ભારતના ચૂંટણી પંચના ઇન્ટરનેશનલ ઇલેક્શન વિઝિટર્સ પ્રોગ્રામ (IEVP) 2026 ના ભાગરૂપે, તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળ (તબક્કો 1) માં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓએ વૈશ્વિક ધ્યાન ખેંચ્યું છે, કારણ કે 16 દેશોના 32 આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓ અને ઇન્ટરનેશનલ IDEA એ ભારતની ચૂંટણી પ્રક્રિયાઓના વ્યાપ, ચોકસાઇ અને જીવંતતાને પ્રત્યક્ષ નિહાળી હતી.

આ અનુભવને "લોકશાહીનો સાચો ઉત્સવ" ગણાવતા, પ્રતિનિધિઓએ વિક્રમી મતદારોની ભાગીદારી, ઝીણવટભર્યું આયોજન અને ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI) દ્વારા ચૂંટણીના સીમલેસ અમલીકરણની પ્રશંસા કરી હતી.

તમિલનાડુના ચેન્નાઈમાં એક મતદાન મથક પર મતદાન નિહાળ્યા બાદ, મોરેશિયસના હાઈ કમિશનર એચ.ઈ. શ્રીમતી શીલાબાઈ બાપ્પુએ કહ્યું, “ભારત સમગ્ર વિશ્વને અનુભવ, પ્રક્રિયાઓ અને જ્ઞાન આપી રહ્યું છે કે આ પ્રક્રિયા કેવી રીતે કરવી. આ જ છે લોકશાહી — મતને મતદારો સુધી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા.”

આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓએ તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળની તેમની બે દિવસીય મુલાકાત (22-23 એપ્રિલ) ની શરૂઆત ડિસ્પેચ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સેન્ટર્સની મુલાકાત લઈને કરી હતી, જ્યાં તેઓએ સુનિયોજિત લોજિસ્ટિક્સ અને સ્થાપિત સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર્સ દ્વારા ચૂંટણી સામગ્રી સાથે મતદાન પક્ષોની વ્યવસ્થિત હિલચાલનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું.

“આજે હું ડિસ્પેચ સેન્ટર પર ગઈ હતી અને ત્યાંનું જીવંત વાતાવરણ જોઈને હું આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ…મતદાન અધિકારીઓને 3 ભાગોની EVM મશીનો આપવામાં આવતી હતી — કંટ્રોલ યુનિટ (CU), બેલેટ યુનિટ (BU) અને VVPAT. આ એક અદ્ભુત અનુભવ હતો… ખૂબ પારદર્શક અને વ્યવસ્થિત.” તેમ પશ્ચિમ બંગાળના સિલિગુડીમાં ફિલિપાઇન્સના સુશ્રી મેલિસા એની એમ. તેલન. એ જણાવ્યું.

પ્રતિનિધિઓએ તમિલનાડુના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી તેમજ પશ્ચિમ બંગાળના સિલિગુડીમાં દાર્જિલિંગ જિલ્લાના વરિષ્ઠ જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓ સાથે પણ વાતચીત કરી હતી. તેમને ચૂંટણીના એકંદર સંચાલન અને શાંતિપૂર્ણ અને સુચારૂ રીતે ચૂંટણી સુનિશ્ચિત કરવા માટે કરવામાં આવેલી સુરક્ષા વ્યવસ્થા વિશે માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા. વાતચીત દરમિયાન, પ્રતિનિધિઓએ ચૂંટણી વ્યવસ્થાની પ્રશંસા કરી હતી અને ખાસ કરીને વરિષ્ઠ મતદારો અને દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ (PwDs) માટે હોમ વોટિંગ (ઘરે બેસીને મતદાન) ની સુવિધાને એક અદ્ભુત પહેલ ગણાવી હતી.

પ્રતિનિધિઓએ મતદાન મથકોના 100% વેબકાસ્ટિંગ પર નજર રાખવા માટે સ્થાપિત મીડિયા/વેબકાસ્ટિંગ કંટ્રોલ રૂમની પણ મુલાકાત લીધી હતી અને તેને પારદર્શિતા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું હતું.

મતદાનના દિવસે સવારે, પ્રતિનિધિઓએ મોક પોલ (Mock Polls) નું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. ત્યારબાદ, તેઓએ વાસ્તવિક મતદાન પ્રક્રિયા જોવા માટે ચેન્નાઈ (તમિલનાડુ) અને સિલિગુડી અને કુર્સેઓંગ (પશ્ચિમ બંગાળ) માં વિવિધ મતદાન મથકોની મુલાકાત લીધી હતી.

તેઓએ રેમ્પ, વ્હીલચેર, સ્વયંસેવકો અને ક્રેચ (બાળઘર) ની સુવિધાઓ તેમજ મહિલાઓ અને દિવ્યાંગો દ્વારા સંચાલિત સમર્પિત મતદાન મથકો સહિત મતદાન મથકો પર સર્વસમાવેશક, સહભાગી અને સુલભ વિશેષતાઓની પ્રશંસા કરી હતી.

“અમે મતદાન મથકોનું નિરીક્ષણ કર્યું; તમામ મતદાન મથકનું સંચાલન ખૂબ જ સારું અને સરસ છે” નેપાળના પ્રતિનિધિ શ્રી યજ્ઞ પ્રસાદ ભટ્ટરાઈ, સિલિગુડીમાં એક મતદાન મથક પર બોલતા.

તમિલનાડુમાં, પ્રતિનિધિઓએ ચેન્નાઈમાં ખાતરીપૂર્વકની લઘુત્તમ સુવિધાઓ (assured minimum facilities) ની જોગવાઈ અને સુવ્યવસ્થિત, કલર-કોડેડ મતદાન મથકોની પ્રશંસા કરી હતી.

“મેં જે સૌથી મહત્વની વસ્તુ શીખી છે તે ન્યૂનતમ ખાતરીપૂર્વકની સુવિધાઓ છે જે ECI અને જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારી તેમના મતદારોને પૂરી પાડી રહ્યા છે.. ખાસ કરીને હેલ્પ ડેસ્ક અને કલર કોડિંગ” ભૂટાનના પ્રતિનિધિ શ્રી શેરિંગ સામદ્રુપ, ચેન્નાઈમાં એક મતદાન મથક પર બોલતા.

પશ્ચિમ બંગાળમાં, તેઓએ મતદાન મથકો પર આરોગ્ય તપાસ સેવાઓની ઉપલબ્ધતાની સાથે ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા મતદારોની સુવિધા અને બહેતર મતદાન અનુભવ માટે મોબાઈલ ડિપોઝિટ ફેસિલિટી જેવી તાજેતરની પહેલોની પ્રશંસા કરી હતી.

“હું મોબાઈલ હોલ્ડર પોકેટથી આશ્ચર્યચકિત છું, જ્યાં મતદારોને તેમના મોબાઈલ ફોન સાથે મતદાનમાં જવાની મંજૂરી નથી હોતી પરંતુ તમે પોકેટમાં જમા કરો છો અને પછી તમે લઈ શકો છો, જે મતની ગુપ્તતા માટે છે. બીજી એક વસ્તુ જે મને ખરેખર ગમી તે છે વરિષ્ઠ નાગરિકો અને દિવ્યાંગો માટે આરામ કરવાની જગ્યા, તે ખરેખર પ્રશંસનીય છે.” કેન્યાના સુશ્રી રૂથ ખાતીવી કુલુન્ડુ, સિલિગુડીમાં એક મતદાન મથક પર બોલતા.

મતદાનના સીમલેસ સંચાલન અને ઊંચા મતદાનની મુલાકાતી ટીમો દ્વારા પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી. તેઓએ ચૂંટણી વ્યવસ્થાપનના વ્યાપ અને ભવ્યતાને નિહાળવાની તક આપવા બદલ ECI નો આભાર માન્યો હતો અને પારદર્શિતા, સર્વસમાવેશકતા અને શ્રેષ્ઠતા પ્રત્યેની તેની પ્રતિબદ્ધતાને બિરદાવી હતી.

અગાઉ, 8-9 એપ્રિલના રોજ, 22 દેશોના 38 પ્રતિનિધિઓએ આસામ, કેરળ અને પુડુચેરીની મુલાકાત લીધી હતી; આમ, IEVP 2026 ના ભાગરૂપે 38 દેશોના કુલ 70 પ્રતિનિધિઓ અને ઇન્ટરનેશનલ IDEA એ ચૂંટણી પ્રક્રિયા હેઠળના 5 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની મુલાકાત લીધી હતી. જ્યારે વિશ્વ શીખવા માટે નિહાળી રહ્યું છે, ભારત અતુલનીય સ્કેલ અને વિક્રમી મતદારોની ભાગીદારી સાથે ચૂંટણીઓ યોજવામાં બેન્ચમાર્ક સેટ કરવાનું ચાલુ રાખે છે, જે ખરેખર લોકશાહીનો ઉત્સવ છે.

IEVP એ ECI ની એક મુખ્ય પહેલ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન સંસ્થાઓ (EMBs) અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ અને જોડાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ કાર્યક્રમ ભારતની ચૂંટણી પ્રક્રિયાના માળખા, સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ અને કાર્યકારી આર્કિટેક્ચરની વ્યાપક ઝાંખી પૂરી પાડે છે, જ્યારે પ્રતિનિધિઓને ચૂંટણી સંચાલનમાં શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ અને નવીનતાઓથી પરિચિત કરે છે.

નોંધ: એનેક્સચર – IEVP 2026 હેઠળ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓના પ્રશંસાપત્રો માટેની યુટ્યુબ લિંક્સ.

 પરિશિષ્ટ

SM/BS/JD