પંચાયતી રાજ મંત્રાલય
રાષ્ટ્રીય પંચાયત પુરસ્કાર 2025 જાહેર; 17 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને મળશે સન્માન
42 પંચાયતોનું સન્માન કરવામાં આવશે; રાષ્ટ્રીય પંચાયત સન્માનમાં કર્ણાટકે 6 પુરસ્કારો મેળવ્યા, આંધ્રપ્રદેશ અને ઓડિશાએ 5-5 પુરસ્કારો મેળવ્યા
ટોચની જિલ્લા પંચાયતોને ₹5 કરોડ સુધીના પુરસ્કાર મળશે; શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર ગ્રામ પંચાયતો માટે ₹1 કરોડનું પ્રથમ ઇનામ
પોસ્ટેડ ઓન:
09 MAY 2026 3:53PM by PIB Ahmedabad
પંચાયતી રાજ મંત્રાલય (MoPR) દ્વારા રાષ્ટ્રીય પંચાયત પુરસ્કાર 2025 (NPA-2025) ના વિજેતાઓની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જેમાં દેશભરમાંથી કુલ 42 પંચાયતોની પસંદગી કરવામાં આવી છે. પુરસ્કાર વિતરણ સમારોહ 3જી જૂન 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં યોજાવાનું નક્કી છે.
પુરસ્કારો બે અલગ અલગ શ્રેણીઓ હેઠળ એનાયત કરવામાં આવે છે. દીન દયાલ ઉપાધ્યાય પંચાયત સતત વિકાસ પુરસ્કાર (DDUPSVP) શ્રેષ્ઠ ગ્રામ પંચાયતોને 9 ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યાંકોના સ્થાનિકીકરણ (LSDGs) થીમ્સમાં તેમના પ્રદર્શન માટે માન્યતા આપે છે, જે આ મુજબ છે: ગરીબી-મુક્ત અને ઉન્નત આજીવિકા, સ્વસ્થ પંચાયત, બાળ-મૈત્રીપૂર્ણ પંચાયત, જળ-પર્યાપ્ત પંચાયત, સ્વચ્છ અને હરિયાળી પંચાયત, સ્વનિર્ભર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સામાજિક રીતે ન્યાયી અને સામાજિક રીતે સુરક્ષિત પંચાયત, સુશાસન વાળી પંચાયત અને મહિલા-મૈત્રીપૂર્ણ પંચાયત. દરેક થીમ હેઠળ, રેન્ક 1, રેન્ક 2 અને રેન્ક 3 માટે પુરસ્કારો એનાયત કરવામાં આવે છે. NPA-2025 હેઠળ, 17 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ફેલાયેલી 34 ગ્રામ પંચાયતો ને DDUPSVP હેઠળ પસંદ કરવામાં આવી છે જેમાં સંયુક્ત વિજેતાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ થીમેટિક પુરસ્કારોને પંચાયત એડવાન્સમેન્ટ ઈન્ડેક્સ (PAI) 2.0 સ્કોર્સ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. નાનાજી દેશમુખ સર્વોત્તમ પંચાયત સતત વિકાસ પુરસ્કાર (NDSPSVP) જિલ્લા, બ્લોક અને ગ્રામ પંચાયત સ્તરે એકંદર ધોરણે શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર પંચાયતોને એનાયત કરવામાં આવે છે. NPA-2025 હેઠળ, 8 પંચાયતો વિજેતા તરીકે પસંદ કરવામાં આવી છે, જેમાં શ્રેષ્ઠ જિલ્લા પંચાયત શ્રેણી હેઠળ 3, શ્રેષ્ઠ બ્લોક પંચાયત હેઠળ 2 અને શ્રેષ્ઠ ગ્રામ પંચાયત શ્રેણી હેઠળ 3 પંચાયતોનો સમાવેશ થાય છે.
વિજેતા પંચાયતોને પુરસ્કાર દીઠ રૂ. 50 લાખ થી રૂ. 5 કરોડ સુધીનું નાણાકીય પ્રોત્સાહન મળે છે, જે તેમના સ્તર અને શ્રેણી પર આધારિત છે. આ પુરસ્કારો પંચાયતોના પ્રોત્સાહન (Incentivization of Panchayats - IoP) યોજના હેઠળ આપવામાં આવે છે, જે રાષ્ટ્રીય ગ્રામ સ્વરાજ અભિયાન (RGSA) ની કેન્દ્ર પ્રાયોજિત યોજનાનો એક મુખ્ય ઘટક છે. એપ્રિલ 2025 માં, રાષ્ટ્રીય પંચાયતી રાજ દિવસ–2025 ના પ્રસંગે, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ વિશેષ શ્રેણીઓ હેઠળ પંચાયતો/સંસ્થાઓને રાષ્ટ્રીય પંચાયત પુરસ્કાર–2025 એનાયત કર્યા હતા, જેમાં (i) ક્લાયમેટ એક્શન સ્પેશિયલ પંચાયત એવોર્ડ (CASPA), (ii) આત્મ નિર્ભર પંચાયત સ્પેશિયલ એવોર્ડ (ANPSA) અને (iii) પંચાયત ક્ષમતા નિર્માણ સર્વોત્તમ સંસ્થાન પુરસ્કાર (PKNSSP) નો સમાવેશ થાય છે.
રાષ્ટ્રીય પંચાયત પુરસ્કાર 2025
દીન દયાલ ઉપાધ્યાય પંચાયત સતત વિકાસ પુરસ્કાર–2025
|
ક્રમ
|
પુરસ્કાર થીમ/શ્રેણી
|
રાજ્ય/UT
|
રેન્ક
|
વિજેતા ગ્રામ પંચાયતનું નામ (બ્લોક, જિલ્લો)
|
ઇનામની રકમ (₹ કરોડ)
|
|
1
|
ગરીબી-મુક્ત અને ઉન્નત આજીવિકા પંચાયત
|
કર્ણાટક
|
1
|
મુદ્રાદી (હેબ્રી, ઉડુપી)
|
1.00
|
|
2
|
ગરીબી-મુક્ત અને ઉન્નત આજીવિકા પંચાયત
|
આંધ્રપ્રદેશ
|
2
|
ચેમ્મુલ્લાપલ્લી (ખાજીપેટ, Y.S.R.)
|
0.75
|
|
3
|
ગરીબી-મુક્ત અને ઉન્નત આજીવિકા પંચાયત
|
સિક્કિમ
|
3
|
ગ્યાલશિંગ ઓમચુંગ (ગ્યાલશિંગ)
|
0.50
|
|
4
|
સ્વસ્થ પંચાયત
|
ત્રિપુરા
|
1
|
કાંચનબારી (કુમારઘાટ, ઉનાકોટી)
|
1.00
|
|
5
|
સ્વસ્થ પંચાયત
|
કર્ણાટક
|
2
|
વંદસે (કુંડાપુરા, ઉડુપી)
|
0.75
|
|
6
|
સ્વસ્થ પંચાયત
|
કેરળ
|
3
|
નિરણમ (પુલીકીઝુ, પથાનમથિટ્ટા)
|
0.25
|
|
7
|
સ્વસ્થ પંચાયત
|
ઓડિશા
|
3
|
પોટલમપુર (છત્રપુર, ગંજમ)
|
0.25
|
|
8
|
બાળ-મૈત્રીપૂર્ણ પંચાયત
|
મહારાષ્ટ્ર
|
1
|
ઈતગાંવ (Pu) (ભંડારા, ભંડારા)
|
1.00
|
|
9
|
બાળ-મૈત્રીપૂર્ણ પંચાયત
|
કર્ણાટક
|
2
|
હલાનાયકનહલ્લી (બેંગલુરુ પૂર્વ, બેંગલુરુ અર્બન)
|
0.75
|
|
10
|
બાળ-મૈત્રીપૂર્ણ પંચાયત
|
કેરળ
|
3
|
ઓટ્ટુર (વરકલા, તિરુવનંતપુરમ)
|
0.50
|
|
11
|
જળ-પર્યાપ્ત પંચાયત
|
મહારાષ્ટ્ર
|
1
|
ખારીવાલી (ખાલાપુર, રાયગઢ)
|
1.00
|
|
12
|
જળ-પર્યાપ્ત પંચાયત
|
કર્ણાટક
|
2
|
મદમક્કી (હેબ્રી, ઉડુપી)
|
0.75
|
|
13
|
જળ-પર્યાપ્ત પંચાયત
|
ઓડિશા
|
3
|
પડુઆ (ચંપુઆ, કેન્દુઝાર)
|
0.50
|
|
14
|
સ્વચ્છ અને હરિયાળી પંચાયત
|
મિઝોરમ
|
1
|
કાવરથા ઉત્તર
|
1.00
|
|
15
|
સ્વચ્છ અને હરિયાળી પંચાયત
|
આસામ
|
2
|
જુમરમુર (કઠિયાતોલી, નાગાંવ)
|
0.375
|
|
16
|
સ્વચ્છ અને હરિયાળી પંચાયત
|
ઓડિશા
|
2
|
હાથીબાંધા (લાઠીકાટા, સુંદરગઢ)
|
0.375
|
|
17
|
સ્વચ્છ અને હરિયાળી પંચાયત
|
છત્તીસગઢ
|
3
|
સરદીહ (બગીચા, જશપુર)
|
0.25
|
|
18
|
સ્વચ્છ અને હરિયાળી પંચાયત
|
હિમાચલ પ્રદેશ
|
3
|
લોહારડી (બાલહ, મંડી)
|
0.25
|
|
19
|
પંચાયતમાં સ્વનિર્ભર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
|
કેરળ
|
1
|
મેલુકાવુ (એરાટ્ટુપેટા, કોટ્ટાયમ)
|
1.00
|
|
20
|
પંચાયતમાં સ્વનિર્ભર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
|
આસામ
|
2
|
હુગરીજાન (તેંગાખાટ, ડિબ્રુગઢ)
|
0.75
|
|
21
|
પંચાયતમાં સ્વનિર્ભર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
|
આંધ્રપ્રદેશ
|
3
|
ગુંડામાલા (કોઠા પટનમ, પ્રકાશમ)
|
0.25
|
|
22
|
પંચાયતમાં સ્વનિર્ભર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
|
કર્ણાટક
|
3
|
સાનૂર (કારકલ, ઉડુપી)
|
0.25
|
|
23
|
સામાજિક રીતે ન્યાયી અને સામાજિક રીતે સુરક્ષિત પંચાયત
|
હિમાચલ પ્રદેશ
|
1
|
શાંશા (લાહુલ, લાહુલ અને સ્પીતિ)
|
1.00
|
|
24
|
સામાજિક રીતે ન્યાયી અને સામાજિક રીતે સુરક્ષિત પંચાયત
|
મહારાષ્ટ્ર
|
2
|
ચંભારલી (ખાલાપુર, રાયગઢ)
|
0.375
|
|
25
|
સામાજિક રીતે ન્યાયી અને સામાજિક રીતે સુરક્ષિત પંચાયત
|
ઓડિશા
|
2
|
મંદાર (પોલોસરા, ગંજમ)
|
0.375
|
|
26
|
સામાજિક રીતે ન્યાયી અને સામાજિક રીતે સુરક્ષિત પંચાયત
|
જમ્મુ અને કાશ્મીર
|
3
|
વાગુરા (બી.કે. પોરા, બડગામ)
|
0.25
|
|
27
|
સામાજિક રીતે ન્યાયી અને સામાજિક રીતે સુરક્ષિત પંચાયત
|
કર્ણાટક
|
3
|
હકલાડી (કુંડાપુરા, ઉડુપી)
|
0.25
|
|
28
|
સુશાસન વાળી પંચાયત
|
આંધ્રપ્રદેશ
|
1
|
શ્રુંગવરમ (નાથવરમ, વિશાખાપટ્ટનમ)
|
1.00
|
|
29
|
સુશાસન વાળી પંચાયત
|
મહારાષ્ટ્ર
|
2
|
નિંબલે (ચાંદવડ, નાસિક)
|
0.75
|
|
30
|
સુશાસન વાળી પંચાયત
|
તેલંગાણા
|
3
|
મોથુકુપલ્લે (કોટેપલ્લી, વિકારાબાદ)
|
0.50
|
|
31
|
મહિલા-મૈત્રીપૂર્ણ પંચાયત
|
આંધ્રપ્રદેશ
|
1
|
બોક્કાસમ પાલેમ (શ્રીકાલાહસ્તી, તિરુપતિ)
|
1.00
|
|
32
|
મહિલા-મૈત્રીપૂર્ણ પંચાયત
|
ઝારખંડ
|
2
|
ઝીકરહાટી પૂર્વ (પાકુર, પાકુર)
|
0.75
|
|
33
|
મહિલા-મૈત્રીપૂર્ણ પંચાયત
|
તેલંગાણા
|
3
|
ફસલવાડી (સંગારેડ્ડી, સંગારેડ્ડી)
|
0.25
|
|
34
|
મહિલા-મૈત્રીપૂર્ણ પંચાયત
|
ત્રિપુરા
|
3
|
બૈકુંઠપુર (હેઝામરા, પશ્ચિમ ત્રિપુરા)
|
0.25
|
નાનાજી દેશમુખ સર્વોત્તમ પંચાયત સતત વિકાસ પુરસ્કાર–2025
|
ક્રમ
|
પુરસ્કાર થીમ/શ્રેણી
|
રાજ્ય/UT
|
રેન્ક
|
વિજેતા પંચાયતનું નામ
|
ઇનામની રકમ (₹ કરોડ)
|
|
35
|
શ્રેષ્ઠ જિલ્લા પંચાયત
|
ત્રિપુરા
|
1
|
સિપાહીજાલા
|
5.00
|
|
36
|
શ્રેષ્ઠ જિલ્લા પંચાયત
|
ઓડિશા
|
2
|
ગંજમ
|
3.00
|
|
37
|
શ્રેષ્ઠ જિલ્લા પંચાયત
|
તમિલનાડુ
|
3
|
કોઈમ્બતુર
|
2.00
|
|
38
|
શ્રેષ્ઠ બ્લોક પંચાયત
|
કેરળ
|
1
|
હરિપદ (આલપ્પુઝા)
|
2.00
|
|
39
|
શ્રેષ્ઠ બ્લોક પંચાયત
|
આંધ્રપ્રદેશ
|
3
|
કુપ્પમ (ચિત્તૂર)
|
1.50
|
|
40
|
શ્રેષ્ઠ ગ્રામ પંચાયત
|
આસામ
|
1
|
ન્યુ નાપામ (ગાભોરુ, સોનિતપુર)
|
1.50
|
|
41
|
શ્રેષ્ઠ ગ્રામ પંચાયત
|
બિહાર
|
2
|
તેલકપ (રોહતાસ, રોહતાસ)
|
1.25
|
|
42
|
શ્રેષ્ઠ ગ્રામ પંચાયત
|
ઉત્તર પ્રદેશ
|
3
|
બિરાહરુ (સૈયાન, આગ્રા)
|
1.00
|
રાષ્ટ્રીય પંચાયત પુરસ્કારો વિશે
શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર પંચાયતોને ઓળખવા અને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, પંચાયતી રાજ મંત્રાલય વાર્ષિક ધોરણે રાષ્ટ્રીય પંચાયત પુરસ્કારો એનાયત કરે છે, જે ગ્રામીણ ભારતમાં સર્વસમાવેશક, સહભાગી અને ટકાઉ વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. સુધારેલા રાષ્ટ્રીય ગ્રામ સ્વરાજ અભિયાન (RGSA) ના પંચાયતોના પ્રોત્સાહન ઘટક હેઠળ સંસ્થાકીય બનેલા આ પુરસ્કારો પંચાયતોને સ્થાનિક શાસન, સેવા વિતરણ અને સમુદાયના નેતૃત્વ હેઠળની પહેલો દ્વારા ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યાંકો તરફ પ્રગતિ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. 2023 માં, પુરસ્કારોના માળખામાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો અને તેને SDGs ના સ્થાનિકીકરણ (LSDGs) ની નવ થીમ્સ સાથે જોડવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી મૂલ્યાંકનને વધુ સર્વગ્રાહી, પારદર્શક અને ડેટા-આધારિત બનાવવામાં આવ્યું હતું, જે વિકસિત ભારત@2047 તરફ રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓને પ્રભાવશાળી પાયાના સ્તરની કામગીરીમાં રૂપાંતરિત કરવામાં પંચાયતોની ભૂમિકાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
SM/BS/GP/JD
(રીલીઝ આઈડી: 2259375)
મુલાકાતી સંખ્યા : 18