પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર નિયમિત અપડેટ્સ દ્વારા નાગરિકોને માહિતગાર રાખવાના પોતાના પ્રયાસો ચાલુ રાખે છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે એક મીડિયા બ્રીફિંગ યોજાયું હતું, જ્યાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય તથા બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને દરિયાઇ કામગીરી તેમજ મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગે અપડેટ્સ આપ્યા હતા. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે પણ દેશમાં ખાતરની ઉપલબ્ધતા અને સ્ટોકની સ્થિતિ અંગેની માહિતી શેર કરી છે.

ખાતર સ્ટોકની સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધતા

• દેશમાં ખાતરની એકંદર સ્ટોક સ્થિતિ સંતોષજનક છે.
• ખરીફ 2026 માટે, DA&FW દ્વારા ખાતરની જરૂરિયાતનું પુનઃ મૂલ્યાંકન કરીને 383.9 LMT નક્કી કરવામાં આવ્યું છે, જેની સામે આજની તારીખે સ્ટોક આશરે 197.56 LMT (51% થી વધુ) છે, જે સામાન્ય રીતે રહેતા આશરે 33% ના સ્તર કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ સરકાર દ્વારા બહેતર આયોજન, અગાઉથી સ્ટોકિંગ અને કાર્યક્ષમ લોજિસ્ટિક્સ મેનેજમેન્ટ દર્શાવે છે.
• ભારતીય ખેડૂતોએ ચાલુ ખરીફ-2026 માં 07.06.2026 સુધીમાં કુલ 86.65 LMT રાસાયણિક ખાતરો ખરીદી લીધા છે. જે કુલ જરૂરિયાતના આશરે 22.57% છે.
• ભારતીય ખેડૂતોએ યુદ્ધ પછી 11.17 LMT ઓર્ગેનિક ખાતર (FOM/LFOM/PROM) મેળવ્યું છે (પંજાબ 2.83 LMT, ઉત્તર પ્રદેશ 2.71 LMT, હરિયાણા 1.33 LMT, મધ્ય પ્રદેશ 1.25 LMT, ગુજરાત 0.96 LMT, મહારાષ્ટ્ર 0.84 LMT), જ્યારે ગયા વર્ષે સમાન ગાળા દરમિયાન આ આંકડો 3.20 LMT હતો. આ નોંધપાત્ર વધારો ઓર્ગેનિક પોષક સ્ત્રોતો અપનાવવા તરફનો હકારાત્મક ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે અને રાસાયણિક ખાતરોથી ઓર્ગેનિક વિકલ્પો તરફ ખેડૂતોની પસંદગીમાં ક્રમશઃ બદલાવ સૂચવે છે.
• હાલમાં, ચાલુ ખરીફ સીઝન માટે ખાતરોની ઉપલબ્ધતામાં કોઈ મોટો પડકાર નથી.

કટોકટી પછી ખાતરોનું સ્થાનિક ઉત્પાદન અને આયાત;-(લાખ ટન)

• કટોકટીની પરિસ્થિતિ પછી આયાત અને સ્થાનિક ઉત્પાદન દ્વારા કુલ આશરે 147.40 LMT ખાતરો ઉપલબ્ધતામાં ઉમેરવામાં આવ્યા છે.
• ચાલુ જૂન મહિનામાં, ભારતીય બંદરો પર 25 LMT થી વધુ આયાતી યુરિયા, ડીએપી અને NPKs પહોંચવાની અપેક્ષા છે.
• ભારતે 17 LMT યુરિયાની ખરીદી માટે વધુ એક વૈશ્વિક ટેન્ડર બહાર પાડ્યું છે, જેની પ્રક્રિયા ચાલુ છે.
• ખાતર ઉત્પાદન માટેના ઇનપુટ્સ એટલે કે યુરિયા અને P&K ખાતરોના ઉત્પાદન માટેના ઇનપુટ્સની ઉપલબ્ધતાની નિયમિત સમીક્ષા ખાતર વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે.
• ખાતર વિભાગ કંપનીઓ દ્વારા સાપ્તાહિક ધોરણે સબમિટ કરવામાં આવતા તમામ સબસિડી બિલની નિયમિત ચૂકવણી કરી રહ્યું છે અને હાલમાં ખાતર સબસિડીની ચૂકવણી માટે પૂરતું બજેટ ઉપલબ્ધ છે.
• ખાતરોની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે અત્યાર સુધીમાં EGoS ની 11 બેઠકો યોજાઈ છે અને ઉપલબ્ધતાના મોટાભાગના પડકારોનો EGoS દ્વારા નિકાલ કરવામાં આવ્યો છે.
• ભારતની ખાતર સુરક્ષા મજબૂત, સ્થિર અને સુપ્રબંધિત છે, જેમાં તમામ મુખ્ય ખાતરોની ઉપલબ્ધતા સતત જરૂરિયાત કરતા વધુ રહી છે.

"भारत सरकार के प्रभावी प्रयासों से देश में घरेलू उत्पादन में लगातार वृद्धि हो रही है। देश में उर्वरकों का पर्याप्त भंडार उपलब्ध है, जिससे किसानों की आवश्यकताओं की नियमित पूर्ति सुनिश्चित हो रही है और उन्हें किफायती दरों पर उर्वरक आसानी से उपलब्ध कराए जा रहे हैं।"

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે વર્તમાન ઇંધણ પુરવઠાની પરિસ્થિતિ અંગે અપડેટ આપ્યું છે, જેમાં પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને એલપીજીની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવી છે. એ નોંધવામાં આવ્યું છે કે:

પબ્લિક એડવાઇઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

• સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે. નાગરિકોને સલાહ કરવામાં આવે છે કે તેઓ પેટ્રોલ, ડીઝલની ગભરાટમાં ખરીદી (panic purchase) કરવાનું અને એલપીજીનું બુકિંગ કરવાનું ટાળે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર ભરોસો રાખો.
• નાગરિકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ પીએનજી (PNG), ઇન્ડક્શન/ઇલેક્ટ્રિક કુકટોપ્સ વગેરે જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરે.
• બલ્ક અને ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ અધિકૃત પ્રોક્યોરમેન્ટ ચેનલો પરથી જ ડીઝલ મેળવે.
• વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક વપરાશમાં ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી છે.

સરકારી સજ્જતા અને સપ્લાય મેનેજમેન્ટના પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ઘરેલું એલપીજી (Domestic LPG), ઘરેલું પીએનજી (Domestic PNG) અને સીએનજી-વાહનવ્યવહાર (CNG-Transport) ને 100% પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ એલપીજી માટે હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બિયારણ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. પ્રવાસી મજૂરોને 5 કિલોના FTL પુરવઠો પણ 2 અને 3 માર્ચ 2026 ના રોજની સરેરાશ દૈનિક સપ્લાયના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ બંને બાજુએ કેટલાક તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગનો સમયગાળો 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવાનો તેમજ પુરવઠા માટેના ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ

• રાજ્ય સરકારો આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 અને એલપીજી કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠાની દેખરેખ રાખવા અને સંગ્રહખોરી તથા કાળાબજારી સામે પગલાં લેવા માટે સક્ષમ છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને તેનું નિયમન કરવામાં પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની છે. ભારત સરકારે અસંખ્ય પત્રો અને વીસી (VCs) દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સમક્ષ આ બાબત દોહરાવી છે.
• ભારત સરકારે અસંખ્ય પત્રો અને વીસી (VCs) દ્વારા નાગરિકોને ઇંધણની પૂરતી ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંચારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 26.05.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને વિનંતી કરી છે કે તેઓ રાજ્ય/જિલ્લા સત્તાવાળાઓને જિલ્લાવાર HSD/MS ના ઉપાડના (offtake) પેટર્નની દેખરેખ અને સમીક્ષા કરવા, સંવેદનશીલ વિસ્તારો તથા મુખ્ય પરિવહન/ઔદ્યોગિક કોરિડોર પર તપાસ અને અમલીકરણ પ્રવૃત્તિઓ સઘન બનાવવા યોગ્ય નિર્દેશો જારી કરે જેથી કરીને ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકો દ્વારા રિટેલ આઉટલેટ્સ પરથી HSD ની અનધિકૃત ખરીદી અટકાવી શકાય અને ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે તાત્કાલિક દંડાત્મક પગલાં શરૂ કરી શકાય.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કાર્યવાહી –

• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારી રોકવા માટે દેશભરમાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે.
• એલપીજી સંબંધિત અમલીકરણ – એલપીજી સિલિન્ડરોની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારી રોકવા માટે, છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન 7 એફઆઈઆર (FIR) નોંધવામાં આવી છે અને 2 વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ સંબંધિત અમલીકરણ – છેલ્લા 4 દિવસમાં દેશભરમાં 1800 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા છે.
• એ જ રીતે, જાહેર ક્ષેત્રની ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (PSU OMCs) ના અધિકારીઓ દ્વારા આકસ્મિક નિરીક્ષણો પણ ચાલુ છે -
  • એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ – છેલ્લા 4 દિવસમાં આશરે 890 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર તપાસ કરવામાં આવી છે. વધુમાં, 105 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર દંડ પણ લાદવામાં આવ્યો છે.
  • રિટેલ આઉટલેટ્સ – છેલ્લા 4 દિવસમાં 2400 થી વધુ રિટેલ આઉટલેટ્સ પર નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે. વધુમાં, 22 રિટેલ આઉટલેટ્સ પર દંડ લાદવામાં આવ્યો છે, અને 554 રિટેલ આઉટલેટ્સને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે.

એલપીજી સપ્લાય

• ઘરેલું એલપીજી સપ્લાય સ્થિતિ:
  • પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતિના કારણે એલપીજીનો પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ છે.
  • ઘરેલું ગ્રાહકોને એલપીજીના પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
  • એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (સ્ટોક ખાલી થવા) ના અહેવાલ નથી.
  • ગઈકાલે ઉદ્યોગના આધારે ઓનલાઈન એલપીજી સિલિન્ડર બુકિંગ વધીને આશરે 99% થયું છે.
  • ડિસ્ટ્રિબ્યુટર સ્તરે ડાયવર્ઝન રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધારીને આશરે 96% કરવામાં આવી છે. DAC ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
  • છેલ્લા 4 દિવસમાં આશરે 1.67 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડરના બુકિંગ સામે આશરે 1.77 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડર વિતરિત કરવામાં આવ્યા.
• કોમર્શિયલ એલપીજી સપ્લાય અને ફાળવણીના પગલાં:
  • ભારત સરકારે કુલ કોમર્શિયલ ફાળવણી કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના 70% સુધી નક્કી કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જેમાં 10% સુધારા આધારિત ફાળવણી સામેલ છે.
  • છેલ્લા 4 દિવસમાં આશરે 1.89 લાખ – 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
  • છેલ્લા 4 દિવસમાં- આશરે 878 કેમ્પ દ્વારા 9800 થી વધુ - 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
  • છેલ્લા 4 દિવસમાં કુલ 22811 મેટ્રિક ટન (MT) કોમર્શિયલ એલપીજીનું વેચાણ થયું છે.
  • છેલ્લા 4 દિવસમાં, PSU OMCs દ્વારા આશરે 748 મેટ્રિક ટન (MT) ઓટો એલપીજી (Auto LPG) નું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને પીએનજી (PNG) વિસ્તરણ પહેલ

• D-PNG અને CNG-Transport ને 100% સપ્લાય સાથે ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સને ગેસનો પુરવઠો હાલમાં તેમના અગાઉના 6 મહિનાના સરેરાશ વપરાશના આશરે 98% જેટલો છે.
• CGD નેટવર્ક દ્વારા સપ્લાય સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• કોમર્શિયલ એલપીજીની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે, ભારત સરકાર દ્વારા CGD સંસ્થાઓને તેમના તમામ GAs માં રેસ્ટોરન્ટ, હોટેલ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે પીએનજી કનેક્શનને પ્રાથમિકતા આપવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી અરજીઓની મંજૂરી ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ એલપીજીની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ એલપીજીમાંથી પીએનજીમાં લાંબા ગાળાના ટ્રાન્ઝિશનમાં મદદ કરી શકે. 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પીએનજી વિસ્તરણ સુધારા સાથે જોડાયેલી વધારાની કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 હેઠળ નેચરલ ગેસ એન્ડைகளும் પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (થ્રુ લેઇંગ, બિલ્ડિંગ, ઓપરેશન એન્ડ એક્સપેન્શન ઓફ પાઇપલાઇન્સ એન્ડ અધર ફેસિલિટીઝ) ઓર્ડર, 2026 નોટિફાઇડ કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને તેનો વિસ્તાર કરવા માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓમાં થતા વિલંબ અને જમીન સંપાદનની સમસ્યાઓ દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તેનાથી પીએનજી નેટવર્કની વૃદ્ધિ ઝડપી બનવાની, લાસ્ટ-માઇલ કનેક્ટિવિટી વધવાની અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના ટ્રાન્ઝિશનને વેગ મળવાની અપેક્ષા છે, જેથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતના ગેસ-આધારિત અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહન મળશે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG કનેક્શન ઝડપી બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. Also, પીએનજી વિસ્તરણમાં વેગ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ પીએનજી ડ્રાઇવ 2.0 (01.01.2026-31.03.2026) ને હવે 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સ્વ-નિર્ભર અને સુરક્ષિત ઊર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી તૈયાર કરી છે. આ મોડેલ પોલિસીનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે પોતાનું રોકાણકાર-અનુકૂળ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે એક વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપવાનો છે. જે રાજ્યો આ વિકલ્પ પસંદ કરશે, તેમને કોમર્શિયલ એલપીજીની વધારાની ફાળવણીના આગામી તબક્કામાં પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• માર્ચ 2026 થી, આશરે 9.16 લાખ પીએનજી કનેક્શન ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે અને વધારાના 3.05 લાખ કનેક્શન માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવામાં આવ્યું છે, જે કુલ કનેક્શનની સંખ્યાને 12.21 લાખ પર લઈ જાય છે. વધુમાં, નવા કનેક્શન માટે આશરે 9.24 લાખ ગ્રાહકો નોંધાયા છે.
• 07.06.2026 સુધીમાં, આશરે 82,000 પીએનજી ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના એલપીજી કનેક્શન સરન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરીઝ સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• ઘરેલું વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું એલપીજી ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.
• સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રૂપ (JWG) ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ભારત સરકારે તારીખ 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા ઓઇલ રિફાઇનરી કંપનીઓ (પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સ સહિત) ને સેન્ટર ફોર હાઇ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત કર્યા મુજબ નિર્ણાયક ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ (DCPC), ડિપાર્ટメント ફોર પ્રમોશન ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઇન્ટરનલ ટ્રેડ (DPIIT) તરફથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, ફાર્મા, કેમિકલ અને પેઇન્ટ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે એલપીજી પૂલમાંથી 1120 MT/દિવસના C3-C4 મોલેક્યુલ્સની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 01-જૂન-26 થી, મુંબઈ, કોચી, વાઈઝેગ, ચેન્નાઈ, મથુરા અને ગુજરાત રિફાઇનરીઓ દ્વારા કેમિકલ, ફાર્મા અને પેઇન્ટ ઉદ્યોગોને 2760 મેટ્રિક ટનથી વધુ C3-C4 મોલેક્યુલ્સ (પ્રોપિલિન અને બ્યુટિલિન ધરાવતા) અને 1660 મેટ્રિક ટનથી વધુ બ્યુટિલ એક્રિલેટનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

રિટેલ ઇંધણ ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના પગલાં

• દેશભરમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કામ કરી રહ્યા છે.
• મધ્ય પૂર્વ કટોકટીને કારણે ક્રૂડના ભાવોમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જો કે, ગ્રાહકોના રક્ષણ માટે, ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લીટર ₹10 નો ઘટાડો કર્યો છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 31.05.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા પેટ્રોલ પરનો એક્સપોર્ટ લેવી પ્રતિ લીટર ₹3 થી ઘટાડીને ₹1.5, ડીઝલ પર પ્રતિ લીટર ₹16.50 થી ઘટાડીને ₹13.50 અને ATF પર પ્રતિ લીટર ₹16 થી ઘટાડીને ₹9.5 કર્યો છે.
• દેશભરના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.

ફ્લેક્સ ઇંધણ (Flex Fuels)

ફ્લેક્સ ફ્યુઅલ વાહનો (FFVs) લોન્ચ

• માનનીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી તથા માનનીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રીએ 03.06.2026 ના રોજ હીરો મોટોકોર્પની 2 ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ મોટરસાઇકલ અને 04.06.2026 ના રોજ મારુતિ સુઝુકીની ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વેગનઆર કાર લોન્ચ કરી હતી.

E-85 ઇંધણ

• માનનીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રીએ 05.06.2026 ના રોજ E85 ઇંધણ લોન્ચ કર્યું હતું.
• E85 એ ઉચ્ચ-ઇથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણ છે જેમાં 80-85% ઇથેનોલ અને 14-19% પેટ્રોલનો સમાવેશ થાય છે, જે BIS 16634:2023 સ્ટાન્ડર્ડના પાલન સાથે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોમાં ઉપયોગ માટે ખાસ ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.
• E85 ઇંધણ વિશિષ્ટ રીતે ડિઝાઇન કરાયેલા ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો માટે જ છે અને તે સામાન્ય પેટ્રોલ વાહનો માટે નથી.
• E85 ઇંધણની કિંમત પરંપરાગત E20 પેટ્રોલ કરતા લગભગ ₹20 પ્રતિ લીટર ઓછી છે.
• E85 પર ચાલતા ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો પરંપરાગત પેટ્રોલ વાહનોની તુલનામાં લાઇફસાઇકલ ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જનમાં આશરે 61 ટકાનો ઘટાડો કરી શકે છે.
• આશરે 108 ના રિસર્ચ ઓક્ટેન નંબર (RON) સાથે, ઇથેનોલ શ્રેષ્ઠ નોક રેઝિસ્ટન્સ પ્રદાન કરે છે જે એન્જિનોને ઉચ્ચ કમ્પ્રેશન રેશિયો અને ઓપ્ટિમાઇઝ્ડ ઇગ્નીશન ટાઇમિંગ પર કામ કરવા સક્ષમ બનાવે છે.
• વાહનવ્યવહાર ક્ષેત્રે FFVs, EVs, FCEVs, હાઇડ્રોજન, LNG વગેરે ભવિષ્યનો માર્ગ છે. E85 ઇંધણ સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત થાય છે, જે કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે અને કૃષિ અર્થતંત્રને ટેકો આપે છે.

દરિયાઇ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે પર્સિયન ગલ્ફમાં પ્રવર્તમાન દરિયાઈ પરિસ્થિતિ અંગે અપડેટ આપ્યું છે, જેમાં આ પ્રદેશમાં ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સલામતી તથા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની વિગતો આપવામાં આવી છે. એ જણાવવામાં આવ્યું છે કે:

• ઓમાનના દરિયાકાંઠે આજે આશરે 1330 કલાકે એમટી મેરીવેક્સ (MT MARIVEX) જહાજ પર આગની એક ઘટના નોંધાઈ હતી. આ જહાજ પર 24 ભારતીય નાવિકો સવાર છે, જે તમામ સુરક્ષિત હોવાના અહેવાલ છે. બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય, ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ દ્વારા પરિસ્થિતિ પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહ્યું છે અને ભારતીય નાવિકોને જરૂરી સહાય પૂરી પાડવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, વિદેશમાં રહેલા ભારતીય મિશનો અને ભારતીય નૌકાદળ સાથે સંકલન સાધી રહ્યું છે.
• ડીજી શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ અપડેટ: કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 12,020 કોલ અને 26,832 થી વધુ ઇમેઇલ્સ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 96 કલાકમાં, નાવિકો, તેમના પરિવારો અને દરિયાઇ હિતધારકો તરફથી કુલ 390 કોલ અને 968 ઇમેઇલ્સ પ્રાપ્ત થયા છે.
• વતન વાપસી અપડેટ: મંત્રાલયે ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ) દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 3,506 થી વધુ ભારતીય નાવિકોને સુરક્ષિત રીતે વતન પરત લાવવાની સુવિધા પૂરી પાડી છે, જેમાં ગલ્ફ પ્રદેશના વિવિધ સ્થળોએથી છેલ્લા 96 કલાકમાં 32 નાવિકો સામેલ છે.
• સમગ્ર ભારતમાં પોર્ટની કામગીરી સામાન્ય છે અને ક્યાંય પણ ગીચતાના અહેવાલ નથી.

SM/JD