ટકાઉ અને સર્ક્યુલર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ તરફના એક મહત્વપૂર્ણ પગલામાં, કાઉન્સિલ ઓફ સાયન્ટિફિક એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રિસર્ચ (CSIR) ) એ આજે ​​નવી દિલ્હીમાં મોટા પાયે ઉદ્યોગ અપનાવવા માટે "બાયો-બિટ્યુમેન ફ્રોમ લિગ્નોસેલ્યુલોસિક બાયોમાસ - ફાર્મ અવશેષોથી રસ્તાઓ સુધી" (બાયો-બિટ્યુમેન ફ્રોમ લિગ્નોસેલ્યુલોસિક બાયોમાસ ફ્રોમ ફાર્મ રેસિડ્યુ ટુ રોડ્સ) નામની તેની નવીન ટેકનોલોજી માટે ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર ઇવેન્ટનું આયોજન કર્યું હતું.

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image001X2RN.jpg

આ કાર્યક્રમમાં કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ; કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી અને પૃથ્વી વિજ્ઞાન રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો), ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહ; ડાયરેક્ટર જનરલ, CSIR અને સેક્રેટરી, DSIR, ડૉ. એન. કલાઈસેલ્વી, તેમજ મંત્રાલયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, CSIR સંસ્થાઓ, ઉદ્યોગના હિસ્સેદારો અને નીતિ નિર્માતાઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

આ પ્રસંગે બોલતા, કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ તથા ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી, શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે બાયો-બિટ્યુમેન ટેકનોલોજીના વિકાસને એક "ઐતિહાસિક અને પરિવર્તનકારી પગલું" ગણાવ્યું હતું જે કૃષિને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને નવીનતા સાથે જોડે છે. શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે ઉમેર્યું હતું કે બાયો-બિટ્યુમેનનો સ્વીકાર ભારતની આબોહવા પ્રતિબદ્ધતાઓ, નેટ ઝીરો લક્ષ્યાંકો અને આત્મનિર્ભર ભારત, નેશનલ બાયો-એનર્જી મિશન અને સર્ક્યુલર ઇકોનોમી ફ્રેમવર્ક જેવી મુખ્ય પહેલો સાથે મજબૂત રીતે જોડાયેલ છે. ઉચ્ચ-મૂલ્યના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઉપયોગો માટે ખેતીના અવશેષોનો ઉપયોગ ખેડૂતો માટે વધારાની આવકની તકો પણ પ્રદાન કરે છે જ્યારે પરાળ સળગાવવાની પ્રક્રિયા અને પર્યાવરણીય પ્રદૂષણમાં ઘટાડો કરે છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે તેમના સંબોધનમાં હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે આ પહેલ આત્મનિર્ભરતા, સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણ અને ‘વેસ્ટ ટુ વેલ્થ’ (કચરામાંથી કંચન)ના સિદ્ધાંત પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ ટેકનોલોજી કૃષિ, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ સહિતના અનેક ક્ષેત્રોના અસરકારક જોડાણને દર્શાવે છે, જેને મજબૂત જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી દ્વારા ટેકો મળે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે બાયો-બિટ્યુમેન ટેકનોલોજીએ ટકાઉપણું, પરંપરાગત બિટ્યુમેન સાથે સુસંગતતા અને ઓછા કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટના સંદર્ભમાં આશાસ્પદ કામગીરી દર્શાવી છે, જે તેને રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પ્રોજેક્ટ્સમાં મોટા પાયે અમલીકરણ માટે યોગ્ય બનાવે છે.

ડૉ. એન. કલાઈસેલ્વીએ જણાવ્યું હતું કે આ વિકાસ પેટ્રો-આધારિત સામગ્રીમાંથી બાયો-આધારિત સામગ્રી તરફના પરિવર્તનને ચિહ્નિત કરે છે અને રાષ્ટ્રીય વિકાસ માટે નિયમિત ટેકનોલોજી રોલઆઉટ્સ માટે CSIR ની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

આ કાર્યક્રમમાં કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય, માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH)ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, CSIR નેતૃત્વ, વૈજ્ઞાનિકો, ઉદ્યોગના હિસ્સેદારો, ખેડૂતો અને નીતિ નિર્માતાઓની સહભાગિતા પણ જોવા મળી હતી, જે ભારતના રોડ સેક્ટરમાં પ્રયોગશાળા-સ્તરની નવીનતાને વાસ્તવિક-વિશ્વના ક્ષેત્રીય ઉકેલોમાં રૂપાંતરિત કરવામાં એક મોટું સીમાચિહ્નરૂપ છે.

આ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર CSIR-સેન્ટ્રલ રોડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (CSIR-CRRI) અને CSIR-ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેટ્રોલિયમ (CSIR-IIP) દ્વારા વિકસિત બાયો-બિટ્યુમેન ઉત્પાદન પ્રક્રિયાને લગતું છે.

વર્ષોના સંશોધન દ્વારા વિકસિત, બાયો-બિટ્યુમેન ટેકનોલોજી થર્મોકેમિકલ રૂપાંતર પ્રક્રિયા દ્વારા કૃષિ બાયોમાસ અને પાકના અવશેષોનો ફીડસ્ટોક તરીકે ઉપયોગ કરે છે, જે પેટ્રોલિયમ-આધારિત બિટ્યુમેનનો રિન્યુએબલ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ તૈયાર કરે છે. આ ટેકનોલોજીએ પરંપરાગત બિટ્યુમેન જેવી જ કામગીરી દર્શાવી છે જ્યારે તે નોંધપાત્ર પર્યાવરણીય અને આર્થિક લાભો આપે છે, અને તેને માર્ગ નિર્માણમાં માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH) દ્વારા અપનાવવા માટે વિકસાવવામાં આવી છે.

આ સિદ્ધિ કૃષિ અવશેષોમાંથી બાયો-બિટ્યુમેન ઉત્પાદનને સક્ષમ બનાવે છે, જે પરંપરાગત બિટ્યુમેનનો રિન્યુએબલ, લો-કાર્બન વિકલ્પ પ્રદાન કરે છે અને કૃષિ કચરામાંથી થતા પ્રદૂષણ અને આયાતી બિટ્યુમેન પર વધતી નિર્ભરતાના બેવડા રાષ્ટ્રીય પડકારોને સીધો સંબોધિત કરે છે.

SM/BS/JD