దేశవ్యాప్తంగా మొత్తం 42 పంచాయతీలను ‘జాతీయ పంచాయతీ పురస్కారాల (ఎన్‌పీఏ-2025)’ విజేతలుగా పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకటించింది. పురస్కారాల ప్రదానోత్సవం 2026 జూన్ 3వ తేదీన న్యూఢిల్లీలో జరగనుంది.

రెండు విలక్షణ కేటగిరీల కింద ఈ పురస్కారాలను ప్రదానం చేస్తారు. దీన్ దయాళ్ ఉపాధ్యాయ పంచాయత్ సతత్ వికాస్ పురస్కార్ (డీడీయూపీఎస్‌వీపీ) కోసం సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల (ఎల్ఎస్‌డీజీల) స్థానికీకరణకు సంబంధించిన 9 అంశాల్లో అత్యుత్తమ పనితీరు కనబరిచిన గ్రామ పంచాయతీలను ఎంపిక చేస్తారు. అవి పేదరిక రహితమైన, మెరుగైన జీవనోపాధి గల, ఆరోగ్యకరమైన పంచాయతీ, బాలల-హితమైన పంచాయతీ, నీటి-సమృద్ధి గల పంచాయతీ, పరిశుభ్రత-పచ్చదనం గల పంచాయతీ, స్వయం సమృద్ధి గల మౌలిక సదుపాయాలు, సామాజిక న్యాయం-సామాజిక భద్రత గల పంచాయతీ, సుపరిపాలన గల పంచాయతీ, మహిళా-హితమైన పంచాయతీ. ప్రతి అంశం కోసం ర్యాంక్ 1, ర్యాంక్ 2, ర్యాంక్ 3 కేటాయించి ఆయా పంచాయతీలకు పురస్కారాలను ప్రదానం చేస్తారు. ఎన్‌పీఏ-2025 కోసం 17 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో విస్తరించి ఉన్న 34 గ్రామ పంచాయతీలను డీడీయూపీఎస్‌వీపీ కింద ఎంపిక చేశారు. ఇందులో సంయుక్త విజేతలూ ఉన్నారు. ఈ పురస్కారాలను పంచాయతీ పురోగతి సూచిక (పీఏఐ) 2.0 స్కోరుతో అనుసంధానించారు. నానాజీ దేశ్‌ముఖ్ సర్వోత్తమ్ పంచాయత్ సతత్ వికాస్ పురస్కారాన్ని జిల్లా, మండల, గ్రామ పంచాయతీ స్థాయిల్లో సమగ్రత ప్రాతిపదికన ఉత్తమ పనితీరు కనబరిచిన పంచాయతీలకు ప్రదానం చేస్తారు. ఎన్‌పీఏ-2025 కింద 8 పంచాయతీలు విజేతలుగా ఎంపికయ్యాయి. వీటిలో 3 ఉత్తమ జిల్లా పంచాయతీ విభాగంలో, 2 ఉత్తమ మండల పంచాయతీ విభాగంలో, 3 ఉత్తమ గ్రామ పంచాయతీ విభాగంలో ఉన్నాయి.

విజేతగా నిలిచిన పంచాయతీలకు వాటి శ్రేణి, వర్గం ఆధారంగా... ఒక్కో పురస్కార గ్రహీతకు రూ. 50 లక్షల నుంచి రూ. 5 కోట్ల వరకు ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను అందిస్తారు. కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకమైన రాష్ట్రీయ గ్రామ స్వరాజ్ అభియాన్ (ఆర్‌జీఎస్ఏ) కేంద్ర భాగమైన పంచాయతీల ప్రోత్సాహక పథకం (ఐవోపీ) కింద ఈ పురస్కారాలను అందజేస్తారు. ఏప్రిల్-2025లో జరిగిన జాతీయ పంచాయతీ రాజ్ దినోత్సవం–2025 సందర్భంగా... కింది ప్రత్యేక వర్గాల క్రింద పంచాయతీలు, సంస్థలకు జాతీయ పంచాయతీ పురస్కారాలు–2025ను ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ ప్రకటించారు. ఆ ప్రత్యేక పురస్కారాల్లో... (i) వాతావరణ కార్యాచరణ ప్రత్యేక పంచాయతీ పురస్కారం (సీఏఎస్‌పీఏ), (ii) ఆత్మనిర్భర్ పంచాయతీ ప్రత్యేక పురస్కారం (ఏఎన్‌పీఎస్ఏ), (iii) పంచాయతీ క్షమత నిర్మాణ సర్వోత్తమ్ సంస్థాన్ పురస్కార్ (పీకేఎన్ఎస్ఎస్‌పీ)లు ఉన్నాయి.

జాతీయ పంచాయతీ పురస్కారాలు-2025