પશ્ચિમ એશિયામાં હાલની પ્રવર્તી રહેલી પરિસ્થિતિ વિશે મીડિયાને માહિતગાર રાખવાના તેના ચાલુ સંપર્ક (outreach) ના ભાગરૂપે, ભારત સરકારે આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે બ્રીફિંગનું આયોજન કર્યું હતું. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો અને વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ બળતણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ કામગીરી, પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાય અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે અપડેટ્સ આપ્યા હતા. ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયે પણ બ્રીફિંગ દરમિયાન અપડેટ્સ શેર કર્યા હતા.

ગ્રામીણ વિકાસ ક્ષેત્ર:

ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયે પશ્ચિમ એશિયામાં વિકસતી પરિસ્થિતિ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન, કોમોડિટીના ભાવ અને ફુગાવાના વલણો પર તેની સંભવિત અસરને ધ્યાનમાં રાખીને દેશભરમાં મુખ્ય ગ્રામીણ કલ્યાણ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કાર્યક્રમોનું અવિરત અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે સજ્જતાના પગલાંની વ્યાપક સમીક્ષા હાથ ધરી છે.

મંત્રાલય ગ્રામીણ આજીવિકા, આવાસ નિર્માણ, માર્ગ વિકાસ અને વોટરશેડ પ્રવૃત્તિઓ પર પરોક્ષ અસરો પાડી શકે તેવા વિકાસ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે, અને લાભોની સાતત્યતા, સમયસર ભંડોળનો પ્રવાહ અને ચાલી રહેલી યોજનાઓના સુગમ અમલીકરણને જાળવી રાખવા માટે સક્રિય પદ્ધતિઓ ગોઠવી છે.

રોજગાર સુરક્ષા અને વેતન સહાય સૂચિત VB-G RAM G એક્ટ, 2025 ના પ્રારંભ સુધી મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ (MGNREGA), 2005 સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત રહેશે. ગ્રામીણ પરિવારોને વેતન રોજગારીની જોગવાઈમાં કોઈ વિક્ષેપ પડશે નહીં. માંગ-આધારિત રોજગાર અને સમયસર વેતન ચૂકવણી સહિતના તમામ વૈધાનિક હકો કોઈ પણ પ્રકારના ઘટાડા વગર સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં રહેશે. હાલના કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સૂચિત વેતન દરો લાગુ રહેશે. પર્યાપ્ત પ્રવાહિતા જાળવવા અને વેતનની અવિરત વહેંચણી સુનિશ્ચિત કરવા માટે, MGNREGA હેઠળ વેતન ઘટક પેટે પ્રથમ હપ્તા તરીકે આશરે ₹17,744 કરોડ મુક્ત કરવામાં આવી રહ્યા છે. અમલીકરણ થયા પછી, સૂચિત VB-G RAM G એક્ટમાં વેતન રોજગારની 125 દિવસની ઉન્નત ગેરંટી પૂરી પાડવાની અપેક્ષા છે, જેના સુધારેલા વેતન દરો અલગથી સૂચિત કરવામાં આવશે.

સપ્લાય ચેઇનના પડકારો માટે આવાસ કાર્યક્રમ તૈયાર ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં "સૌ માટે આવાસ" ના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે, મંત્રાલય માર્ચ 2029 સુધીમાં 4.95 કરોડ મકાનોના નિર્માણ માટે પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના-ગ્રામીણ (PMAY-G) અમલમાં મૂકી રહ્યું છે. સામગ્રીના પુરવઠામાં સંભવિત વિક્ષેપ અથવા ભાવની વધઘટ સામે સજ્જતાના પગલા તરીકે, મંત્રાલય સમયસર ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) મુક્ત કરવા, AwaasSoft દ્વારા રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ, જીઓ-ટેગિંગ અને ચાલી રહેલા મકાનોને ઝડપથી પૂર્ણ કરવાને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે. માનવદિન, સ્વચ્છતા, પીવાનું પાણી, એલપીજી અને વીજળી દ્વારા મજબૂત કન્વર્જન્સ સપોર્ટ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી રહ્યો છે જેથી લાભાર્થીઓને મૂળભૂત સુવિધાઓનું સંપૂર્ણ પેકેજ પ્રાપ્ત થાય. ભવિષ્યમાં બજારની અસ્થિરતા સામે સ્થિતિસ્થાપકતા વધારવા માટે મટીરીયલ બેંકોની રચના જેવા માળખાકીય પગલાં પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યા છે.

એડવાન્સ પ્લાનિંગ દ્વારા ગ્રામીણ માર્ગ કાર્યક્રમ સુરક્ષિત PMGSY હેઠળ, રાજ્યો દ્વારા સૂચિત વર્તમાન શિડ્યુલ ઓફ રેટ્સ મુજબ કામો મંજૂર કરવામાં આવે છે. PMGSY-I, II, III અને ડાબેરી ઉગ્રવાદ પ્રભાવિત વિસ્તારો માટેના રોડ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સ હેઠળના તમામ મંજૂર કામો ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં છે અથવા અમલીકરણ હેઠળ છે. PMGSY-III હેઠળ માત્ર પુલ સંબંધિત થોડા જ કામો મંજૂરી હેઠળ બાકી છે. PMGSY-IV હેઠળ, આશરે 12,100 કિમીના રસ્તાના કામો મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે અને હાલમાં ટેન્ડરિંગ તબક્કે છે. વર્તમાનમાં, વૈશ્વિક અસ્થિરતા સામેનું જોખમ મર્યાદિત છે, કારણ કે કુલ પ્રોજેક્ટ ખર્ચમાં બિટ્યુમેનનો હિસ્સો પ્રમાણમાં ઓછો છે. ભવિષ્યના પ્રોજેક્ટ બેચનું મૂલ્યાંકન પ્રવર્તમાન બજારની સ્થિતિ અને ખર્ચના વલણોને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે અપડેટ કરેલા શિડ્યુલ ઓફ રેટ્સનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવશે.

કૃષિ અને કુદરતી સંસાધન સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત બનાવવી જમીન સંસાધન વિભાગ જળ સંરક્ષણ, કૃષિ સઘનતા, બાગાયત અને ગોચર વિકાસને મજબૂત કરવા માટે 50 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં WDC-PMKSY 2.0 અમલમાં મૂકી રહ્યો છે. વિભાગ કોઈપણ ઉભરતી પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા અને યોજનાઓનું સુગમ અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય અને અન્ય હિતધારક મંત્રાલયો સાથે ગાઢ સંકલનમાં રહીને કામ કરી રહ્યો છે.

ઉર્જા પુરવઠો અને બળતણની ઉપલબ્ધતા:

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ને લગતી ચાલી રહેલી પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં દેશભરમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને એલપીજીની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા પગલાં લઈ રહ્યું છે. મંત્રાલય મુજબ:

જાહેર એડવાઈઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

· નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ગભરાટમાં ખરીદી (panic purchase) ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.

· અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખો.

· એલપીજી ગ્રાહકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે અને ડિસ્ટ્રીબ્યુટર્સની મુલાકાત લેવાનું ટાળે.

· નાગરિકોને PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કુકટોપ્સ જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.

· તમામ નાગરિકોને વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તેમના દૈનિક વપરાશમાં ઉર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં

· ચાલી રહેલી ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ઘરેલું એલપીજી (Domestic LPG), ઘરેલું પીએનજી (Domestic PNG) અને સીએનજી (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% સપ્લાય કરવામાં આવી રહ્યો છે.

· કોમર્શિયલ એલપીજી માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બીજ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, સ્થળાંતરિત મજૂરોને 5 કિલો FTL નો પુરવઠો 2 અને 3 માર્ચ 2026 ના સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.

· સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ અનેક રેશનલાઈઝેશન પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવાનો અને પુરવઠા માટે ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.

· એલપીજીની માંગ પરનું દબાણ ઓછું કરવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.

· કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઈન્ડિયા અને સિંગરેની કોલિયરીઝને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાનો કોલસો સપ્લાય કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.

· રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG જોડાણોની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ સાથે સંકલિત પ્રયાસો

· રાજ્ય સરકારો આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 અને એલપીજી કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠા પર દેખરેખ રાખવા અને સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર સામે પગલાં લેવા માટે સત્તા ધરાવે છે.

· પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના પુરવઠાની પરિસ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને તેનું નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને અનેક પત્રો અને વીસી (VC) દ્વારા આ વાતનું પુનરાવર્તન કર્યું છે.

· ભારત સરકારે 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા પર્યાપ્ત બળતણ ઉપલબ્ધતા અંગે નાગરિકોને આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંદેશાવ્યવહારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં) અને 06.04.2026 (સચિવ, MoPNG તેમજ માહિતી અને પ્રસારણ અને ગ્રાહક બાબતોના સચિવોની અધ્યક્ષતામાં) બેઠકો બોલાવવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:

o દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ જારી કરવી અને નિયમિત જાહેર એડવાઈઝરી જારી કરવી.

o સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતી પર સક્રિયપણે દેખરેખ રાખવી અને તેનો સામનો કરવો.

o જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ અભિયાનને વધુ તીવ્ર બનાવવું અને OMCs સાથે સંકલનમાં દરોડા અને નિરીક્ષણ ચાલુ રાખવું.

o તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.

o રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલા વધારાના કેરોસીન (SKO) માટે ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.

o PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.

o એલપીજી પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવી, ખાસ કરીને ઘરેલું જરૂરિયાતો માટે, અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોના લક્ષિત વિતરણને અપનાવવું.

· તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ સમિતિઓની સ્થાપના કરી છે. અનેક રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પ્રેસ બ્રીફિંગ જારી કરી રહ્યા છે/કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કાર્યવાહી

· એલપીજીની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે. 19.04.2026 ના રોજ દેશભરમાં 1900 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.

· PSU ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આકસ્મિક નિરીક્ષણો મજબૂત કર્યા છે અને ગઈકાલ સુધીમાં 267 એલપીજી ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશિપ પર દંડ ફટકાર્યો છે અને 67 એલપીજી ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશિપને સસ્પેન્ડ કરી છે.

એલપીજી સપ્લાય ઘરેલું એલપીજી સપ્લાય સ્થિતિ:

· પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે એલપીજી પુરવઠા પર અસર ચાલુ છે.

· ઘરેલું પરિવારોને એલપીજી પુરવઠામાં પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.

· એલપીજી ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશિપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (પુરવઠો ખાલી થવો) નોંધાયેલ નથી.

· ગઈકાલે ઉદ્યોગના ધોરણે ઓનલાઈન એલપીજી સિલિન્ડર બુકિંગ વધીને 99% થયું છે.

· ડાયવર્ઝન રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને લગભગ 92% થઈ છે. DAC ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.

· ઘરોમાં ઘરેલું એલપીજી સિલિન્ડરોની ડિલિવરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઘણી એલપીજી ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશિપ રવિવારે પણ કાર્યરત હતી.

કોમર્શિયલ એલપીજી સપ્લાય અને ફાળવણીના પગલાં:

· કુલ કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણી વધારીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% કરવામાં આવી છે, જેમાં 10% રિફોર્મ-લિંક્ડ એલોકેશનનો સમાવેશ થાય છે.

· ભારત સરકારે 06.04.2026 ના પત્ર દ્વારા જણાવ્યું છે કે દરેક રાજ્યમાં સ્થળાંતરિત મજૂરોને વિતરણ માટે ઉપલબ્ધ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોની દૈનિક માત્રા 2-3 માર્ચ 2026 દરમિયાન સ્થળાંતરિત મજૂરોને સરેરાશ દૈનિક પુરવઠા (સિલિન્ડરોની સંખ્યા) ના આધારે બમણી કરવામાં આવી રહી છે. આ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો રાજ્ય સરકાર પાસે ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની સહાયથી માત્ર તેમના રાજ્યમાં સ્થળાંતરિત મજૂરોને સપ્લાય કરવા માટે ઉપલબ્ધ છે.

· 3 એપ્રિલ 2026 થી, PSU OMCs એ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો માટે 7000 થી વધુ જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 1,00,000 થી વધુ - 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો પણ વેચાયા હતા. ગઈકાલે 220 થી વધુ શિબિરો દ્વારા 3360 - 5 કિલો FTL વેચાયા હતા.

· 23 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં 18.45 લાખથી વધુ 5-કિલો ફ્રી ટ્રેડ એલપીજી (FTL) સિલિન્ડરો વેચાયા છે.

· IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટરોની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ એલપીજી વિતરણના આયોજન માટે રાજ્ય સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે સંકલન કરી રહી છે.

· છેલ્લા 5 દિવસ દરમિયાન, સરેરાશ 7000 MT/દિવસથી વધુ કોમર્શિયલ એલપીજીનું વેચાણ થયું છે.

· ફેબ્રુઆરી-26 દરમિયાન સરેરાશ 177 MT/દિવસની સામે છેલ્લા એક અઠવાડિયામાં PSU OMCs દ્વારા સરેરાશ ઓટો એલપીજી વેચાણ આશરે 350 MT/દિવસ છે.

· ઓટો એલપીજીનું વેચાણ ખાનગીથી PSU OMCs તરફ શિફ્ટ થયેલું જોવા મળ્યું છે. વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે, PSU OMCs દ્વારા ઓટો એલપીજીના વેચાણમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. મુખ્ય વધારો કર્ણાટક, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, રાજસ્થાન, પશ્ચિમ બંગાળ વગેરે રાજ્યોમાં જોવા મળ્યો છે.

નેચરલ ગેસ સપ્લાય અને પીએનજી વિસ્તરણ પહેલ

· ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG-ટ્રાન્સપોર્ટને 100% સપ્લાય સાથે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.

· ખાતર પ્લાન્ટ્સને એકંદર ગેસ ફાળવણી વધારીને તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના આશરે 95% કરવામાં આવી છે.

· વધારામાં, CGD નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.

· CGD સંસ્થાઓને કોમર્શિયલ એલપીજીની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે તેમના તમામ GAs માં હોટલ, રેસ્ટોરાં અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG જોડાણોને પ્રાથમિકતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

· IGL, MGL, GAIL ગેસ અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ ઘરેલું અને વ્યાપારી PNG જોડાણો માટે પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે.

· રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

· ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ એલપીજીની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે જો તેઓ એલપીજીથી પીએનજી તરફ લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.

· 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પીએનજી વિસ્તરણ સુધારા સાથે જોડાયેલ વધારાની કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.

· માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે 24.03.26 ના પત્ર દ્વારા પ્રાથમિકતાના ધોરણે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંબંધિત અરજીઓ પર પ્રક્રિયા કરવા માટે 3 મહિના માટે વિશેષ રૂપે 'ઘટાડેલી સમયમર્યાદા સાથે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે એક્સિલરેટેડ એપ્રુવલ ફ્રેમવર્ક' અપનાવ્યું છે.

· ભારત સરકારે 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 હેઠળ નેચરલ ગેસ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો વિતરણ (પાઈપલાઈન અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026 સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તારવા માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓ અને જમીનની પ્રાપ્તિમાં થતા વિલંબને દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે પીએનજી નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપે તેવી, લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટી વધારશે અને સ્વચ્છ ઈંધણ તરફના સંક્રમણને ટેકો આપશે, જેનાથી ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થાને આગળ વધારશે તેવી અપેક્ષા છે.

· PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG જોડાણો ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, પીએનજી વિસ્તરણમાં ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ પીએનજી ડ્રાઈવ 2.0 ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.

· સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઉર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG નીતિ વિકસાવી છે. મોડેલ પોલિસીનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે તેમની પોતાની રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવામાં સક્ષમ બનાવવા માટે વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપવાનો છે. જે રાજ્યો આ પસંદ કરશે, તેમને કોમર્શિયલ એલપીજીની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

· MoEFCC એ 07.04.2026 ના આદેશ દ્વારા CPCB ને CGD નેટવર્ક/ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે 15 દિવસની અંદર કન્સેન્ટ ટુ એસ્ટાબ્લિશ (સ્થાપિત કરવા સંમતિ) અથવા કન્સેન્ટ ટુ ઓપરેટ (સંચાલન માટે સંમતિ) આપવા માટે SPCB/PCCs ને જરૂરી નિર્દેશો આપવા નિર્દેશ આપ્યો છે.

· માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં 4.93 લાખથી વધુ પીએનજી કનેક્શન ગેસીફાઈડ કરવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, 5.51 લાખથી વધુ ગ્રાહકોએ નવા કનેક્શન માટે નોંધણી કરાવી છે.

· 19.04.2026 સુધીમાં, લગભગ 39,200 પીએનજી ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના એલપીજી કનેક્શન સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

· તમામ રિફાઇનરીઓ પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરીઝ સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.

· ઘરેલું વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું એલપીજી ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.

· સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની રચના કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, ભારત સરકારે 01.04.2026 ના આદેશ દ્વારા સેન્ટર ફોર હાઈ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત કરવામાં આવેલ મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો માટે ઓઈલ રિફાઈનરી કંપનીઓ સહિત પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સને C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની અમુક લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની પરવાનગી આપી છે.

· ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રો રસાયણ વિભાગ (DCPC), ઉદ્યોગ પ્રમોશન અને આંતરિક વેપાર વિભાગ (DPIIT) પાસેથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, ફાર્મા અને કેમિકલ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે એલપીજી પૂલમાંથી 1000 MT/દિવસની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

· 9મી એપ્રિલ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં 4050 MT થી વધુ પ્રોપીલીનનું વેચાણ થયું છે.

રિટેલ ફ્યુઅલ ઉપલબ્ધતા અને કિંમત નિર્ધારણના પગલાં

· દેશભરમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.

· મધ્ય પૂર્વના સંકટને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જોકે, ગ્રાહકોના રક્ષણ માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યૂટીમાં પ્રતિ લિટર ₹10નો ઘટાડો કર્યો છે.

· ભારત સરકારે 11.04.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા ડીઝલ પરની નિકાસ લેવી વધારીને પ્રતિ લિટર ₹55.50 અને એટીએફ (ATF) પર પ્રતિ લિટર ₹42 કરી છે, જેથી સ્થાનિક બજારમાં આ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરી શકાય.

· પેટ્રોલ અને ડીઝલ માટેના નિયમિત રિટેલ ભાવ યથાવત છે અને PSU OMCs રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કોઈ ભાવ વધારો થયો નથી.

કેરોસીન ઉપલબ્ધતા અને વિતરણ પગલાં

· નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી પૂરી પાડવામાં આવી છે.

· 18 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણી આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત હોવાનું જણાવ્યું નથી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી:

પર્શિયન ગલ્ફમાં વર્તમાન દરિયાઈ પરિસ્થિતિ તેમજ ભારતીય જહાજો અને ક્રૂને સુરક્ષિત રાખવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા પણ બ્રીફિંગ આપવામાં આવ્યું હતું. તે જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

· વેસેલ અપડેટ: 97,422 MT ક્રૂડ ઓઈલ લઈ જતું ભારતીય ધ્વજ ધરાવતું ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કર દેશ ગરિમા (Desh Garima) 18 એપ્રિલ 2026 ના રોજ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને સુરક્ષિત રીતે પાર કરી ગયું હતું. 31 ભારતીય નાવિકો સાથેનું આ જહાજ 22 એપ્રિલ 2026 ના રોજ મુંબઈ પહોંચવાની ધારણા છે.

· છેલ્લા 48 કલાકમાં, બે ભારતીય જહાજો, VLCC સામનાર હેરાલ્ડ (Samnar Herald) અને બલ્ક કેરિયર જગ અર્ણવ (Jag Arnav) એ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતી વખતે ફાયરિંગની ઘટનાની જાણ કરી હતી, જે પછી તેઓ પર્શિયન ગલ્ફમાં પાછા ફર્યા હતા. કોઈપણ ક્રૂને ઈજા થયાના અહેવાલ નથી.

· મંત્રાલય બંને જહાજોના ક્રૂ અને માલિકો સાથે ગાઢ અને સતત સંપર્કમાં છે અને પરિસ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે. ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા અને સલામતી ભારત સરકારની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે, મંત્રાલય સતત ધોરણે પરિસ્થિતિ પર દેખરેખ રાખી રહ્યું છે અને શક્ય તમામ મદદ કરવાની ખાતરી આપી છે.

· તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે. વિદેશ મંત્રાલય અને સંબંધિત હિતધારકોના સંકલનમાં પરિસ્થિતિ પર સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.

· DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ અપડેટ: કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 6,918 કોલ અને 14,605 થી વધુ ઈમેલ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં 25 કોલ અને 135 ઈમેલ પ્રાપ્ત થયા છે.

· પ્રત્યાર્પણ (Repatriation) અપડેટ: મંત્રાલયે ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG Shipping) દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 2,563 થી વધુ ભારતીય નાવિકોના સુરક્ષિત પ્રત્યાર્પણની સુવિધા આપી છે, જેમાં ગલ્ફ ક્ષેત્રના વિવિધ સ્થળોએથી છેલ્લા 24 કલાકમાં 25 નાવિકોનો સમાવેશ થાય છે.

· પોર્ટ કામગીરી: સમગ્ર ભારતમાં પોર્ટ કામગીરી સામાન્ય છે, જેમાં કોઈ કન્જેશન (ભીડ) નોંધાયેલ નથી.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા:

વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં વિકાસ પર દેખરેખ રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સુરક્ષા, સલામતી અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. તે માહિતગાર કરવામાં આવ્યું હતું કે:

· માનનીય પ્રધાનમંત્રીના નિર્દેશ પર, વિદેશ મંત્રાલયે ગલ્ફ દેશો સાથેના સંપર્કમાં વધારો કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.

· રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર શ્રી અજીત ડોભાલે 19 એપ્રિલે રિયાધની સત્તાવાર મુલાકાત લીધી હતી અને ઉર્જા મંત્રી એચ.આર.એચ. પ્રિન્સ અબ્દુલ અઝીઝ બિન સલમાન, વિદેશ મંત્રી એચ.એચ. પ્રિન્સ ફૈઝલ બિન ફરહાન અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર એચ.ઈ. ડો. મુસાદ અલ-ઐબાન સાથે મુલાકાત કરી હતી. મુલાકાતો દરમિયાન તેમણે દ્વિપક્ષીય સંબંધો, પ્રાદેશિક પરિસ્થિતિ અને પરસ્પર હિતના અન્ય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી હતી.

· વિદેશ મંત્રાલયમાં સમર્પિત વિશેષ કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે અને તે ભારતીય મિશનો સાથે સંકલનમાં કામ કરી રહ્યા છે.

· વિદેશ મંત્રાલય માહિતીની વહેંચણી અને પ્રયાસોના બહેતર સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.

· ભારતીય મિશનો અને પોસ્ટ્સ ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે અને ભારતીય નાગરિકોને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારો સાથે ગાઢ સંપર્કમાં રહે છે.

· સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની પરિસ્થિતિઓ અને કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને આપણા સમુદાયને ટેકો આપવા માટે લેવામાં આવતા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં વિશેની માહિતી સહિત અપડેટ કરેલી એડવાઈઝરી નિયમિતપણે જારી કરવામાં આવી રહી છે.

· ભારતીય રાજદૂતો તેમની ચિંતાઓ દૂર કરવા માટે ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, સંસ્થાઓ, વ્યાવસાયિક જૂથો અને ભારતીય કંપનીઓ સાથે નિયમિતપણે વાતચીત કરી રહ્યા છે.

· સરકાર આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાવિકોના કલ્યાણને ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. આપણા મિશનો તેમને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન કરવા, કોન્સ્યુલર સહાય આપવા અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓ માટે મદદ કરવા સહિતની તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે.

· જે દેશોમાં એરસ્પેસ ખુલ્લી છે ત્યાંથી આ પ્રદેશમાંથી ભારત માટે ફ્લાઈટ્સ કાર્યરત છે. 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં આ ક્ષેત્રમાંથી લગભગ 11,30,000 મુસાફરોએ ભારતની મુસાફરી કરી છે.

· યુએઈ (UAE) માં, એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સેફ્ટી કન્સિડરેશનના આધારે યુએઈ અને ભારત વચ્ચે મર્યાદિત નોન-શિડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આજે યુએઈ અને ભારત વચ્ચે લગભગ 110 ફ્લાઇટ્સના ઓપરેશન્સની અપેક્ષા છે.

· સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના ગંતવ્ય સ્થાનો માટે ફ્લાઈટ્સ કાર્યરત છે.

· કતાર એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી હોવા સાથે, કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે લગભગ 10 થી 11 ફ્લાઈટ્સ ચલાવે તેવી અપેક્ષા છે.

· કુવૈત એરસ્પેસ બંધ છે. જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શિડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ ચલાવી રહી છે.

· બહેરીન એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. બહેરીનની ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારત માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરીનું આયોજન કરી રહી છે અને હાલમાં સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ ગંતવ્ય સ્થાનો માટે નોન-શિડ્યુલ્ડ ફ્લાઇટ્સ ચલાવી રહી છે.

· ઇરાક એરસ્પેસ પ્રદેશના ગંતવ્ય સ્થાનો માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે ખુલ્લી છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે કરી શકાય છે.

· તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસે અત્યાર સુધીમાં ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે 2,358 ભારતીય નાગરિકોની અવરજવરની સુવિધા આપી છે, જેમાં 1,041 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને 657 ભારતીય માછીમારોનો સમાવેશ થાય છે.

· ઇઝરાયેલ એરસ્પેસ મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. ભારતીય નાગરિકોની મુસાફરી જોર્ડન અને ઇજિપ્ત દ્વારા ભારત માટે સુવિધાજનક બનાવવાનું ચાલુ છે.

· ઈરાની એરસ્પેસ કાર્ગો અને ચાર્ટર્ડ ફ્લાઈટ્સ માટે આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસ આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન દ્વારા ભારતીય નાગરિકોની ભારતની આગળની મુસાફરી માટેની અવરજવરની સુવિધા આપવાનું ચાલુ રાખે છે. અત્યાર સુધીમાં 2423 ભારતીય નાગરિકો ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાનમાં ગયા છે. આમાં 1091 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને 657 ભારતીય માછીમારોનો સમાવેશ થાય છે.

· ઇઝરાયેલ: ઇઝરાયેલ એરસ્પેસ ખુલ્લી છે અને પ્રદેશના ગંતવ્ય સ્થાનો માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી ફરી શરૂ થઈ છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે કરી શકાય છે. અમે જોર્ડન અને ઇજિપ્ત દ્વારા પણ ઇઝરાયેલથી ભારતીય નાગરિકોની ભારત માટેની મુસાફરીની સુવિધા આપવાનું ચાલુ રાખીએ છીએ.

SM/IJ/JD