দ্বাদশ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যোগ দিৱস (আইডিৱাই)২০২৬-ত সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিশ্বজুৰি অভূতপূৰ্ব অংশগ্ৰহণ দেখা গৈছিল, যিয়ে সামগ্ৰিক স্বাস্থ্য আৰু কল্যাণৰ বাবে এক বিশ্বব্যাপী আন্দোলন হিচাপে যোগৰ বৰ্ধিত ভূমিকাক পুনৰ নিশ্চিত কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত সমগ্ৰ দেশতে বৃহৎ পৰিসৰত যোগ প্ৰদৰ্শন আৰু সামূহিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হৈছিল, য’ত ৩৫,০০০লোকে পশ্চিম বংগৰ কলকাতাৰ ঐতিহাসিক ৰেড ৰোডত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই বছৰৰ বিষয়বস্তু, ‘স্বাস্থ্যকৰ বয়স বৃদ্ধিৰ বাবে যোগ’- শাৰীৰিক সুস্থতা, মানসিক স্থিতিস্থাপকতা আৰু সামগ্ৰিক সুস্থতাৰ ক্ষেত্ৰত যোগৰ অৱদানৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে, যিয়ে বিশ্বজুৰি লাখ লাখ লোকক যোগক জীৱনশৈলী হিচাপে গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে।

প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে আই ডি ৱাই ২০২৬ক এক প্ৰকৃত বিশ্বজোৰা উদযাপন হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ বাবে সমগ্ৰ বিশ্বৰ জনসাধাৰণৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ফ্ৰান্স, জাৰ্মানী, ইজিপ্ত আৰু আন কেইবাখনো দেশকে ধৰি সমগ্ৰ মহাদেশত যোগ অধিবেশনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। নিউয়ৰ্কত থকা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ইউৰোপ, পশ্চিম এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু পূব এছিয়াৰ প্ৰধান চহৰসমূহলৈকে অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে এই উদযাপনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, যিয়ে স্বাস্থ্য, সম্প্ৰীতি আৰু সামূহিক কল্যাণৰ বাবে যোগক এক সেঁতু হিচাপে সাৰ্বজনীন স্বীকৃতি প্ৰতিফলিত কৰিছে।

আয়ুষৰ কেন্দ্ৰীয় ৰাজ্য মন্ত্ৰী (স্বতন্ত্ৰ দায়িত্ব) তথা স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণৰ ৰাজ্য মন্ত্ৰী শ্ৰী প্ৰতাপৰাও যাদৱে দ্বাদশ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যোগ দিৱসক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সফলতা হিচাপে গঢ়ি তোলাত ভাৰত আৰু বিশ্বৰ নাগৰিক, যোগ অনুশীলনকাৰী, স্বেচ্ছাসেৱক, প্ৰতিষ্ঠান আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ অৱদানক স্বীকৃতি জনায়। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ‘স্বাস্থ্যকৰ বয়স বৃদ্ধিৰ বাবে যোগ’ বিষয়বস্তুৰ অধীনত উৎসাহী অংশগ্ৰহণে স্বাস্থ্য, সম্প্রীতি আৰু সামূহিক কল্যাণৰ প্ৰচাৰত যোগৰ ভূমিকাক পুনৰ নিশ্চিত কৰে আৰু জনসাধাৰণক এক স্বাস্থ্যকৰ তথা সুখী ভৱিষ্যতৰ বাবে তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন জীৱনত যোগক একত্ৰিত কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।

আয়ুষ মন্ত্ৰালয়ৰ সচিব বৈদ্য ৰাজেশ কোটেচাই দ্বাদশ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যোগ দিৱস (আইডিৱাই)২০২৬ উদযাপনত উৎসাহী অংশগ্ৰহণৰ বাবে প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিশ্বৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক অংশগ্ৰহণে জীৱনশৈলী হিচাপে যোগৰ বৰ্ধিত বিশ্বব্যাপী গ্ৰহণযোগ্যতা প্ৰতিফলিত কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ সফলতাত অৱদান আগবঢ়োৱাৰ বাবে তেওঁ সকলো অংশগ্ৰহণকাৰী, স্বেচ্ছাসেৱক, আয়োজক প্ৰতিষ্ঠান আৰু অংশীদাৰসকলক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। ‘স্বাস্থ্যকৰ বয়স বৃদ্ধিৰ বাবে যোগ’ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি তেওঁ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্য আৰু সুস্থতাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে দৈনন্দিন জীৱনত যোগৰ অবিৰত একত্ৰীকৰণ অব্যাহত ৰাখিবলৈ আহ্বান জনায়।

ভাৰতত এই উদযাপনত ৰাষ্ট্ৰীয় নেতৃত্বৰ সৰ্বোচ্চ স্তৰৰ অংশগ্ৰহণ দেখা গৈছিল। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শ্ৰীমতী দ্ৰৌপদী মুৰ্মুৱে মধ্যপ্ৰদেশৰ জবলপুৰত এক গণ যোগ প্ৰদৰ্শনত অংশগ্ৰহণ কৰে, আনহাতে ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি শ্ৰী চি পি ৰাধাকৃষ্ণনে লাডাখৰ লেহত আইডিৱাই উদযাপনত অংশগ্ৰহণ কৰে। লোকসভাৰ অধ্যক্ষ শ্ৰী ওম বিৰলাই সংসদ ভৱন চৌহদত সংসদৰ সদস্যসকলৰ সৈতে এক যোগ কাৰ্যসূচীৰ নেতৃত্ব দিয়ে, যিয়ে দেশজোৰা অংশগ্ৰহণৰ মনোভাৱৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।

দ্বাদশ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যোগ দিৱস উদযাপনৰ এক মুখ্য আকৰ্ষণ আছিল আয়ুষ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত থকা মোৰাৰজী দেশাই ৰাষ্ট্ৰীয় যোগ প্ৰতিষ্ঠান (এমডিএনআইৱাই) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ুষ মিছন (এনএএম) ৰ দ্বাৰা আয়োজিত ‘গংগোত্ৰীৰ পৰা গংগাসাগৰলৈ’ অভিযান। গংগোত্ৰীৰ পৰা গংগাসাগৰলৈ প্ৰায় ২,৫২৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰি এই অভিযানে ঋষিকেশ, হৰিদ্বাৰ, প্ৰয়াগৰাজ, বাৰাণসী, পাটনা আৰু হুগলীৰ বিখ্যাত ঘাটসমূহক কমন যোগ প্ৰট’কল অধিৱেশন আৰু সজাগতা কাৰ্যকলাপৰ জৰিয়তে সংযোগ কৰে। ভাৰতৰ দুটা সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সভ্যতাৰ উত্তৰাধিকাৰ-পবিত্ৰ গংগা আৰু যোগৰ প্ৰাচীন অনুশীলনক সাংকেতিকভাৱে একত্ৰিত কৰি এই প্ৰচেষ্টাই নদীৰ গতিপথৰ কাষৰ সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত ‘স্বাস্থ্যকৰ বয়স বৃদ্ধিৰ বাবে যোগ’ আৰু সামগ্ৰিক কল্যাণৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰে।

পশ্চিম বংগৰ কলকাতাৰ ৰেড ৰোডত অনুষ্ঠিত হোৱা মুখ্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যোগ দিৱস (আইডিৱাই)২০২৬ উদযাপনৰ পূৰ্বে জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ আৰু সজাগতা বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এক যোগ বিষয়ক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। ‘দাউ ছে ধ্যান’ পদক্ষেপৰ অধীনত কলকাতাৰ এঘাৰটা স্থানত মাৰাথন প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, যিয়ে নাগৰিকসকলক যোগৰ দ্বাৰা সুস্থতা গ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। উদযাপনসমূহৰ ভিতৰত আছিল সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শন, কলা আৰু ফটোগ্ৰাফী প্ৰতিযোগিতা, ৰাজহুৱা অংশগ্ৰহণ কাৰ্যকলাপ সমন্বিত হুগলী নদীমুখৰ কাষত ‘বন্দে যোগম’ আৰু পশ্চিম বংগ প্ৰতিষ্ঠা দিৱসৰ কাৰ্যসূচী। প্ৰায় ৩,০০০ ড্ৰোনৰ সৈতে এক বৃহৎ ড্ৰোন শ্ব’ত ভাৰতৰ যোগ যাত্ৰাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হয় আৰু প্ৰখ্যাত যোগ শিক্ষকসকলক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰা হয়, যাৰ ফলত আইডিৱাই ২০২৬-ৰ পূৰ্বে ব্যাপক উৎসাহৰ সৃষ্টি হৈছিল।

দিল্লীৰ লালকিল্লা, উত্তৰাখণ্ডৰ হৰ কী পৌৰী, ওড়িশাৰ কোণাৰ্ক সূৰ্য্য মন্দিৰ, কৰ্ণাটকৰ হাম্পি গ্ৰুপ অৱ মনুমেণ্টছ, লাডাখৰ লেহ পেলেচ, তামিলনাডুৰ মহাবলীপুৰম শ্ব’ৰ মন্দিৰ, উত্তৰ প্ৰদেশৰ সাৰনাথ, অসমৰ শিলচৰৰ কাচাৰী দুৰ্গ, হায়দৰাবাদ, তেলেংগানাৰ চাৰমিনাৰ প্ৰান্ত, ভাৰতৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ, মুম্বাই, মহাৰাষ্ট্ৰ, বিহাৰৰ নালন্দা মহাবিহাৰ, গুজৰাটৰ সবৰমতী নদীমুখ আৰু আন কেইবাটাও স্থানত আয়োজিত যোগ অধিৱেশনৰ জৰিয়তে এই কাৰ্যসূচী দেশৰ প্ৰতিটো কোণত উদযাপিত হৈছিল।

জন ভাগীদাৰীৰ মনোভাৱ প্ৰতিফলিত কৰি আয়ুষ গ্ৰীডে বিকশিত কৰা যোগ সংগম পৰ্টেলত ৩৬ খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ ৭৮০ খন জিলাক সামৰি লোৱা ৩.০৭ কোটিৰো অধিক ব্যক্তিৰ অংশগ্ৰহণ ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে। সমগ্ৰ দেশৰ যোগ অনুষ্ঠানৰ ৭ লাখতকৈও অধিক ছবি এই প'ৰ্টেলত আপলোড কৰা হৈছে, আনহাতে ২লাখতকৈও অধিক অংশগ্ৰহণৰ প্ৰমাণপত্ৰ সৃষ্টি কৰা হয়।

এই পদক্ষেপে সমগ্ৰ বিশ্বৰ ৭ লাখৰো অধিক সংস্থাৰ পৰা পঞ্জীয়ন লাভ কৰিছে, যাৰ ভিতৰত আছে ৪ লাখ চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠান,২ লাখ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান, ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান, বেচৰকাৰী সংস্থা আৰু অন্যান্য অংশীদাৰ। পশ্চিম বংগ (৩লাখ সংগঠন), ৰাজস্থান (১ লাখ সংগঠন), মধ্যপ্ৰদেশ (৩৫,৭৪২), অসম (২৫,২৮৫) আৰু উত্তৰ প্ৰদেশ (২২,২৮৫) শীৰ্ষ অৱদানকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল। যোগ বিলবৰ্ড সুবিধাই ১৫,০০০ৰো অধিক ছবি লাভ কৰিছিল, যাৰ ফলত সমগ্ৰ দেশৰ নাগৰিকসকলৰ ব্যাপক অংশগ্ৰহণ সম্ভৱ হৈছিল।

২০২৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যোগ দিৱসৰ পূৰ্বে দেশজোৰা অংশগ্ৰহণ আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰসাৰৰ ওপৰত কেইবাটাও যুগান্তকাৰী মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰা হয়। মহাৰাষ্ট্ৰৰ বুলধানাত অনুষ্ঠিত ৭৫ দিনীয়া অনুষ্ঠানত প্ৰায় ৫,০০০ অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে একেলগে ত্ৰিকোনাসনা পৰিৱেশন কৰি ।যোগাসন পৰিৱেশন কৰা সৰ্ববৃহৎ সমাৱেশৰ বাবে এছিয়া বুক অৱ ৰেকৰ্ডছত স্থান লাভ কৰে। কান্হা শান্তি বনমত অনুষ্ঠিত ৫০ দিনীয়া অনুষ্ঠানত ৬,০০০ ৰো অধিক অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে একেলগে ভুজংগাসন পৰিৱেশন কৰে, লগতে সৰ্ববৃহৎ সুসংগত যোগ প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এছিয়া বুক অৱ ৰেকৰ্ডছত প্ৰৱেশ কৰে। তদুপৰি, ১৪ জুন ২০২৬ ত আয়ুষ মন্ত্ৰালয়ে এটা ইউটিউব লাইভ যোগ ষ্ট্ৰীমৰ বাবে সৰ্বাধিক দৰ্শকৰ গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ড অৰ্জন কৰে, য’ত ৪,৩৫,৮৩১ জন দৰ্শকে ইয়াৰ অফিচিয়েল ইউটিউব চেনেলৰ জৰিয়তে এক বিশ্বব্যাপী অনলাইন যোগ অধিৱেশনত যোগদান কৰে।

আই ডি ৱাই ২০২৬-ত প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়, অসামৰিক বিমান পৰিবহণ মন্ত্ৰালয়, গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়, জল শক্তি মন্ত্ৰালয়, সামাজিক ন্যায় আৰু সবলীকৰণ মন্ত্ৰালয়, লোকসভা সচিবালয়, চি বি আই, প্ৰৱৰ্তন নিৰ্দেশালয়, চি আই এছ এফ, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষ্কাৰ গংগা অভিযান (এন এম চি জি) আৰু ভাৰতীয় আভ্যন্তৰীণ জলপথ কৰ্তৃপক্ষ (আই ডব্লিউ এ আই) সহ বিভিন্ন মন্ত্ৰালয় আৰু বিভাগৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণৰ সৈতে এক সম্পূৰ্ণ চৰকাৰী দৃষ্টিভংগী প্ৰত্যক্ষ কৰা হয়। এই পদক্ষেপসমূহে নাগৰিকসকলৰ মাজত সুস্থতা, প্ৰতিৰোধমূলক স্বাস্থ্যসেৱা আৰু স্বাস্থ্যকৰ বয়স বৃদ্ধিৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰে।

জল শক্তি মন্ত্ৰালয়, এন এম চি জি আৰু আই ডব্লিউ এ আই-এ অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ-২-ত গংগা অৱবাহিকা আৰু জাহাজত উঠি সুস্থতা আৰু পৰিৱেশ সচেতনতাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক প্ৰদৰ্শন কৰি যোগ অধিৱেশনৰ আয়োজন কৰিছিল। সামাজিক ন্যায় আৰু সবলীকৰণ মন্ত্ৰালয়ে নতুন দিল্লীৰ ভাৰত মণ্ডপমত ‘বায়ু যোগ সংগম-স্বাস্থ্যকৰ বয়স বৃদ্ধিৰ বাবে যোগ’ ৰ আয়োজন কৰিছিল, য’ত প্ৰায় ১,৩০০ জন জ্যেষ্ঠ নাগৰিকে অংশগ্ৰহণ কৰি সক্ৰিয় আৰু মৰ্য্যাদাপূৰ্ণ বয়স বৃদ্ধিৰ প্ৰতি যোগৰ অৱদানৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল।

প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ে সমগ্ৰ দেশতে ব্যাপক উদযাপনৰ নেতৃত্ব দিছিল, ছিয়াচেন হিমবাহৰ পৰা কন্যাকুমাৰী, কচ্ছৰ ৰাণ, উত্তৰ-পূবৰ ৰাজ্যসমূহ আৰু সাগৰত নৌ মঞ্চৰ পৰা যোগ অধিবেশনৰ আয়োজন কৰিছিল। প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী শ্ৰী ৰাজনাথ সিং, জ্যেষ্ঠ সামৰিক নেতৃত্ব আৰু হাজাৰ হাজাৰ কৰ্মচাৰীয়ে এই উদযাপনত অংশগ্ৰহণ কৰে। ভাৰতীয় সেনা, নৌবাহিনী, বায়ু সেনা আৰু উপকূলৰক্ষী বাহিনীয়ে বিভিন্ন কমাণ্ডত অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল, আনহাতে কেইবাখনো দেশৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰতিনিধিয়ে এই উদযাপনত অংশগ্ৰহণ কৰি যোগৰ বিশ্বব্যাপী প্ৰতিধ্বনি প্ৰতিফলিত কৰিছিল।

ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষীয়ে লাডাখৰ পেংগং টি চত প্ৰায় ১৪,০০০ফুট উচ্চতাত আইডিৱাই ২০২৬ উদযাপন কৰে, যি শক্তি, অনুশাসন আৰু মানসিক স্থিতিস্থাপকতা গঢ়ি তোলাত যোগৰ গুৰুত্ব প্ৰদৰ্শন কৰে। ৰাষ্ট্ৰীয় কেডেট কৰ্পছে (এনচিচি) দেশৰ ৫,০০০ৰো অধিক স্থানত ৮ লাখতকৈও অধিক কেডেট, সহযোগী এনচিচি বিষয়া, স্থায়ী প্ৰশিক্ষক আৰু কৰ্মচাৰী সমন্বিত যোগ অধিৱেশনত অংশগ্ৰহণ কৰি এক সৰ্ববৃহৎ যুৱ-নেতৃত্বাধীন যোগ আন্দোলনৰ আয়োজন কৰিছিল।

২০২৬ চনৰ দ্বাদশ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যোগ দিৱসে যোগক বিশ্বলৈ লৈ যোৱাৰ ভাৰতৰ যাত্ৰাত আন এক মাইলৰ খুঁটি চিহ্নিত কৰে। নাগৰিক, প্ৰতিষ্ঠান, সশস্ত্ৰ বাহিনী, যুৱ সংগঠন আৰু বিশ্ব সম্প্ৰদায়ৰ অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে, আইডিৱাই ২০২৬-এ শাৰীৰিক স্বাস্থ্য, মানসিক সুস্থতা, আৱেগিক ভাৰসাম্য আৰু স্বাস্থ্যকৰ বয়স বৃদ্ধিৰ বাবে এক কালজয়ী অনুশীলন হিচাপে যোগৰ ভূমিকাক শক্তিশালী কৰে, সমগ্ৰ বিশ্বতে সামগ্ৰিক সুস্থতাৰ প্ৰচাৰত ভাৰতৰ নেতৃত্বক অধিক শক্তিশালী কৰে।

***

Sanjay Roy/ Samir Verma/ Sugandh Garg/MK