મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય દ્વારા 2017માં શરૂ કરવામાં આવેલી અગ્રણી માતૃત્વ લાભ યોજના, પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજના (PMMVY) દ્વારા માતૃ સ્વાસ્થ્ય અને પ્રારંભિક બાળપણની સંભાળ પ્રત્યેની તેની પ્રતિબદ્ધતાને આગળ ધપાવવાનું ચાલુ રાખે છે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને સ્તનપાન કરાવતી માતાઓને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાનો છે, જે સકારાત્મક સ્વાસ્થ્ય-પ્રાપ્તિ વર્તણૂક અને સુધારેલા પોષણને પ્રોત્સાહન આપે છે.

1 એપ્રિલ 2022થી મિશન શક્તિ હેઠળ તેના સંકલન પછી, પીએમએમવીવાયને ત્રણ હપ્તાઓથી સુવ્યવસ્થિત કરીને બે હપ્તાઓ કરવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, પ્રસૂતિ લાભો બીજા બાળક સુધી લંબાવવામાં આવ્યા છે, જો બાળક બીજું સંતાન બાળકી હોય તો.

આ યોજના હેઠળ, પાત્ર લાભાર્થીઓને પ્રથમ હયાત બાળક માટે બે હપ્તામાં ₹5,000 અને બીજા બાળક માટે (જો બાળક કન્યા હોય તો) ₹6,000 મળે છે. આ લાભો ગર્ભાવસ્થાની વહેલી નોંધણી, પ્રિનેટલ કેર (પ્રસૂતિ પૂર્વેની સંભાળ) અને રસીકરણ જેવા નિર્ણાયક માતૃત્વ અને બાળ સ્વાસ્થ્યના સીમાચિહ્નો સાથે જોડાયેલા છે.

PMMVY લાભાર્થીઓના બેંક ખાતામાં સીધી જ સમયસર અને પારદર્શક રીતે નાણાકીય સહાય પહોંચાડવાની ખાતરી કરવા માટે ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર પદ્ધતિનો લાભ લે છે. તેમાં ગર્ભપાત અથવા મૃત બાળક જન્મે તેવા કિસ્સાઓમાં નવી પાત્રતા માટેની જોગવાઈઓ પણ શામેલ છે, જે તેની સર્વસમાવેશીતાને વધુ વધારે છે. નાણાકીય સહાય આંશિક વેતન વળતર તરીકે કામ કરે છે, જે મહિલાઓને બાળકના જન્મ પહેલાં અને પછી પૂરતો આરામ કરવા સક્ષમ બનાવે છે.

PMMVY એ તેની શરૂઆતથી જ દેશભરમાં નોંધપાત્ર વ્યાપ અને પ્રભાવ દર્શાવ્યો છે:

ચૂકવણી કરાયેલા કુલ લાભાર્થીઓ: 4.27 કરોડ (30 એપ્રિલ 2026 સુધી) વિતરણ કરાયેલી કુલ રકમ: ₹20,150 કરોડ

લાભાર્થીઓની વાર્તા તેનું વાસ્તવિક-દુનિયાનું મહત્વ પ્રતિબિંબિત કરે છે. યોજનાની પરિવર્તનકારી અસર પાયાના સ્તરે જોવા મળે છે. જે મહિલાઓને તેમની ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન આર્થિક મુશ્કેલી અને આરોગ્યસંભાળ સુધી મર્યાદિત પહોંચનો સામનો કરવો પડ્યો હતો તેઓને PMMVY હેઠળ સહાય મળી છે અને તેમને સમયસર નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવી છે, જે તેમને કોઈ પણ વધારાના આર્થિક બોજ વિના પૌષ્ટિક ખોરાક, નિયમિત પ્રસૂતિ પૂર્વેની તપાસ અને આવશ્યક તબીબી સંભાળ મેળવવા સક્ષમ બનાવે છે. યોગ્ય સંભાળ અને સતત દેખરેખ સાથે, તેઓએ આરોગ્યસંભાળ સંસ્થાઓમાં સુરક્ષિત રીતે સ્વસ્થ બાળકોને જન્મ આપ્યો, જે સુરક્ષિત માતૃત્વ અને સુધારેલા માતૃત્વ પરિણામોની ખાતરી કરવામાં યોજનાની ભૂમિકાને રેખાંકિત કરે છે.

આ યોજનાએ માતાના કલ્યાણમાં સુધારો કરવા, સંસ્થાકીય પ્રસૂતિને પ્રોત્સાહિત કરવા અને લિંગ સમાનતાને મજબૂત કરવામાં ફાળો આપ્યો છે, ખાસ કરીને કન્યા બાળક માટે વધારાના પ્રોત્સાહનો દ્વારા.

મંત્રાલય અમલીકરણ પદ્ધતિઓને વધુ મજબૂત કરવા અને પહોંચનો વિસ્તાર કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે જેથી કરીને દરેક પાત્ર મહિલાને આ યોજનાનો લાભ મળે, જે એક સ્વસ્થ અને વધુ સશક્ત ભારતના વિઝનને અનુરૂપ છે.

SM/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com