મહારાષ્ટ્રના પાલઘર જિલ્લાના ડહાણુ તાલુકાના આંબેસરી ગામ ખાતે ત્રીજી માઉન્ટેન ટનલ (MT-07) ના સફળ બ્રેકથ્રુ સાથે મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાં એક મોટી એન્જિનિયરિંગ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ છે.

આ સિદ્ધિ સાથે, મહારાષ્ટ્રમાં છેલ્લા પાંચ મહિનામાં ત્રણ પર્વતીય ટનલનું નિર્માણ કાર્ય હવે પૂર્ણ થઈ ગયું છે, જે ભારતના પ્રથમ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોરના સૌથી ટેકનિકલી પડકારજનક કાર્યમાંના એકમાં ઝડપી પ્રગતિ દર્શાવે છે.

નવી પૂર્ણ થયેલી MT-07 માઉન્ટેન ટનલ 417 મીટર લાંબી અને 14.4 મીટર પહોળી છે, જે બુલેટ ટ્રેન કોરિડોરના અપ અને ડાઉન બંને ટ્રેકને સમાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. આ ટનલનું ખોદકામ અદ્યતન એન્જિનિયરિંગ અને સુરક્ષા પ્રોટોકોલના ટેકા સાથે બંને છેડેથી નિયંત્રિત ડ્રિલિંગ અને બ્લાસ્ટિંગ પદ્ધતિ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

સમગ્ર ખોદકામ પ્રક્રિયા દરમિયાન, માળખાકીય સ્થિરતા, કામદારોની સુરક્ષા અને ચોકસાઈપૂર્વકનું અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે અત્યાધુનિક મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ અને જીઓટેકનિકલ સાધનો તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. સરફેસ સેટલમેન્ટ પોઈન્ટ્સ (SSP), 3D ટાર્ગેટ્સ, સ્ટ્રેઈન ગેજ અને સિસ્મોગ્રાફ્સ સહિતની રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ વ્યવસ્થાઓ સતત વાઇબ્રેશન્સ, ટનલની સ્થિતિ અને આસપાસના માળખા પર નજર રાખતી હતી. ટનલિંગ કામગીરી દરમિયાન વેન્ટિલેશન સિસ્ટમ્સ, અગ્નિ-સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ, નિયંત્રિત પ્રવેશ અને સતત જીઓટેકનિકલ દેખરેખ સહિત કામદારોની સુરક્ષાના વ્યાપક પગલાં જાળવવામાં આવ્યા હતા.

મહારાષ્ટ્રમાં અગાઉના ટનલ નિર્માણકાર્ય

આ સફળતા યોજનાના મહારાષ્ટ્ર વિભાગમાં અગાઉ પ્રાપ્ત થયેલા પ્રગતિ પર આધારિત છે. 1.5 કિમી લાંબી પ્રથમ માઉન્ટેન ટનલનું નિર્માણ (MT-05) 2 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ પાલઘર જિલ્લામાં સફાલે નજીક પ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું, જે મહારાષ્ટ્રમાં બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ માટે પ્રથમ સફળ માઉન્ટેન ટનલ નિર્માણ હતું. આ પછી 3 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ બીજું નિર્માણકાર્ય પૂર્ણ (MT-06) થયું હતું, જેમાં ન્યૂ ઓસ્ટ્રિયન ટનલિંગ મેથડ (NATM)નો ઉપયોગ કરીને ખોદવામાં આવેલી 454-મીટર લાંબી ટનલ સામેલ હતી, જેના પરિણામે પાલઘર જિલ્લામાં આશરે એક મહિનાની અંદર બે બ્રેકથ્રુ હાંસલ થયા હતા.

મહારાષ્ટ્રમાં નિર્માણાધીન સાત માઉન્ટેન ટનલમાંથી, MT-05, MT-06 અને MT-07 એ હવે ખોદકામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે, MT-08 (350 મીટર) એ 5 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ પહેલેથી ખોદકામ કરી લીધું હતું, MT-03એ 80% થી વધુ ખોદકામ પૂર્ણ થયું છે, MT-04 લગભગ 60% પ્રગતિ પર પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે MT-01 અને MT-02 સતત પ્રગતિ કરી રહ્યા છે. મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાં કુલ આઠ માઉન્ટેન ટનલમાંથી સાત મહારાષ્ટ્રના પાલઘર જિલ્લામાં અને એક ગુજરાતના વલસાડ જિલ્લામાં આવેલી છે, જ્યાં ટનલિંગનું કામ પહેલેથી જ પૂર્ણ થઈ ચુક્યું છે.

વાપી અને બોઇસર બુલેટ ટ્રેન સ્ટેશનો વચ્ચેની ત્રણેય માઉન્ટેન ટનલનું સફળતાપૂર્વક ખોદકામ કરવામાં આવ્યું છે. મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન કોરિડોર મહારાષ્ટ્રના બોઇસર અને ગુજરાતના વાપી વચ્ચેના એક મહત્વપૂર્ણ ઔદ્યોગિક પ્રદેશમાંથી પસાર થાય છે, જ્યાં બાંધકામનું કામ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. આ બંને શહેરો વચ્ચેના રૂટમાં ત્રણ (03) માઉન્ટેન ટનલ (MT 08, MT-07 અને MT-06) નો સમાવેશ થાય છે.

મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ અદ્યતન ટનલિંગ, મોનિટરિંગ અને કન્સ્ટ્રક્શન ટેક્નોલોજી અપનાવવાનું ચાલુ રાખે છે, જે હાઇ-સ્પીડ રેલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ભારતની ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવે છે અને સુરક્ષિત, આધુનિક અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર રેલ ગતિશીલતાનો પાયો નાખે છે.

SM/DK/JT