કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ તથા ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આજે 'વિકસિત ભારત જી રામ જી' (Viksit Bharat GRAMG) ના અમલીકરણ અંગે રાજ્યોના ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રીઓની એક મહત્વપૂર્ણ બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના માર્ગદર્શન હેઠળ, ભારત સરકારે ગ્રામીણ રોજગાર, શ્રમિકોની સુરક્ષા અને ગામડાઓના એકંદર વિકાસને નવી ગતિ આપવા માટે વ્યાપક નાણાકીય અને નીતિવિષયક પહેલની જાહેરાત કરી છે. વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મંત્રીઓ સાથેની ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકને સંબોધતા શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે, 1 જુલાઈ, 2026 થી અમલમાં આવી રહેલી ઐતિહાસિક નવી વ્યવસ્થા કોઈપણ અવરોધ વિના સંપૂર્ણપણે સરળ અને શ્રમિક-કેન્દ્રિત સંક્રમણ સુનિશ્ચિત કરે તેવી હોવી જોઈએ. આ બેઠકમાં કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ રાજ્ય મંત્રી શ્રી ચંદ્રશેખર પેમ્માસાનીએ પણ ભાગ લીધો હતો.

કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે બેઠક દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે, આ માત્ર કોઈ યોજનાનું સંક્રમણ નથી, પરંતુ કરોડો શ્રમિકોના જીવન અને આજીવિકા સાથે જોડાયેલો મુદ્દો છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે "એક પણ શ્રમિક એક દિવસ માટે પણ કામ વિના રહેવો જોઈએ નહીં" અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રોજગાર નિર્માણ, વેતન ચૂકવણી અથવા વૈધાનિક અધિકારોમાં કોઈપણ અવરોધ સ્વીકાર્ય રહેશે નહીં.

તેમણે માહિતી આપી હતી કે કેન્દ્ર સરકારે મનરેગા હેઠળ અગાઉથી જ ₹30,000 કરોડ ફાળવી દીધા છે. આ ઉપરાંત, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આજે ₹95,692 કરોડની વચગાળાની ફાળવણી મુક્ત કરવામાં આવી છે. આ સાથે કુલ ફાળવણી ₹1.25 લાખ કરોડને વટાવી જશે.

શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે આ રકમ દેશભરની અંદાજે 2.80 લાખ ગ્રામ પંચાયતો સુધી પહોંચશે, જેથી એ સુનિશ્ચિત થશે કે દરેક પંચાયતને લાખો રૂપિયાનું ભંડોળ મળે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ ભંડોળનો ઉપયોગ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ નક્કી કરાયેલા વિકાસ કામો માટે થવો જોઈએ જેથી રોજગારીનું સર્જન અને ગ્રામીણ અસ્કયામતોનું નિર્માણ બંને સુનિશ્ચિત થઈ શકે.

તેમણે કહ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર માત્ર ભંડોળ પૂરું પાડી રહી નથી પરંતુ વેતનની સમયસર ચૂકવણી, શ્રમિકોના અધિકારોનું રક્ષણ અને અવિરત વિકાસ કાર્યો સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે. તેમણે રાજ્યોને પૂરતી સંખ્યામાં કામોને અગાઉથી મંજૂરી આપવા વિનંતી કરી જેથી 1 જુલાઈથી જ ઝડપી ગતિએ અમલીકરણ શરૂ થઈ શકે.

ડિજિટલ અને વહીવટી સજ્જતા પર બોલતા શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે, ઘણા રાજ્યોએ ડીબીટી, એસએમએસ-આધારિત માહિતી પ્રણાલી, ઈ-કેવાયસી અને ફેસ ઓથેન્ટિકેશન જેવી પ્રક્રિયાઓમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે, જે નવી વ્યવસ્થાના સફળ અમલીકરણનો સંકેત આપે છે.

તેમણે માહિતી આપી હતી કે 26 રાજ્યોએ 'વિકસિત ભારત – ગ્રામીણ ભારત' ના ઉદ્દેશ્યને ધ્યાનમાં રાખીને અગાઉથી જ બજેટરી જોગવાઈઓ કરી લીધી છે, જ્યારે ઝારખંડ, કર્ણાટક, તેલંગાણા અને મિઝોરમને વહેલી તકે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા વિનંતી કરવામાં આવી છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેઓ આ રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓને વ્યક્તિગત રીતે પત્ર લખશે.

રાજ્યોને નિર્દેશ આપતા તેમણે તેમને વહેલી તકે રાજ્ય સ્તરની સૂચનાઓ (નોટિફિકેશન) જાહેર કરવા જણાવ્યું હતું. નોટિફિકેશન જાહેર કરવા બદલ મિઝોરમ, પુડુચેરી અને આંધ્રપ્રદેશની પ્રશંસા કરતા તેમણે અન્ય રાજ્યોને આ પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે રાજ્યોને કૃષિની મુખ્ય મોસમને સૂચિત કરવા, 100 ટકા ઈ-કેવાયસી સુનિશ્ચિત કરવા અને જિલ્લા અને બ્લોક સ્તરે ક્ષમતા નિર્માણ તેમજ જાગૃતિ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવા પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો.

શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે ગ્રામ પંચાયતો અને ગ્રામસભાઓ દ્વારા કામોની પસંદગી કરવામાં આવશે અને આ દરખાસ્તોના આધારે તેમને આખરી ઓપ આપવામાં આવશે. તેમણે એવો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો કે મનરેગા હેઠળ 1 જુલાઈ સુધી રોજગાર નિર્માણ અને વેતન ચૂકવણીમાં કોઈ ઘટાડો કે અવરોધ આવવો જોઈએ નહીં.

બેઠક દરમિયાન કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે વિવિધ રાજ્યો માટે વચગાળાની ફાળવણીની જાહેરાત કરી હતી. આ ફાળવણી નીચે મુજબ છે – આંધ્રપ્રદેશ ₹7,707.21 કરોડ, અરુણાચલ પ્રદેશ ₹560.70 કરોડ, આસામ ₹1,929.7 કરોડ, બિહાર ₹6,715.83 કરોડ, છત્તીસગઢ ₹3,354.85 કરોડ, ગોવા ₹3.70 કરોડ, ગુજરાત ₹1,540.54 કરોડ, હરિયાણા ₹590.19 કરોડ, હિમાચલ પ્રદેશ ₹1,203.28 કરોડ, ઝારખંડ ₹2,705.64 કરોડ, કર્ણાટક ₹5,709.09 કરોડ, કેરળ ₹3,136.44 કરોડ, મધ્યપ્રદેશ ₹6,252.03 કરોડ, મહારાષ્ટ્ર ₹4,420.32 કરોડ, મણિપુર ₹581.99 કરોડ, મેઘાલય ₹1,155.09 કરોડ, મિઝોરમ ₹611.65 કરોડ, નાગાલેન્ડ ₹287.85 કરોડ, ઓડિશા ₹3,763.80 કરોડ અને પંજાબ ₹1,331.61 કરોડ.

તે જ રીતે, રાજસ્થાન ₹7,581.87 કરોડ, સિક્કિમ ₹97.57 કરોડ, તમિલનાડુ ₹7,585.49 કરોડ, તેલંગાણા ₹3,825.31 કરોડ, ત્રિપુરા ₹1,041.7 કરોડ, ઉત્તર પ્રદેશ ₹9,721.48 કરોડ, ઉત્તરાખંડ ₹626.43 કરોડ અને પશ્ચિમ બંગાળ ₹8,508.00 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે, જેનાથી રાજ્યો માટે કુલ ફાળવણી ₹92,550.17 કરોડ થાય છે. કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં, પુડુચેરીને ₹40.56 કરોડ, જમ્મુ અને કાશ્મીરને ₹1,151.2 કરોડ, આંદામાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહને ₹4.44 કરોડ, લદ્દાખને ₹85.98 કરોડ, દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવને ₹9.02 કરોડ અને લક્ષદ્વીપને ₹0.32 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે, જેનાથી કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે કુલ ફાળવણી ₹1,291.52 કરોડ થાય છે. રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટેની આ જોગવાઈ ઉપરાંત, કેન્દ્રીય વહીવટ અને સામાજિક ઓડિટ (સોશિયલ ઓડિટ) માટે ₹1,850.62 કરોડ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી કુલ વચગાળાની ફાળવણી ₹95,692.31 કરોડ થાય છે. આનાથી પ્રાદેશિક વિકાસને વેગ મળશે.

શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ "વિકસિત ભારત" ના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે "વિકસિત ગામ" ના નિર્માણનું એક મહત્વપૂર્ણ સાધન છે. તેમણે કહ્યું કે આની સફળતા રાજ્યોની પ્રતિબદ્ધતા, સજ્જતા અને સક્રિય ભાગીદારી પર નિર્ભર રહેશે.

તેમણે તમામ રાજ્યોને 28 અને 29 જૂનના રોજ નવી દિલ્હીની પૂસા (PUSA) ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં યોજાનારી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ પરિષદમાં ભાગ લેવા માટે આમંત્રિત કર્યા હતા, જ્યાં આ પહેલના અસરકારક અમલીકરણ પર વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવશે.

શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે તમામ રાજ્યોના સહયોગથી અને પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, આ પહેલ ગ્રામીણ ભારતના પરિવર્તનમાં અને કરોડો શ્રમિકોને ટકાઉ રોજગારી તેમજ બહેતર આજીવિકા પૂરી પાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

SM/IJ/JD