ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ
ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ 'ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮೋದಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ'ಗಳ (GATC) ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ; ಸಿಎನ್ಜಿ, ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ; ಇಂಧನ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಪರಿಶೀಲನಾ ಶುಲ್ಕ ಪ್ರಕಟಣೆ
ನಿಖರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ (PPP)
ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ವಾಸ, ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕಾನೂನು ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳು
ಪ್ರಕಟಣಾ ದಿನಾಂಕ:
24 MAY 2026 10:31AM by PIB Bengaluru
ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ಭಾರತದ ಕಾನೂನು ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ತೂಕ ಹಾಗೂ ಅಳತೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು 'ಕಾನೂನು ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ (ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮೋದಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ) ನಿಯಮಗಳು, 2013' ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದಿದೆ.
ಜಿಎಟಿಸಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿ ತರಲಾದ ಐದು ಹೊಸ ಇಂಧನ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ (ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳ) ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮರು-ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮೋದಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ (GATCs) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವುದು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಪರಿಶೀಲನಾ ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ, ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಪರಿಷ್ಕೃತ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಜಿಎಟಿಸಿಗಳು (GATCs) ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ:
- ಪೆಟ್ರೋಲ್/ಡೀಸೆಲ್ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳು
- ಸಿಎನ್ಜಿ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳು
- ಎಲ್ಪಿಜಿ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳು
- ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳು
- ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳು
ಈ ಉಪಕರಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮೋದಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಈಗ ಕಾನೂನು ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 23 ವಿಭಾಗಗಳ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮರು-ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ
ಜಿಎಟಿಸಿ (GATC) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಎನ್ಜಿ, ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವುದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ನಿಖರವಾದ ಇಂಧನ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮೋದಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು (GATCs) ಕಾನೂನು ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ತೂಕ ಹಾಗೂ ಅಳತೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮರು-ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅನುಮೋದಿತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಅರ್ಹ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಜಿಎಟಿಸಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನು ದೇಶದ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನಾ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ನಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಆಯಾ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಎಟಿಸಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಭಾಗಗಳ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಅನುಮೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಪರಿಶೀಲನಾ ಶುಲ್ಕ ಪ್ರಕಟಣೆ
ಪರಿಷ್ಕೃತ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳ ಪರಿಶೀಲನಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪ್ರತಿ ನೋಸಲ್ಗೆ (per nozzle) ₹5,000 ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸಿಎನ್ಜಿ, ಎಲ್ಪಿಜಿ, ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪ್ರತಿ ನೋಸಲ್ಗೆ ₹10,000 ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮೋದಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು (GATCs) ಈಗಾಗಲೇ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆ ಉಪಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸಕಾಲಿಕ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಜಿಎಟಿಸಿಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಪರಿಶೀಲನಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ, ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ತಪಾಸಣೆ, ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಚಾಲಿತ ಆಡಳಿತ, ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಭಾರತ'ದ ಕುರಿತಾದ ಸರ್ಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಾಗತಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ (OIML) ಶಿಫಾರಸುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಾರತದ ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಜಿಎಟಿಸಿಗಳ (GATCs) ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು
ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳು (18)
1. ನೀರು ಮಾಪಕ
2. ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮಾಪಕ
3. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್
4. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ರೈಲು ತೂಕದ ಯಂತ್ರಗಳು
5. ಅಳತೆ ಟೇಪ್ಗಳು
6. ಅಕ್ಯೂರೆಸಿ ಕ್ಲಾಸ್ III ರ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಲ್ಲದ ತೂಕದ ಉಪಕರಣಗಳು (150 ಕೆಜಿ ವರೆಗೆ)
7. ಅಕ್ಯೂರೆಸಿ ಕ್ಲಾಸ್ IIII ರ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಲ್ಲದ ತೂಕದ ಉಪಕರಣಗಳು
8. ಲೋಡ್ ಸೆಲ್
9. ತಕ್ಕಡಿ
10. ಕೌಂಟರ್ ಯಂತ್ರ
11. ತೂಕದ ಕಲ್ಲುಗಳು / ತೂಕಗಳು (ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳು)
12. ಗ್ಯಾಸ್ ಮಾಪಕ
13. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾಪಕ
14. ತೇವಾಂಶ ಮಾಪಕ
15. ವಾಹನ ವೇಗ ಮಾಪಕ
16. ಉಸಿರಾಟದ ವಿಶ್ಲೇಷಕ
17. ಬಹು-ಆಯಾಮದ ಅಳತೆ ಉಪಕರಣ
18. ಹರಿವು ಮಾಪಕ
ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಿಭಾಗಗಳು (5)
19. ಪೆಟ್ರೋಲ್/ಡೀಸೆಲ್ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್
20. ಸಿಎನ್ಜಿ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್
21. ಎಲ್ಪಿಜಿ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್
22. ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್
23. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್
ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಲಿಂಕ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿ:
: https://consumeraffairs.gov.in/public/upload/files/GATC_Amendment_Rules_2026_1778476324.pdf


*****
(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2264721)
ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 11