકોએ તેમના સમગ્ર કાર્યકારી જીવન દરમિયાન સમાન સ્તરે રહેવું જોઈએ નહીં. આ સંક્રમણને સરળ બનાવવા માટે તેમણે પૂરતા રોકાણ, નીતિગત સહયોગ અને નાણાં સુધી સરળ પહોંચના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ MSME મંત્રાલયને MSMEs ના સાર્વત્રિક નોંધણીને પ્રોત્સાહિત કરવા વિનંતી કરી, અને જણાવ્યું કે બહેતર નોંધણીથી ડેટાની ગુણવત્તામાં સુધારો થશે અને આ ક્ષેત્રની વાસ્તવિક જરૂરિયાતોના આધારે વધુ અસરકારક નીતિ ઘડવાનું શક્ય બનશે.

આ વર્ષની સંયુક્ત રાષ્ટ્રની થીમ, "એન AI-ડ્રિવન ફ્યુચરમાં હ્યુમન-સેન્ટર્ડ આંત્રપ્રિન્યોરશિપ" નો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને જણાવ્યું હતું કે તકનીકી પરિવર્તનને ખતરાના બદલે એક તક તરીકે જોવું જોઈએ. કોમ્પ્યુટરની રજૂઆત સાથે જોડાયેલી આશંકાઓને યાદ કરતાં તેમણે નોંધ્યું કે ટેકનોલોજીએ આખરે રોજગારીની નવી તકો ઊભી કરી છે. તેમણે આત્મવિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પણ એ જ રીતે વૃદ્ધિના નવા માર્ગો બનાવશે, જો તેને રચનાત્મક રીતે અપનાવવામાં આવે.

ખાદી અને ગ્રામોદ્યોગ આયોગ (KVIC) ના યોગદાનની પ્રશંસા કરતા શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને જણાવ્યું હતું કે આ સંસ્થાએ મધ ઉત્પાદન અને ખાદી વસ્ત્રો જેવા ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન આવ્યું છે. તેમણે અવલોકન કર્યું કે ખાદી ગાંધીવાદી આદર્શોમાંથી પ્રેરણા મેળવે છે, તેમ છતાં વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક રહેવા માટે બદલાતી ગ્રાહક પસંદગીઓ અને તકનીકી પ્રગતિઓને અનુરૂપ સતત અનુકૂલન સાધવું જોઈએ.

આ પ્રસંગે, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ નેશનલ સ્મોલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશન (NSIC) નું શેડ્યૂલ 'A' કંપનીમાં રૂપાંતર થવા બદલ સન્માન કર્યું હતું. તેમણે PMEGP 2.0 પોર્ટલ, સમાધાન 2.0 પોર્ટલ, પ્રોક્યોરમેન્ટ એન્ડ માર્કેટિંગ સપોર્ટ (PMS) 2.0 પોર્ટલ, MSME ગ્લોબલ માર્ટ 2.0 પોર્ટલ, ટેસ્ટિંગ સેન્ટર પોર્ટલ અને MSME મંત્રાલયની બહુભાષી સક્ષમતા પહેલ પણ શરૂ કરી હતી. MSME આઈડિયા હેકાથોન 6.0 પણ લોન્ચ કરવામાં આવી હતી. ઉપરાષ્ટ્રપતિએ સેલ્ફ-રિલાયન્ટ ઇન્ડિયા (SRI) ફંડ અને પીએમ વિશ્વકર્મા (PMV) યોજના પર ઇ-બુક્સ બહાર પાડી હતી અને ખાદી અને ગ્રામોદ્યોગ આયોગ (KVIC) ની નવી પ્રોડક્ટ્સ લોન્ચ કરી હતી.

આ પ્રસંગે કેન્દ્રીય MSME મંત્રી શ્રી જીતન રામ માંઝી, MSME રાજ્ય મંત્રી સુશ્રી શોભા કરંદલાજે, KVIC ના અધ્યક્ષ શ્રી મનોજ કુમાર, MSME મંત્રાલયના સચિવ શ્રી ભરત ખેરા, મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓ અને ઉદ્યોગસાહસિકો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

SM/BS/ JD