રેલવે, માહિતી અને પ્રસારણ તથા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે આજે રેલ ભવન ખાતે રેલવેના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે સ્ટેશન એક્સેસ, મુસાફરોની સુવિધાઓમાં અપગ્રેડેશન અને મુસાફરોના અનુભવને સુધારવા માટે અન્ય સુરક્ષા સંબંધિત મજબૂતીકરણની પ્રગતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે એક વ્યાપક સમીક્ષા બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી. આ બેઠકમાં એક્સેસ કંટ્રોલ, ભીડ વ્યવસ્થાપન, ટેકનોલોજી-આધારિત દેખરેખ અને સ્ટેશન પરિસરમાં અવરજવરની સરળતા જેવા પગલાં પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ સુધારાઓ પહેલા નવી દિલ્હી રેલવે સ્ટેશન પર લાગુ કરવામાં આવશે અને તેના અનુભવોના આધારે ત્યારબાદ અન્ય સ્ટેશનો પર લાગુ કરવામાં આવશે.

ચોવીસ કલાક દેખરેખ સુનિશ્ચિત કરવા માટે AI-સંચાલિત કેમેરા નેટવર્ક

પ્લેટફોર્મ, કોનકોર્સ, એન્ટ્રી-એક્ઝિટ પોઈન્ટ્સ અને અનધિકૃત પ્રવેશની શક્યતા ધરાવતા ફનલ વિસ્તારો સહિત સ્ટેશન પરિસરના ખૂણેખૂણે આવરી લેતા કેમેરા દ્વારા નવી દિલ્હી રેલવે સ્ટેશન પર વ્યાપક AI-સંચાલિત દેખરેખ તૈનાત કરવામાં આવશે. એક 'એક્સેપ્શન ઇવેન્ટ ડિસ્પ્લે' આધારિત કંટ્રોલ રૂમ સ્થાપિત કરવામાં આવશે જ્યાં લાઈવ કેમેરા ફીડ્સનું AI પ્રોસેસિંગ મોનિટરિંગ સ્ટાફને વાસ્તવિક સમયમાં અસામાન્ય અથવા અસુરક્ષિત ઘટનાઓ વિશે એલર્ટ કરશે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ કેમેરાને સિસ્ટમની "આંખ" અને AI ને "મગજ" તરીકે વર્ણવ્યા હતા અને ભાર મૂક્યો હતો કે મહત્તમ સર્વેલન્સ અસરકારકતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ કેમેરા કવરેજ ઝોનમાં પર્યાપ્ત પ્રકાશ હોવો જોઈએ. માત્ર ટિકિટ ધરાવતા મુસાફરો જ સ્ટેશન પરિસરમાં પ્રવેશે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF) ને વધારામાં તૈનાત કરવામાં આવશે, જેમાં મેન્યુઅલ ચેકિંગને બદલે સર્વેલન્સ-આધારિત મોનિટરિંગ પર ભાર મૂકવામાં આવશે.

તમામ સ્ટેશન સ્ટાફ માટે કલર-કોડેડ યુનિફોર્મ અને આઈડી કાર્ડ

મોટી સંખ્યામાં કામ કરતા કર્મચારીઓમાં એકરૂપતા અને જવાબદારી લાવવા માટે સ્ટેશન પર કામ કરતા તમામ કર્મચારીઓ માટે કલર-કોડેડ ઓળખ પ્રણાલીનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. રેલવે કર્મચારીઓ ફ્લોરોસન્ટ જેકેટ્સ પહેરશે, જ્યારે વેન્ડર્સ, સ્ટેશન સહાયક, કોન્ટ્રાક્ટ સ્ટાફ અને IRCTC કર્મચારીઓ સહિતના બિન-કર્મચારીઓ (Non-Employees) પણ અન્ય કોઈ રંગના કલર-કોડેડ જેકેટ્સ પહેરશે. આ પગલું મુસાફરો, કર્મચારીઓ અને અન્ય બિન-કર્મચારીઓ જેવા કે કુલી, વેન્ડર્સના સ્ટાફ, ફૂડ, ક્લીનિંગ, પાર્સલ અને મેન્ટેનન્સ કર્મચારીઓની ઝડપી ઓળખ સક્ષમ કરવા માટે લેવામાં આવ્યું છે, જેમના સંપર્કમાં સુરક્ષા અધિકારીઓ અને ટિકિટ ચેકિંગ સ્ટાફ તેમની ફરજ બજાવતી વખતે આવે છે. તમામ કર્મચારીઓ અને બિન-કર્મચારીઓને ઓળખના હેતુ માટે જરૂરી વ્યાપક વિગતો સાથેના આઈડી કાર્ડ આપવામાં આવશે. આ સમાન ઓળખ પ્રણાલીને ઉત્તર ઝોનના તમામ સ્ટેશનો પર તબક્કાવાર લાગુ કરવામાં આવશે, જેમાં નવી દિલ્હી સ્ટેશન મોડેલ તરીકે કામ કરશે અને પાછળથી દેશના અન્ય ભાગોમાં પણ તેનો અમલ કરવામાં આવશે.

નવી દિલ્હી રેલવે સ્ટેશન પર QR કોડ-આધારિત એક્સેસ કંટ્રોલ સિસ્ટમનો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ દિવાળી અને છઠ પૂજા દરમિયાન અપેક્ષિત તહેવારોના ધસારા પહેલા પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે નવી દિલ્હી રેલવે સ્ટેશન પર QR કોડ-આધારિત એન્ટ્રી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ રજૂ કરવામાં આવશે. આ સિસ્ટમ માન્ય ટિકિટોના આધારે પ્રવેશને નિયંત્રિત કરશે, જેનાથી રિઝર્વ ટિકિટ ધારકો, માસિક સીઝન ટિકિટ (MST) ધારકો અને અનરિઝર્વ્ડ મુસાફરોનું વધુ સારું વિભાજન થઈ શકશે.

સીમલેસ લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટી માટે રેલવન (RailOne) એપને ભારત ટેક્સી સાથે જોડવામાં આવશે

નવી દિલ્હી રેલવે સ્ટેશન પર આવતા કે ત્યાંથી જતા મુસાફરો માટે મુસાફરીનો અનુભવ સુધારવા માટે રેલવન એપને ભારત ટેક્સી સાથે જોડવામાં આવશે. રેલટેલ (RailTel) ના સહયોગથી વિકસિત કરવામાં આવી રહેલું આ જોડાણ સ્ટેશન પરિસરની બહારની અરાજકતા ઘટાડવા, મુસાફરોની અસુવિધા ઓછી કરવા અને ભરોસાપાત્ર, પારદર્શક લાસ્ટ-માઈલ ટ્રાન્સપોર્ટ વિકલ્પ પૂરો પાડવાનો લક્ષ્યાંક રાખે છે. ભારત ટેક્સી એ ભારતનું પ્રથમ સહકારી-આધારિત રાઈડ-હેલિંગ પ્લેટફોર્મ છે. 'સહકાર સે સમૃદ્ધિ' ના વિઝન મુજબ, સહકારી ક્ષેત્રને મજબૂત કરવા અને સર્વસમાવેશક, નાગરિક-કેન્દ્રિત ગતિશીલતા ઉકેલોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ભારત સરકારના ચાલી રહેલા પ્રયાસોમાં આ એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે.

સીમલેસ ક્રાઉડ મેનેજમેન્ટ સુનિશ્ચિત કરવા માટે હોલ્ડિંગ એરિયા

આ બેઠકમાં 76 રેલવે સ્ટેશનો પર હોલ્ડિંગ એરિયાના અપગ્રેડેશનની સ્થિતિની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. અનરિઝર્વ્ડ મુસાફરો માટે સ્ટેશન બિલ્ડિંગની બહાર નિયત હોલ્ડિંગ એરિયા બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જે પ્લેટફોર્મ પર નિયંત્રિત અને તબક્કાવાર પ્રવેશ સુનિશ્ચિત કરશે અને કોનકોર્સમાં થતી ભીડને અટકાવશે, જે ઐતિહાસિક રીતે વધુ પડતી ભીડ અને સુરક્ષા જોખમોનું કારણ બને છે. મુસાફરોની અવરજવર માટે હોલ્ડિંગ એરિયા દ્વારા નિયત પ્રવેશ બિંદુઓ ઉપલબ્ધ રહેશે. તમામ સ્ટેશનો પર સાઈનેજ (સૂચક બોર્ડ) સુધારણા માટે પણ નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે, જેમાં રિઝર્વ્ડ અને અનરિઝર્વ્ડ બંને ટિકિટ ધારકો માટે સ્પષ્ટ અને મુખ્યત્વે દેખાય તેવા સંકેતો હશે. મુસાફરો જ્યારે નિયત હોલ્ડિંગ એરિયામાં રાહ જોઈ રહ્યા હોય ત્યારે તેમને વધુ સારી રીતે માહિતગાર રાખવા માટે ટ્રેન ઇન્ફોર્મેશન સેવાઓને અપગ્રેડ કરવામાં આવશે. રેલવે મંત્રાલય દ્વારા સીધું મોનિટરિંગ ચાલુ રહેશે જેથી નેટવર્ક પરના વધુ ભીડવાળા સ્ટેશનો પર મુસાફરોની સુવિધામાં સતત સુધારો સુનિશ્ચિત કરી શકાય.

આ પગલાં દેશના સૌથી વ્યસ્ત સ્ટેશનોને સુરક્ષિત, સુવ્યવસ્થિત અને મુસાફરોને અનુકૂળ જગ્યાઓમાં પરિવર્તિત કરવાની ભારતીય રેલવેની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. ટેકનોલોજી અને અપગ્રેડેડ ભૌતિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને જોડીને, રેલવે દરરોજ તેની સેવાઓ પર નિર્ભર રહેતા લાખો મુસાફરોને સ્ટેશન પ્રવેશથી લઈને લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટી સુધી સીમલેસ મુસાફરીનો અનુભવ પ્રદાન કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખે છે.

SM/DK/JD