ભારત નિર્વાચન આયોગ (ECI) એ પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે તમામ હિતધારકો ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી એક્ટ, 2000, IT નિયમો, 2021 અને આદર્શ આચાર સંહિતા (Model Code of Conduct) સહિતની પ્રવર્તમાન કાયદાકીય જોગવાઈઓના પાલનમાં સોશિયલ મીડિયા અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો જવાબદાર અને નૈતિક ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરશે.

આયોગે વધુમાં નિર્દેશ આપ્યો છે કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સના ધ્યાન પર લાવવામાં આવ્યાના 3 કલાકની અંદર કોઈપણ ભ્રામક અથવા ગેરકાયદેસર AI-જનરેટેડ અથવા હેરફેર કરેલી સામગ્રી પર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

રાજકીય પક્ષો, ઉમેદવારો અને પ્રચાર પ્રતિનિધિઓએ પારદર્શિતા અને મતદારોનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવા માટે પ્રચાર માટે ઉપયોગમાં લેવાતી કોઈપણ કૃત્રિમ રીતે જનરેટ કરાયેલ (synthetically generated) અથવા AI-દ્વારા ફેરફાર કરાયેલ સામગ્રી પર સ્પષ્ટપણે "AI-Generated", "Digitally Enhanced" અથવા "Synthetic Content" તરીકે લેબલ લગાવવું અને મૂળ સંસ્થાની જાહેરાત કરવી જરૂરી છે.

આસામ, કેરળ, તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને પશ્ચિમ બંગાળની વિધાનસભાની ચાલી રહેલી ચૂંટણીઓમાં, સોશિયલ મીડિયા સામગ્રી જેવી કે આદર્શ આચાર સંહિતા (MCC) ના ઉલ્લંઘન કરતી પોસ્ટ્સ, કાયદો અને વ્યવસ્થામાં ખલેલ પહોંચાડતી અથવા ખલેલ પહોંચાડવાની ક્ષમતા ધરાવતી પોસ્ટ્સ, મતદાન પ્રક્રિયા અથવા મશીનરી વિરુદ્ધના ખોટા નિવેદનો પર IT એક્ટ હેઠળ સૂચિત સંબંધિત રાજ્ય IT નોડલ અધિકારીઓ દ્વારા દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે અને કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.

તે મુજબ, 15 માર્ચ 2026 ના રોજ ચૂંટણીની જાહેરાત થઈ ત્યારથી, ચાલી રહેલી ચૂંટણીઓમાં સામગ્રી હટાવવા, FIR, સ્પષ્ટતા અને ખંડન (rebuttals) સહિત 11 હજારથી વધુ આવી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ/URLs ઓળખવામાં આવી છે અને તેના પર કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.

આયોગે લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951 ની કલમ 126 હેઠળની જોગવાઈઓનો પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો છે, જે મતદાનના નિષ્કર્ષ પહેલાં 48-કલાકના સાયલન્ટ પિરિયડ (મૌન સમયગાળા) દરમિયાન મતદાન વિસ્તારોમાં કોઈપણ ચૂંટણી બાબતોના પ્રદર્શન પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. ટેલિવિઝન, રેડિયો, પ્રિન્ટ અને સોશિયલ મીડિયા સહિતના મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ માટે આ જોગવાઈઓનું સખતપણે પાલન કરવું જરૂરી છે.

આ ઉપરાંત, નાગરિકો/રાજકીય પક્ષો/ઉમેદવારો ECINET પર C-Vigil મોડ્યુલનો ઉપયોગ કરીને આચાર સંહિતાના ઉલ્લંઘનની જાણ કરી શકે છે. 15 માર્ચથી 19 એપ્રિલ સુધીમાં, આ ચૂંટણીઓમાં C-Vigil એપનો ઉપયોગ કરીને 3,23,099 ફરિયાદો નોંધવામાં આવી છે. આમાંથી, 3,10,393 ફરિયાદો એટલે કે 96.01% ફરિયાદોનો નિકાલ 100 મિનિટના નિર્ધારિત સમયગાળાની અંદર કરવામાં આવ્યો હતો.

SM/BS/JD