કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે જગદલપુર, છત્તીસગઢમાં શહીદોના પરિવારો, સેન્ટ્રલ આર્મ્ડ પોલીસ ફોર્સીસ (CAPFs) ના જવાનો અને નક્સલી હિંસાના પીડિતો સાથે મુલાકાત કરી અને સંવાદ કર્યો. આ પ્રસંગે છત્તીસગઢના મુખ્યમંત્રી શ્રી વિષ્ણુ દેવ સાય, નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી વિજય શર્મા, કેન્દ્રીય ગૃહ સચિવ શ્રી ગોવિંદ મોહન, ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB) ના ડાયરેક્ટર શ્રી તપન ડેકા, નક્સલમુક્ત રાજ્યોના પોલીસ મહાનિર્દેશકો (Directors General of Police) અને અન્ય કેટલાક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

સભાને સંબોધતા શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે, આજે હું ગર્વથી કહી શકું છું કે ભારત હવે નક્સલવાદથી મુક્ત થઈ ગયું છે. તેમણે કહ્યું કે આ એક એવું સ્વપ્ન હતું જેના માટે હજારો સુરક્ષા જવાનોએ પોતાનું સર્વસ્વ કુરબાન કરી દીધું. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે 6 દાયકા સુધી દેશ નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં રક્તપાત, અલ્પવિકાસ અને યુવાનોના અંધકારમય ભવિષ્યથી ભરેલા એક દુઃસ્વપ્નમાંથી પસાર થયો હતો. નક્સલ પ્રભાવિત ન હોય તેવા રાજ્યોમાં રહેતા લોકો પણ આ વિસ્તારોની પીડાને લઈને ઊંડા ચિંતામાં રહેતા હતા. તેમણે આનંદ વ્યક્ત કર્યો હતો કે જે લક્ષ્ય એક સમયે જીવનકાળમાં અશક્ય લાગતું હતું તે બહાદુર સુરક્ષા દળો દ્વારા માત્ર ત્રણથી ચાર વર્ષમાં હાંસલ કરવામાં આવ્યું છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે ત્રણ તારીખો — 21 જાન્યુઆરી 2024; 24 ઓગસ્ટ 2024; અને 31 માર્ચ 2026 — નક્સલ નાબૂદીના ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરોથી લખાશે. છત્તીસગઢમાં અમારી સરકારની રચના પછી, નક્સલવાદ અંગેની પ્રથમ બેઠક 21 જાન્યુઆરી 2024 ના રોજ યોજાઈ હતી; 31 માર્ચ 2026 સુધીમાં નક્સલવાદ નાબૂદ કરવાનો સંકલ્પ 24 ઓગસ્ટ 2024 ના રોજ લેવામાં આવ્યો હતો; અને આ સંકલ્પની પૂર્તિ 31 માર્ચ 2026 ના રોજ થઈ — આ ત્રણ તારીખો 'નક્સલ-મુક્ત ભારત' અભિયાનના ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરોથી અંકિત થશે. માતા દંતેશ્વરીની કૃપાથી, બસ્તરને નક્સલમુક્ત બનાવવાનું આપણું લક્ષ્ય આખરે આજે, 31 માર્ચ 2026 ના રોજ સાકાર થયું છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આજે બસ્તરમાં શહીદ વીર ગુંડા ધુર સેવા ડેરા પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે છત્તીસગઢમાં આશરે 200 સીએપીએફ (CAPF) કેમ્પ છે જેણે અત્યાર સુધી આદિવાસી સમુદાયો, ખેડૂતો, મહિલાઓ અને બાળકોને નક્સલી હિંસાથી સુરક્ષિત રાખ્યા છે. આમાંથી 70 કેમ્પોને હવે શહીદ વીર ગુંડા ધુર સેવા ડેરા કેમ્પમાં પરિવર્તિત કરવામાં આવશે અને પ્રાદેશિક વિકાસ માટે મોડેલ તરીકે વિકસાવવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે આ કેન્દ્રો 370 સરકારી યોજનાઓ સુધી ઓનલાઈન પહોંચની સુવિધા આપશે. જનસેવા કેન્દ્ર પર રેશનકાર્ડ અને આધારકાર્ડ બનાવવામાં આવશે, અને સબસિડીવાળા અનાજની અનુપલબ્ધતા અંગેની ફરિયાદો પણ ત્યાં નોંધાવી શકાશે. બેંક ખાતાઓનું સંચાલન પણ આ કેન્દ્ર પરથી થશે. સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. તે ડેરી દૂધ સંગ્રહ કેન્દ્ર તરીકે પણ કામ કરશે. બહેતર ખેતી પદ્ધતિઓ માટે કૃષિ વિભાગ તરફથી માર્ગદર્શન પૂરું પાડવામાં આવશે. અહીં, એક કૌશલ્ય વિકાસ કેન્દ્ર ગ્રામીણ યુવાનો માટે રોજગારીનો સ્ત્રોત બનશે, અને પ્રૌઢ શિક્ષણ કાર્યક્રમો પણ શરૂ કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે ત્રણ મહિનાની અંદર, એનઆઈડી (NID) ની સહાયથી, આ પહેલની સંપૂર્ણ બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કરવામાં આવશે અને 'શહીદ વીર ગુંડા ધુર સેવા ડેરા' નામના વ્યાપક વિકાસ પ્રોજેક્ટ તરીકે જમીન પર લાગુ કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે આનાથી માઓવાદીઓને સમર્થન આપતા બુદ્ધિજીવીઓને પણ એક સંદેશ જશે. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે માઓવાદ એટલા માટે નહોતો ફેલાયો કે ત્યાં વિકાસ નહોતો, પરંતુ એટલા માટે ફેલાયો હતો કારણ કે સશસ્ત્ર નક્સલી પ્રવૃત્તિઓએ વિકાસને અવરોધ્યો હતો. હવે જ્યારે સશસ્ત્ર આંદોલન સમાપ્ત થઈ ગયું છે, ત્યારે વિકાસ આખરે આગળ વધી શકે છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે બસ્તર દેશના સૌથી વિકસિત આદિવાસી વિભાગ તરીકે ઉભરી આવશે. તેમણે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની સરકારે ગરીબો, પછાત વર્ગો, દલિતો અને આદિવાસી સમુદાયો માટે અસંખ્ય કલ્યાણકારી યોજનાઓ શરૂ કરી છે. તેમણે કહ્યું કે ₹3100 પ્રતિ ક્વિન્ટલના ભાવે ડાંગરની ખરીદી, વ્યક્તિ દીઠ દર મહિને 7 કિલો ચોખાનું વિતરણ જેવી યોજનાઓ હોવા છતાં, અમારી સરકાર સત્તામાં આવી તે પહેલાં આ લાભો લોકો સુધી પહોંચી શક્યા ન હતા. તેમણે બસ્તરના ભોજન, કલા, સંગીત, નૃત્ય, રમતગમત અને પરંપરાઓની પ્રશંસા કરતા જણાવ્યું હતું કે નક્સલી હિંસાને કારણે આ સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક પાસાઓને ઘણું નુકસાન સહન કરવું પડ્યું હતું. જો કે, બસ્તર હવે એક નવી પરોઢ જોઈ રહ્યું છે અને વિકાસના પંથે આગળ વધી રહ્યું છે. શ્રી શાહે સુરક્ષા જવાનો અને નિર્દોષ આદિવાસી નાગરિકો સહિત પોતાના પ્રિયજનોને ગુમાવનારા પરિવારો દ્વારા આપવામાં આવેલા બલિદાનોની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે તે ભૂતપૂર્વ નક્સલીઓની પણ પ્રશંસા કરી જેઓ ડિસ્ટ્રિક્ટ રિઝર્વ ગાર્ડ (DRG) માં જોડાયા અને નક્સલ વિરોધી અભિયાનની સફળતામાં યોગદાન આપ્યું.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે નક્સલ વિરોધી કામગીરીની સફળતા મુખ્યત્વે ડીઆરજી (DRG) ના જવાનો અને કોબ્રા (CoBRA) કમાન્ડોની હિંમત અને સમર્પણને આભારી છે. તેમણે નક્સલવાદ પર વિજય મેળવવા માટે સીઆરપીએફ (CRPF), બીએસએફ (BSF), આઈટીબીપી (ITBP), એસએસબી (SSB), છત્તીસગઢ પોલીસ, ડીઆરજી (DRG), એસટીએફ (STF), બસ્તર ફાઈટર્સ અને વિવિધ રાજ્યોના પોલીસ દળોના સંયુક્ત પ્રયાસોને શ્રેય આપ્યો હતો. તેમણે નક્સલીઓના શરણાગતિ અને પુનર્વસનને પ્રોત્સાહિત કરવા બદલ નાગરિક સમાજના સભ્યો, પત્રકારો અને જનપ્રતિનિધિઓના યોગદાનની પણ પ્રશંસા કરી હતી.

ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ 2014 માં કાર્યભાર સંભાળ્યા પછી, આંતરિક અને બાહ્ય બંને સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે એક વ્યાપક રોડમેપ તૈયાર કર્યો હતો. જમ્મુ અને કાશ્મીર, પૂર્વોત્તર અને નક્સલવાદ દેશના સૌથી મોટા પડકારોમાં સામેલ હતા, અને આજે ભારતે આ ત્રણેય પર મોટાભાગે વિજય મેળવ્યો છે અને વિકાસના પંથે મજબૂતીથી આગળ વધ્યું છે. નેતાનાર ગામમાં ગુંડા ધુર સેવા ડેરાના ઉદ્ઘાટનનો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી શાહે કહ્યું કે તેઓ આદિવાસી રહેવાસીઓના ચહેરા પર આશા અને આશાવાદ જોઈ શકતા હતા. તેમણે ખાતરી આપી હતી કે શરણાગતિ સ્વીકારનારા નક્સલીઓ અને તેમના પરિવારોને શિક્ષણ અને કૌશલ્ય વિકાસ સાથે પુનર્વસન કરવામાં આવશે, જેથી તેઓ ગૌરવ સાથે સમાજની મુખ્ય ધારામાં ફરી જોડાઈ શકે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આશરે 3,000 શરણાગતિ સ્વીકારનારા કેડરો માટે એક વિગતવાર પુનર્વસન યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેમાં તેમની કૌશલ્ય તાલીમ અને શિક્ષણ માટે શરૂઆતમાં ₹20 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે મોદી સરકાર સુનિશ્ચિત કરશે કે તેઓ ગૌરવ અને સન્માન સાથે જીવે.

શ્રી અમિત શાહે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે બસ્તરના લોકો 3000 શરણાગતિ સ્વીકારનારા નક્સલીઓને કરુણા સાથે આવકારશે અને તેમને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવામાં મદદ કરશે. તેમણે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી મોદીની 2047 સુધીમાં સંપૂર્ણ વિકસિત ભારતની વિભાવના વિકસિત બસ્તર વિના અધૂરી રહેશે. તેમણે કહ્યું કે નક્સલવાદ સમાપ્ત થઈ ગયો છે, પરંતુ સરકારની જવાબદારી આગામી પાંચ વર્ષમાં છેલ્લા 50 વર્ષના નુકસાનની ભરપાઈ કરવાની અને બસ્તરને દેશના બાકીના ભાગો સમકક્ષ લાવવાની છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ગૃહ મંત્રાલય રસ્તાઓ, ગ્રામીણ વિકાસ, બેન્કિંગ, ટપાલ સેવાઓ, ગેસ પુરવઠો, સ્વચ્છ પાણી, વીજળી અને ખાદ્ય સુરક્ષા સહિતની તમામ જરૂરી માળખાકીય સુવિધાઓ અને સેવાઓ સુનિશ્ચિત કરશે.

તમામ સીએપીએફ (CAPF) જવાનોને શ્રદ્ધાંજલિ આપતા ગૃહ મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે, ઓપરેશન બ્લેક ફોરેસ્ટ દરમિયાન 45 ડિગ્રી તાપમાન હોવા છતાં જવાનોએ પુરવઠાની ચિંતા કર્યા વિના પહાડો પર આગળ પ્રયાણ કર્યું હતું. ત્યાં હજારો સુરંગો (Mines) બિછાવવામાં આવી હતી, તેમ છતાં દળોએ આ મુશ્કેલ પ્રદેશોમાંથી માઓવાદી કેમ્પોને સફળતાપૂર્વક સાફ કર્યા. તેમણે કહ્યું કે ઓપરેશન બ્લેક ફોરેસ્ટ અને તે પહાડી વિસ્તારના ગઢને ખાલી કરાવ્યા વિના નક્સલમુક્ત બસ્તર શક્ય ન બન્યું હોત. એકવાર માઓવાદીઓને પહાડો પરથી નીચે ઉતરવાની ફરજ પડી, પછી તેઓએ આત્મસમર્પણ કરવાનું શરૂ કર્યું, અથડામણો તીવ્ર બની અને ઘણા માઓવાદીઓનો ખાતમો થયો. તેમણે કહ્યું કે આ અભિયાન દરમિયાન ઘણા જવાનોએ પોતાના અંગો ગુમાવ્યા, ડિહાઇડ્રેશનનો ભોગ બન્યા અને અસંખ્ય મુશ્કેલીઓ સહન કરી. ઓપરેશન બ્લેક ફોરેસ્ટ હોય, ઓપરેશન પ્રહાર હોય, ઓપરેશન ઓક્ટોપસ હોય કે ઓપરેશન ડબલ બુલ હોય, આ કામગીરીઓએ ઝારખંડ અને બિહારથી લઈને બસ્તર અને તેલંગાણા સુધી વિસ્તરેલા વિશાળ વિસ્તારોને સાફ કર્યા, અને સાથે જ પ્રદેશમાં વિકાસનો માર્ગ પણ મોકળો કર્યો. શ્રી શાહે શાંતિપૂર્ણ અને પ્રગતિશીલ બસ્તરના ઉદય માટેનો સંપૂર્ણ શ્રેય સીએપીએફ (CAPF) ના જવાનોને આપ્યો. તેમણે કહ્યું કે નક્સલીઓ દ્વારા અવારનવાર હજારો આદિવાસીઓના ઘરો સળગાવી દેવામાં આવ્યા હતા. આવી મોટા પાયે હિંસા અને નરસંહાર છતાં, સુરક્ષા દળોએ બહાદુરીપૂર્વક લડત આપી અને અસંખ્ય નિર્દોષ લોકોના જીવ બચાવવા માટે પોતાના જીવની ચિંતા કર્યા વિના પોતાનું સર્વસ્વ કુરબાન કરી દીધું. તેમણે વિવિધ આદિવાસી સમુદાયોના નેતાઓના યોગદાનની પ્રશંસા કરતા જણાવ્યું હતું કે, મુશ્કેલ સમયમાં બસ્તરનું રક્ષણ કરવા અને સમાજને હિંમત તેમજ આત્મવિશ્વાસ આપવા બદલ તેઓ સન્માનને પાત્ર છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે હવે કોઈ નિર્દોષ આદિવાસીને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવશે નહીં, શાળાઓ ખુલ્લી રહેશે, વીજળી ખોરવાશે નહીં અને ખેડૂતોને પૂરેપૂરો લાભ સીધો તેમના બેંક ખાતામાં મળશે. તેમણે કહ્યું કે બસ્તર ઓલિમ્પિક્સ અને બસ્તર પાંડુમ જેવી પહેલોનો ઉદ્દેશ્ય પ્રદેશના સાંસ્કૃતિક વારસાને પુનર્જીવિત કરવાનો છે.

IJ/JY/JD